utworzone przez Reformowani | mar 13, 2020 | Teologia historyczna
Pierwsi apologeci
1 Piotra 3:15 Lecz Pana Boga uświęcajcie w waszych sercach i bądźcie zawsze gotowi udzielić odpowiedzi każdemu, kto domaga się od was uzasadnienia waszej nadziei, z łagodnością i bojaźnią.
.
Gal. 2:4 A to z powodu wprowadzonych fałszywych braci, którzy się wkradli, aby wyszpiegować naszą wolność, jaką mamy w Chrystusie Jezusie, aby nas zniewolić.
Wzrost znaczenia herezji i heterodoksji w pierwszym Kościele wymusił na ortodoksyjnie wierzących nauczycielach podjęcia wyzwania i obrony wiary raz przekazanej świętym (Judy 1:3-4). Kościół pozbawiony apologetów i polemistów staje się łatwym łupem fałszywych nauczycieli, którzy jako synowie ciemności są sprytniejsi od swoich przeciwników czyli nauczycieli zdrowej nauki i gdy już zajmą odpowiednią pozycję za puplitem, poprzez zręczne machinacje eliminują głosicieli prawdy i rozpoczynają rzeź owiec. (Łuk. 16:8; Dzieje 20:29).
II wiek naszej ery to okres wybitnych postaci chrześcijańśkiej apologetyki
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | sty 10, 2020 | Teologia historyczna
Skuteczne narzędzie rozeznania
1 Kor. 11:19 Bo muszą być między wami herezje, aby się okazało, którzy są wypróbowani wśród was
W poprzednich wykladach przedstawione zostały herezje, jakie miały miejsce w I i II wieku istnienia Kościoła, które jednocześnie posiadają swoje odpowiedniki w czasach współczesnych:
1. Judaizatorzy – sekty szabatariańskie, Adwentyści Dnia Siódmego, żydujące odłamy mesjanizujących zielonoświątkowców, Rzymscy katolicy
2. Ebionici – antypawłowcy, Świadkowie Jehowy, Badacze Pisma,
3. Doketyzm i gnostycyzm – satanizm, feminizm, Mormonizm, Islam, odszczepienia ruchu zielonoświątkowego, New Age
4. Marcjonizm – sekty odróżniające złego boga Starego Testamentu od miłosiernego Boga Nowego Testamentu
5. Manicheizm – New Age, odszczepienia zielonoświątkowe
6. Monarchianizm – Unitarianie, antytrynitarze
7. Montanizm – ruch zielonoświątkowy
Historia Kościoła jest wielce adekwatna i pomocna dla Kościoła, ponieważ studiowanie tych starożytnych herezji pomaga w rozpoznaniu współczesnego kacerstwa, które w zasadzie nie tyle odzwierciedla co kopiuje wcześniejsze błędy nadając im nową powierzchowność. Studiowanie tych starożytnych błędów nie tylko można zauważyć jak one się rozwijały w historii Kościoła, ale jednocześnie udzielają odpowiedzi skierowanych przeciwko twierdzeniom dzisiejszych grup kultycznych.
Historia Kościoła pomaga również zobaczyć, jak wczesny Kościół odpowiadał na zagrożenia doktrynalne pomagając tym samym sformułować współczesną polemikę i apologetykę skierowaną przeciwko odstępczym naukom.Tak więc gdy następnym razem do drzwi zapukają uśmiechnięci panowie starając się przekonać, że ortodoksyjny trynitaryzm jest błędem, historia Kościoła dostarcza wielu odpowiedzi.
Historia Kościoła pomaga również wyposażyć zgromadzenie w interakcji skierowanej przeciw zielonoświątkowcom, Świadkom Jehowy, Mormonom, Muzułmanom, Rzymskim Katolikom, Adwentystom i każdej innej heretyckiej grupie jaką tylko możemy sobie wyobrazić.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | gru 16, 2019 | Charyzmania, Teologia historyczna
Definicja herezji
Powstały w II wieku Montanizm (słowo to pochodzi od twórcy sekty, Montaniusza) w czasach swojego istnienia znany był pod nazwą „Nowe Proroctwo”, a z racji iż pochodził z prowincji Frygia zwany też był Frygianizmem a jego członkowie czasem garbatymi nosami.
Najsławniejszym propagatorem tego ruchu był Tertulian (160 – † 240 a.d.), upadły Ojciec Kościoła, który zniesmaczony problemami moralnymi, z jakimi nie radziło sobie wczesne chrześcijaństwo, pod koniec swojego życia stał się Montanistą.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | paź 16, 2019 | Teologia historyczna
Definicja herezji
Monarchianizm jest herezją powstałą w II wieku, która przetrwała do III wieku a jej nazwa pochodzi od greckiego słowa μονάρχης monarchers oznaczającego zasadę pojedynczego autorytetu (od słów μόνος monos – jedyny, wyłączny i ἀρχή arche – władza).
Swoim zakresem dotyka ona relacji między Ojcem, Synem i Duchem Świętym, monarchianiści głosili absolutną jedność Boga przeciwstawioną doktrynie Trynitarnej, błędnie interpretując ją jako tryteizm (współistnienie trzech Bogów).
Współczesnymi nosicielami tej toksycznej nauki są
- odszczepienia herezji zielonoświątkowstwa
- szczególnie Petnekostalizm Jedności Bóstwa (Oneness Pentecostalism, T. D. Jakes)
- Badacze Pisma Świętego
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | sie 6, 2019 | Teologia historyczna
Osoba heretyka
Twórcą Manicheizmu był Mani (Manes / Manicheusz), który urodził się 14 kwiednia 216 roku w Selucji, mieście położonym w zachodniej Persji nad rzeką Tygrys niedaleko Babilonii. Heretyk zmarł ok. 276 roku w Gundiszapurze. Człowiek ten wychowywał się w środowisku elkazaitów, czyli w starożytnej synkretycznej pseudochrześcijańskiej sekcie mającej swoje korzenie u ebionitów i czerpał swoje idee z gnostycyzmu.
Tradycyjnie u źródeł herezji stało pozabiblijne objawienie, które Mani po raz pierwszy przeżył w wieku 12 lat a następnie po 12 latach kolejne. To ostatnie dało początek manicheizmowi, bredniom łączącym ze sobą koncepcje chrześcijańskie z irańskim zoroastrianizmem praktykującym kult ognia.
W XX wieku na pustyni Gobi został odnaleziony List-Fundament (dosł. List o fundamencie, łac. Epistola fundamenti) autorstwa Maniego, który był jednym ze świętych pism wyznawców manicheizmu. Mani przedstawia się w nim jako Manicheusz – apostoł Jezusa Chrystusa.
Manicheizm objął swoim zasięgiem znaczne obszary Azji, północnej Afryki i Europy. Polemikę z heretykiem prowadził Augustyn z Hippony w 397 r. w dziele Przeciw listowi Maniego. Sam Augustym był adeptem manicheizmu w latach 373 – 382 a.d. aż do czasu przejścia na chrześcijaństwo.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | kwi 19, 2019 | Eklezjologia: nauka o kościele, Sabatarianie i legaliści, Teologia historyczna
Czym jest Wielkanoc?
Rzym. 8:11 A jeśli Duch tego, który Jezusa wskrzesił z martwych, mieszka w was, ten, który wskrzesił Chrystusa z martwych, ożywi i wasze śmiertelne ciała przez swego Ducha, który w was mieszka.
Wielkanoc to czas, gdy wspominamy śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa. Wskrzeszenie leży w samym sercu wiary i nadziei chrześcijanina. Jeśli bowiem nie ma zmartwychwstania daremna jest wasza wiara i nadal jesteście w swoich grzechach (1 Kor. 15:17) a my sami jesteśmy fałszywymi świadkami Boga, bo świadczyliśmy o Bogu, że wskrzesił Chrystusa, którego nie wskrzesił (1 Kor. 15:15). Jeśli jednak Chrystus został wskrzeszony do życia, my będziemy wskrzeszeni razem z Nim A Bóg i Pana wskrzesił, i nas wskrzesi swoją mocą (1 Kor. 6:14).
Doktrynalnie rzecz ujmując nikt wyznający prawowierne chrześcijaństwo nie miał nigdy wątpliwości co do tego, że Chrystus został wskrzeszony w niedzielę, czyli po szabacie.
Historycznie rzecz ujmując osią niezgody była kwestia: który dzień ważniejszy – piątek i śmierć Chrystusa, czy też niedziela i Jego zmartwychwstanie?
W artykule wskazane zostaną biblijne dowody na piątek jako dzień śmierci Pańskiej i niedzielę jako dzień zmartwychwstania oraz argumenty środowiska związanego z Apostołem Janem przemawiającymi na korzyść istotności piątku. Przeciwstawione im zostały kontrargumenty całego pozostałego Kościoła Chrześcijańskiego, który nacisk kładł na niedzielę.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | mar 29, 2019 | Egzegezy, Teologia historyczna, Teologia reformowana
2 Kor. 4:3-4
.
3. A jeśli nasza ewangelia jest zakryta, to jest zakryta dla tych, którzy giną;
4. W których bóg tego świata zaślepił umysły, w niewierzących, aby nie świeciła im światłość chwalebnej ewangelii Chrystusa, który jest obrazem Boga.
Ciągłość interpretacji?
Zdecydowana większość tłumaczeń Pisma Świętego w wersie 4 będzie używać zwrotu bóg tego świata prowadząc czytelnika do konkluzji, że to szatan zaślepia umysły niewierzących. I jeśliby przedstawić inną możliwość tłumaczenia, tj. Bóg tego świata, zdaje się że większość osób czytających Biblię doznałoby szoku. Czy jednak zawsze tłumaczono ten fragment w sposób jak czynione jest to współcześnie?
Odpowiedź brzmi NIE.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | mar 27, 2019 | Teologia historyczna
Osoba heretyka
Marcjon z Synope (gr. Μαρκίων Σινώπης Markion Zinopes) był synem biskupa Pontu, żył w latach 85 – 160 a.d. i prawdopodobnie zajmował się żeglarstwem. Swoją zwodzicielską działalność rozpoczął ok. 144 a.d. zatem w czasach takich Ojców Kościoła jak:
- Polikarp ze Smyrny (69 – 155 a. d.)
- Ireneusz z Lyonu (130 – 202 a.d.)
- Justyn Męczennik (100 – 165 a.d.)
- Klemens Aleksandryjski (150 – 215 a.d.)
- Tertulian (160 – 240 a.d.)
- Atenagoras z Aten (133 – 190 a.d.)
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | lut 18, 2019 | Teologia historyczna
Rys historyczny
List „μαθετες mathetes” – uczniów – do Diogneta (gr. Πρὸς Διόγνητον Ἐπιστολή Pros Diogneton Epistole) jest przykładem chrześcijańskiej apologetyki, pism broniących chrześcijaństwa przed jego oskarżycielami. Grecki pisarz i odbiorca nie są znani; szacunki datowania oparte na języku i innych dowodach tekstowych wskazują na 130 – 200 a.d. co sprawia, że że jest to jeden z pierwszych przykładów literatury apologetycznej.
Jednym z możliwych odbiorców listu mógł być Diognet, nauczyciel Marka Aureliusza, cesarza rzymskiego w latach 161 – 180 a.d.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | gru 11, 2018 | Rzymski katolicyzm, Teologia historyczna
Centrum katolickiego systemu
Doktryna rzeczywistej obecności jest prawdopodobnie najważniejszą doktryną dla dzisiejszych katolików, ponieważ jest jądrem katolickiej mszy. Doktryna podkreśla, że eucharystyczne elementy chleba i wina stają się uwielbionym ciałem i krwią Chrystusa, gdy tylko zostaną pobłogosławione przez kapłana. Doktryna dalej twierdzi, że substancja chleba i wina nie jest już obecna i pozostają tylko rzeczy uboczne (cechy lub wygląd). Tak więc nazwa wywodząca się z wyjaśnienia staje się przeistoczeniem (transsubstancjacja – zmiana substancji). Jest to wiara, która zmusza pobożnych katolików do czczenia chleba eucharystycznego (umieszczonego w monstrancji w celu adoracji), ponieważ wierzą, że chleb jest uwielbionym Chrystusem.
Doktryna twierdzi również, że podczas ostatniej wieczerzy, w której Jezus ustanowił pamiątkę Jego Męki, chleb, po pobłogosławieniu przez Jezusa, stał się dosłownie Jego uwielbionym ciałem. Istnieje bardzo poważny problem z tym twierdzeniem – mianowicie Jezus nie był jeszcze uwielbiony, gdy dzielił się posiłkiem paschalnym ze Swoimi uczniami. Dowód tego znajduje się wyraźnie w dwóch miejscach,
Jan 7:39 A to mówił o Duchu, którego mieli otrzymać wierzący w niego. Duch Święty bowiem jeszcze nie był dany, ponieważ Jezus nie został jeszcze uwielbiony.
.
Jan 17:5. A teraz ty, Ojcze, uwielbij mnie u siebie tą chwałą, którą miałem u ciebie, zanim powstał świat.
Doktryna nie ma sensu dziś i nie miała sensu 2000 lat temu, a idea ta była niespotykana we wczesnym Kościele.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | lis 21, 2018 | Teologia historyczna
Bezcielesny Chrystus gnostycyzmu
1 Jana 4:1-4 1 Umiłowani, nie wierzcie każdemu duchowi, ale badajcie duchy, czy są z Boga, gdyż wielu fałszywych proroków wyszło na świat. 2 Po tym poznacie Ducha Bożego: każdy duch, który wyznaje, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele, jest z Boga. 3 Każdy zaś duch, który nie wyznaje, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele, nie jest z Boga. Jest to duch antychrysta, o którym słyszeliście, że nadchodzi, i już teraz jest na świecie.
Apostoł Jan nauczał, że każdy kto zaprzecza, iż Chrystus przyszedł w ciele i to dosłownie, jest fałszywym prorokiem. Nauki jakie Apostoł refutował były doketyzm oraz gnostycyzm. zaprzeczające wcieleniu Boga w osobie Jezusa. Odrzucenie wcielenia to odrzucenie ewangelii która naucza o rzeczywistej śmierci Mesjasza jako owcy ofiarnej czyli ofiary zastępczej w miejsce wybranych do zbawienia grzeszników. Zadośćuczynienie wymagało rzeczywistej śmierci ciała, nie iluzorycznej. Również Chrystus aby móc sprawować rolę pośrednika między Bogiem a ludźmi musiał przyjąć na siebie drugą rzeczywistą i ludzką naturę.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | paź 31, 2018 | Teologia historyczna
Czym w istocie była reformacja, zapoczątkowana przez Marcina Lutra, a kontynuowana przez tysiące znanych i anonimowych głosicieli Słowa Bożego?
Jest prawdą stwierdzenie, że była odkryciem na nowo Słowa Bożego i podstawowego przesłania Ewangelii, które mówi, że tylko ofiara Chrystusa jest w stanie zakryć nasze grzechy, że ofiara ta jest ona wystarczająca i nic do niej dodawać nie można bez uszczerbku dla chwały Boga.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | wrz 25, 2018 | Teologia historyczna
Kościół rzymski niesprawiedliwie nastawił przeciwko nam starożytnych ojców (mam na myśli starożytnych pisarzy lepszego wieku Kościoła), jak gdyby mieli w nich zwolenników własnej bezbożności. Gdyby o rywalizacji rozstrzygał autorytet patrystyczny, to szala zwycięstwa – mówiąc bardzo skromnie – przechyliłaby się na naszą stronę. Otóż ci ojcowie napisali wiele mądrych i wspaniałych rzeczy… Jednak dobrych rzeczy, które ci ojcowie napisali, rzymscy katolicy albo nie zauważają, albo przedstawiają je w fałszywy sposób, albo wypaczają… Ale my nie gardzimy ojcami kościoła. W rzeczywistości, gdyby chodziło o nasz obecny cel, mógłbym bez problemu udowodnić, że większa część tego, co dzisiaj mówimy, spotyka się z ich aprobatą.
Jan Kalwin, Instytuty, List do Franciszka I, 4
Drogi czytelniku.
Poniższe zestawienie cytatów Ojców Apostolskich i Ojców Kościoła stanowi przegląd wiary pierwszego, Apostolskiego Kościoła, który ustanowił Pan Jezus Chrystus. Na przestrzeni pierwszych IV wieków zauważymy, że powszechną była wiara w:
- Boskość Chrystusa
- Chrystusa jako jedynego Pośrednika
- Jedność Boskiej istoty Ojca i Syna
- Podwójną naturę Chrystusa: prawdziwie Boską i prawdziwie ludzką
- Podwójną predestynację
- Usprawiedliwienie wyłącznie z wiary
- Pismo jako jedyne źródło wiary i praktyki
- Grzeszność Marii
- Grzeszność oddawania czci obrazom
Jest to wiara odpowiadająca dogmatom Reformacji.
„Jakkolwiek to wyjaśnimy, to jasne jest, że w oczach romanistów Ojcowie są użyteczni tylko na tyle, na ile stanowią dowód prawdziwości rzymskich doktryn i w żaden sposób nie pozwala im się kolidować z ustaleniami, które przyjął ich Kościół. Jasne jest też, iż stanowią autorytet wtedy, kiedy wydają się zgadzać z Rzymem, i nie stanowią żadnego, gdy wydają się nie zgadzać. […] Romanista nie może więc naprawdę argumentować w obronie rzymskich doktryn. Pokłada zbyt wielką wiarę w ich prawdziwość, a gdyby był szczery w swoim wyznaniu, mógłby w krytyczny sposób przypisać właściwą wagę przysługującą tej czy innej części materiału dowodowego. Zakłada on, że rozstrzygnięcie jego Kościoła jest słuszne, a fakty lub świadectwa, które przytacza są przywoływane raczej po to, by uzyskać jego wyjaśnienie niż dostarczyć na nie dowód.” – John Henry Newman, „Lectures on the Prophetical Office of the Church: Viewed Relatively to Romanism and Popular Protestantism”, Gilbert & Rivington, London 1838, s. 84.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | wrz 4, 2018 | Teologia historyczna
Definicja
Gr. δοκεῖν dokein – wydawać się, mniemać, przypuszczać – herezja chrystologiczna (powstała w II w., jej korzenie sięgają do I w.), która nie atakowała Boskiej natury lecz kwestionowała fizyczność Chrystusa. Herezja ta zakładała, że fenomen Jezusa, jego historyczne i cielesne istnienie, a przede wszystkim ludzka postać, były jedynie pozorem bez żadnej prawdziwej rzeczywistości. Ogólnie przyjmowano, że Jezus wydawał się jedynie człowiekiem, a jego ludzka forma była iluzją..
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | sie 10, 2018 | Egzegezy, Hamartiologia: nauka o grzechu, Teologia historyczna
Mat. 26:24 Syn Człowieczy odchodzi, jak jest o nim napisane, ale biada człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany! Lepiej byłoby dla tego człowieka, aby się nie urodził.
Egzystencjonalne pytanie
Kiedy Judasz był już gotów sprzedać swojego Mistrza i szatan wstąpił w jego serce Chrystus Pan, ciągle nazywając go przyjacielem (aby wypełniły się Pisma, por. Psalm 41:9) wiedząc o zdradzie wygłosił poważne ostrzeżenie o konsekwencji tego czynu. I zawarł w nim bardzo istotne sformułowanie, a mianowicie
biada (temu) człowiekowi… lepiej byłoby dla tego człowieka aby się nie urodził.
Tą jedną krótką wypowiedzią poruszył najważniejsze zagadnienie natury metafizycznej. Odniósł się do natury bytu, do istoty życia i śmierci dając do zrozumienia, że pośmiertna rzeczywistość jaka czekała Judasza będzie wiecznym horrorem.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | sie 9, 2018 | Teologia historyczna
Obszar studium
Zajmiemy się starożytnymi błędami, które zaczęły się rozwijać w II i III wieku, choć korzenie niektórych z nich sięgają jeszcze do I wieku. Studium historii Kościoła jest istotne nie tylko ze względu na przekazywaną prawdę ale również z powodu herezji, które się w Kościele rozwijały, ponieważ ich znajomość umożliwi wykrycie ich współczesnych wersji a także ułatwi polemikę.
.
Ostrzeżenia zawarte w Piśmie
Chrystus ostrzegał, że fałszywi prorocy pojawią się w Kościele
Mat. 7:15-16 15 Strzeżcie się fałszywych proroków, którzy przychodzą do was w owczej skórze, ale wewnątrz są drapieżnymi wilkami. 16 Po ich owocach poznacie ich. Czy zbierają winogrona z cierni albo z ostu figi?
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | cze 6, 2018 | Teologia historyczna
Rys historyczny
Pełny tytuł dzieła to Nauczanie Pana do narodów przekazane przez dwunastu apostołów. Po grecku brzmi: διδαχὴ κυρίου διὰ τῶν δώδεκα ἀποστόλων τοῖς ἔθνεσιν (didache kuriou dia ton dodeka apostolon tois ethnesin).
Jest jednym z pism wczesnochrześcijańskich; być może sięga do czasów, w których zostały napisane ewangelie. Dzieło było przedmiotem wielkiej czci, w pewnym okresie Kościoła odczytywana wraz z Listami. Jest to podsumowanie i synteza nauki apostolskiej.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | maj 25, 2018 | Teologia historyczna
Rys historyczny
List Barnaby, (gr. Βαρναβα επιστολη, łac. Epistula Barnabae), a raczej pseudo-Barnaby – powstał pomiędzy 70 a.d. (zawiera wzmiankę o zburzeniu Świątyni Jerozolimskiej) a 200 a.d. (gdyż wspomina go Klemens z Aleksandrii), przyjmuje się, że napisany został około roku 130 w Aleksandrii Egipskiej.
Jego twórcą nie jest biblijny Barnaba. Ma wielce alegoryczny charakter, związany z alegoryczną metodą interpretowania Pisma przez Żydów Aleksandryjskich.
Oddala Chrześcijaństwo od Judaizmu, szczególnie w odniesieniu do Prawa Mojżeszowego.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | maj 8, 2018 | Teologia historyczna
Rys historyczny
Pasterz Hermasa – (gr. Ποιμήν Poimen, łac.: Pastor) – wczesnochrześcijańskie dzieło literackie w języku greckim, napisany w Rzymie w połowie II wieku. Niektórzy uczeni klasyfikują je jako apokalispę apokryfów Nowego Testamentu, a to z powodu apokaliptycznego stylu przepełnionego alegoriami i symbolami. Najlepszym sposobem rozumienia tego dzieła jest przyrównanie go do Wędrówki Pielgrzyma.
Hermas urodził się jako niewolnik. Później został sprzedany rzymskiej chrześcijance o imieniu Rhode, która go wyzwoliła i prawdopodobnie dzięki niej stał się on chrześcijaninem. Zajmował się kupiectwem i rolnictwem, dochodząc do znacznego majątku. Jego żona była kobietą kłótliwą, a dzieci podczas prześladowań zaparły się wiary chrześcijańskiej. Ponadto władze rzymskie skonfiskowały cały jego majątek.
(więcej…)
utworzone przez Reformowani | kwi 25, 2018 | Rzymski katolicyzm, Teologia historyczna
Życiorys
Orygenes (A.D. 185—253/254) był głową katecheckiej szkoły w Aleksandrii w czasach pierwszej połowy III wieku. Był człowiekiem olbrzymiego intelektu i był zdecydowanie najbardziej płodnym pisarzem wieku patrystycznego. Euzebiusz stwierdza, że jego pisma są numerowane w liczbie blisko sześciu tysięcy. Został nazwany największym uczonym chrześcijańskiego antyku. Miał ogromny wpływ na ojców zarówno na Wschodzie, jak i na Zachodzie w kolejnych stuleciach.
.
Interpretacja skały
Orygenes jest pierwszym ojcem kościoła, który dał szczegółową ekspozycję znaczenia skały Mateusza 16:18. Jego interpretacja stała się normatywna dla ojców wschodnich i dla wielu na Zachodzie. Oprócz konkretnego fragmentu Mateusza 16 stwierdza, że Piotr jest skałą:
Spójrzcie na wielki fundament tego Kościoła i na bardzo solidną skałę, na której Chrystus założył Kościół. Dlatego Pan mówi: „Niewielka wiara, czemu wątpiłaś?” (Exodus, Homilia 5.4. cytowane przez Karlfried Froehlich, Formy interpretowania Matuesza 16:13-18 w łaciśnskim średniowieczu , Rozprawa (Tubingen, 1963), s. 100).
Ale podobnie jak Tertullian nie miał na myśli tego w sensie rzymskokatolickim.
(więcej…)
