Wszechczasowość Boga, część 2

utworzone przez | maj 20, 2026 | Chrześcijańska moralność, Teologia systematyczna, Teologia właściwa: nauka o Bogu

Wszechczasowość a ponadczasowość

Obj. 22:13 Ja jestem Alfa i Omega, początek i koniec, pierwszy i ostatni.

Koncepcja boskiej wszechczasowości ma kilka zalet w porównaniu z terminologią ponadczasowości/bezczasowości.

  • Wszechczasowość jest bardziej spójna z terminologią wszechobecności, wszechwiedzy i wszechmocy.
    .
  • Wszechczasowość w bardziej oczywisty sposób łączy stosunek Boga do czasu z Jego wszechobecnością w przestrzeni.
    .
  • Wszechczasowość pozytywnie przypisuje Bogu moc i wolność zamiast negatywnie sugerować ograniczenie Boga, jak to czynią słowa „ponadczasowość” czy „ponadczasowy”.

Podejrzewam, że większość tych, którzy w przeszłości nazywali Boga „ponadczasowym”, zgodziłaby się z koncepcją wszechczasowości i nie miała na myśli, że Bóg jest w jakiś sposób ograniczony lub niezdolny do interwencji w czasie. W każdym razie wszechczasowość unika fałszywych zarzutów ze strony teistów temporalnych, którzy twierdzą, że jeśli Bóg nie jest czasowy, to nie może odpowiadać na modlitwy ani działać w historii).

Bóg interweniuje w sposób cudowny i opatrznościowy, bo On jest obecny w każdym czasie, nie będąc ograniczonym żadnym czasem. Rzeczywiście, wszechczasowość obejmuje jednocześnie transcendencję i immanencję Boga, podczas gdy ponadczasowość czy bezczasowość sugeruje transcendentnego, lecz nieingerującego Boga.

Odpowiedzi na zastrzeżenia

Izaj. 46:9-10 9. Wspomnijcie rzeczy dawne i odwieczne, bo ja jestem Bogiem, nie ma żadnego innego, jestem Bogiem i nie ma nikogo podobnego do mnie; 10. Zapowiadam od początku rzeczy ostatnie i od dawna to, czego jeszcze nie było. Mówię: Mój zamiar się spełni i wykonam całą swoją wolę.

Oto niektóre z zarzutów podnoszonych przeciwko ponadczasowości Boga.

  • Czy ponadczasowy Bóg może ingerować w historię?
    .
  • Czy może odpowiedzieć na modlitwy?
    .
  • Czy ponadczasowy Bóg jest nieaktywny lub bezsilny?
    .
  • Czy mógłby się wcielić?
    .
  • Czy stwierdzenia dotyczące czasu są bez znaczenia dla ponadczasowego Boga?
    .
  • A co ze stwierdzeniami czasowymi odnośnie Boga w Piśmie Świętym?

Gdy weźmiemy pod uwagę, że Bóg jest raczej w sensie pozytywnym wszechczasowy, a nie w sensie negatywnym ponadczasowy czy bezczasowy, wiele z tych zarzutów i twierdzeń upada. Należy jednak rozważyć kilka argumentów przemawiających za czasowością Boga w świetle wszechczasowości.
.

Transchroniczność Boga

Izaj. 43:13 Zanim powstał dzień, ja jestem, a nie ma nikogo, kto by wyrwał cokolwiek z mojej ręki. Gdy coś uczynię, któż to odwróci?

Odpowiedzieliśmy już na zarzut, że wszechczasowy Bóg nie mógłby ingerować w bieg historii ani odpowiadać na modlitwy. On jest obecny w każdym czasie, więc nic nie stoi na przeszkodzie, aby działał w dowolnym czasie czy momencie. (Pamiętajmy, że mamy mnóstwo komiksowych historyjek obrazkowych, mimo że ich ilustratorzy nie są ograniczeni ramami czasowymi, które przedstawiają).

Stephen T. Davis twierdzi, że jeśli Bóg jest ponadczasowy, to

„pojęcia czasowe nie mają w odniesieniu do Niego żadnego znaczenia„ [14]

Weźmy na przykład stwierdzenie:

„Bóg istniał przed początkiem czasu”.

To stwierdzenie jest rzekomo pozbawione sensu, jako że „przed / zanim” jest odniesieniem do czasu, a odnoszenie istoty ponadczasowej do czasu jest niespójne.

Jednym z problemów tej argumentacji jest to, że zakłada on, iż „przed / zanim” jest słowem odnoszącym się do czasu, podczas gdy jest słowem określającym relację. Liczba „Jeden” w sensie matematycznym występuje przed liczbą „Dwa”, lecz chronologicznie mogę wymienić liczbę „Dwa” przed liczbą „Jeden”. Nazywa się to liczeniem wstecz. „Jedynka” więc nie wystąpiła tutaj chronologicznie przed „Dwójką”. Jedna rzecz może występować „przed” inną

  • chronologicznie
    ,
  • logicznie
    ,
  • przyczynowo lub
    .
  • priorytetowo.

Zatem „przed” nie jest słowem określającym czas jako taki. Stwierdzenie, że „Bóg istniał przed początkiem czasu” nie jest tym samym, co „Bóg istniał w czasie przed początkiem czasu”. Pierwsze stwierdzenie jest spójne; drugie nie.

Pamiętajmy, że czas to medium, w którym zachodzi zmiana. Jeśli zastosujemy to rozumienie do rozważanego twierdzenia, wówczas …

„Bóg istniał przed początkiem czasu”

staje się

„Niezmienna Istota istniała przed początkiem zmian”.

Albo prościej,

„Nie było żadnych zmian, zanim zmiany się rozpoczęły”.

To jest całkowicie logiczne i spójne. Nie różni się też niczym od stwierdzenia: „Bóg istniał, zanim powstała przestrzeń”. Wreszcie, nawet jeśli słowa temporalne (określające czas) nie miałyby zastosowania do Boga ponadczasowego, to miałyby one spójny związek z Bogiem wszechczasowym, który istnieje we wszystkich czasach.
.

Boża wszechwiedza

Psalm 147:5 Wielki jest nasz Pan i zasobny w moc; jego mądrość jest niezmierzona.

Czy wszechczasowy Bóg wie, która jest godzina? Tak, wie. Istota ponadczasowa może, ale nie musi wyobrażać pojęcia czasu, w zależności od tego, co rozumiemy przez „ponadczasowość”. Natomiast istota wszechczasowa z definicji jest zawsze świadoma czasu przez cały czas

  • Nie jestem wszechczasowy, lecz nadal mogę zorientować się, która jest godzina w Japonii, nie znajdując się w japońskiej strefie czasowej.
    .
  • Mogę zobaczyć, którą godzinę wskazuje zegar w filmie, nie będąc aktorem w tym filmie.
    .
  • Mogę pomyśleć o tym, która była godzina, gdy miało miejsce pewne wydarzenie historyczne w przeszłości, nie żyjąc w przeszłości.

O ileż bardziej Bóg, który jest wszechczasowy, wie, która jest godzina przez cały czas? Zarzut, że Bóg nie może wiedzieć, która jest godzina, jeśli jest On ponadczasowy lub wszechczasowy, jest bezsensowny i bezzasadny.
.

Temporalne fragmenty Pisma

Przeciwnicy koncepcji ponadczasowości (i przypuszczalnie wszechczasowości) argumentują nieraz, że Pismo Święte stosuje stwierdzenia temporalne do Boga, który w związku z tym musi być istotą czasową. Na przykład:

Psalm 90:2 Zanim zrodziły się góry, zanim ukształtowałeś ziemię i świat, od wieków na wieki ty jesteś Bogiem.

Odrzuciliśmy już pogląd, że słowo „zanim czy przed” sugeruje, że Bóg podlega czasowi. Psalm 90:2 dodaje myśl: „Od wieków na wieki, Ty jesteś Bogiem”. Podobno oznacza to, że Bóg istniał w czasie rozciągającym się w nieskończoność w przeszłości i będzie istniał w czasie w nieskończoność w przyszłości.

Po pierwsze, należy zauważyć, że to Mojżesz przemawia, a nie Pan. Zatem Psalm 90 jest napisany z ludzkiej perspektywy. Z naszego punktu widzenia Bóg istniał od zawsze, odkąd funkcjonuje pojęcie „zawsze”. Nie oznacza to jednak, że Bóg jest ograniczony do istnienia w konkretnym czasie.

Po drugie, moglibyśmy podejrzewać tutaj element antropomorfizmu, mówiąc o Bogu w kategoriach ludzkich, by zniżyć się do naszej zdolności pojmowania. Jednak w tym przypadku naprawdę nie musimy odwoływać się do antropomorfizmu.

Po trzecie, w języku hebrajskim słowo „wieczny” jest niekiedy używane w znaczeniu długiego czasu. [15] Miłość lub zobowiązanie mogą być „wieczne”, mimo że kontekst małżeństwa wyraźnie ogranicza zobowiązanie do życia, zanim nastąpi śmierć. Dopóki żyję, będę kochał moją żonę. Dopóki żyję, będę chronił moją żonę. W hebrajskim rozumieniu są to rzeczy wieczne. W tym sensie Bóg jest wieczny w całej przeszłości i całkowicie w przyszłości. Wyrażenie to nie mówi nic o tym, jak daleko wstecz sięga „wieczność”. Nie wyklucza też istnienia Boga przed początkiem czasu. Mówi po prostu, że On jest tu przez cały czas.

Wreszcie, werset mówi: „Ty jesteś Bogiem”. Zapożyczając myśl od Jezusa, nie mówi: „Byłeś i będziesz Bogiem”.

Mat. 22:32 Ja jestem Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba? Bóg nie jest Bogiem umarłych, ale żywych.

Czas teraźniejszy jest tu obecny, nawet w odniesieniu do istnienia Boga w wiecznej przeszłości i wiecznej przyszłości. W istocie sugeruje to wszechczasowość. Widzieliśmy już, że dopowiedzenie: „Tysiąc lat bowiem w twoich oczach jest jak dzień wczorajszy” (Psalm 90:4) lepiej pasuje do wszechczasowości niż do czasowości.
./

Jakie to ma znaczenie?

1 Kronik 29:11 Twoja, PANIE, jest wielkość, moc, chwała, zwycięstwo i majestat. Wszystko bowiem, co jest na niebie i na ziemi, jest twoje. Do ciebie należy królestwo, a ty jako głowa jesteś wyniesiony ponad wszystko.

Kogo obchodzi, czy Bóg jest wszechczasowy? Niektórzy ulegają pokusie, by uznać takie kwestie za błahostki i czysto akademickie rozważania, bez żadnego wpływu na życie chrześcijańskie. Chociaż wszechczasowość Boga może nie być doktryną tak wysoko na naszej liście priorytetów, jak Trójca Święta, ograniczone odkupienie czy usprawiedliwienie z łaski przez samą wiarę, nie należy jej lekceważyć jako nieistotnej.
.

Wartość sama w sobie

Wszystko, co biblijne, jest wartościowe (Całe Pismo jest natchnione przez Boga i pożyteczne 2 Tym. 3:16-17), a przekonaliśmy się, że to, co Pismo Święte mówi o atrybutach Boga, Jego relacji z czasem oraz o samym czasie, wskazuje na Boską wszechczasowość. Co więcej, wszystko, co można poznać o Bogu, jest warte poznania. Nie jest rzeczą trywialną rozważanie istoty Boga w którymkolwiek z Jego atrybutów.

Istotnie, jednym z najważniejszych powodów, dla których należy rozumieć i podtrzymywać wszechczasowość Boga, jest to, że konsekwentnie zachowuje ona inne boskie atrybuty. Jak zauważyliśmy, nie można konsekwentnie wierzyć w samoistność, wszechobecność, wszechwiedzę, suwerenność i niezmienność Pana bez zaakceptowania również wszechczasowości.

Nieprzypadkowo akurat wielu myślicieli, którzy otwarcie odrzucają bezczasowość / ponadczasowość czy wszechczasowość Boga, ma mniej ortodoksyjne poglądy na temat atrybutów Boga w ogólności. Na przykład Stephen T. Davis zaczyna od odrzucenia ponadczasowości Boga, a następnie w kolejnych rozdziałach stopniowo podważa lub neguje wszechwiedzę, niezmienność, zdolność przewidywania i wszechmoc Boga. [16]
.

Wartość Teocentryczna

Psalm 119:120 Moje ciało drży ze strachu przed tobą, bo lękam się twoich sądów.

„Ale co ze mną?” – mógłby ktoś zapytać. „Co mi daje boska wszechczasowość?”. Teologia nie powinna być egocentryczna. Teologia dotyczy Boga, a nie nas samych. Ci, którzy spychają na bok doktrynę w imię „praktycznego chrześcijaństwa”, odrzucają chrześcijaństwo. Jednak doktryna i teologia mają pozytywne implikacje dla życia chrześcijańskiego. Możemy więc oczekiwać, że idea Bożej wszechczasowości wpłynie także na nasze życie ku dobremu.

Osobiście uważam, że studiowanie relacji Pana z czasem było trudnym ćwiczeniem umysłowym. Innymi słowy, sprawiało mi przyjemność. Tak, przyjemność. Jednym z problemów niektórych ludzi jest to, że chcą być karmieni łatwymi informacjami i rozrywką podanymi na tacy. Wielu nie chce podejmować inicjatywy, by nauczyć się czegokolwiek, a tym bardziej czegoś głębokiego.

W rezultacie powstają kanapowcy z umysłami, które nie zapuszczają się zbyt daleko poza telewizję czy gry wideo. Niestety, wielu tzw. „chrześcijan” może postępować tak samo. Chcą dynamicznych nabożeństw, które zapewnią im chwilowy zastrzyk energii przed tygodniem harówki, zamiast pożywnego chleba Słowa Bożego. Gdybyśmy od czasu do czasu pozwolili sobie zgłębić trudny temat, czy to teologiczny, filozoficzny, naukowy, czy historyczny, moglibyśmy odkryć, że ćwiczenie to wzmacnia nasze umysły, pomagając im być bardziej efektywnymi i wydajnymi w praktycznych, codziennych zadaniach. Moglibyśmy nawet być lepiej przygotowani do wypełniania naszego powołania. W tym celu studiowanie wszechczasowości Boga jest jednym ze sposobów na utrzymanie kół zębatych w ruchu, żeby nasze myśli nie blokowały się, a umysły nie uległy atrofii.

Świadomość wszechczasowości Boga budzi w nas pokorę, co zawsze jest dobrym lekarstwem.

Wszechwiedza Boga uświadamia nam, że nie jesteśmy aż tak mądrzy.

Wszechmoc Boga uświadamia nam, że nie jesteśmy aż tak silni.

Wszechczasowość Boga uświadamia nam, że nie jesteśmy aż tak punktualni.

Boga nie da się w pełni pojąć, a wszechczasowość jednocześnie informuje nas o Nim, przypominając nam zarazem, że jest On niewyobrażalnie ponad nami we wszystkich swoich zdolnościach. Dlatego pozostajemy uniżeni i oddajemy Mu cześć.
.

Bojaźń Boża

Psalm 111:10 Bojaźń PANA jest początkiem mądrości; prawdziwego rozumu nabywają wszyscy, którzy wypełniają jego przykazania; jego chwała trwa na wieki.

Będąc odtworzeni na obraz Boga, nasze chrześcijańskie poglądy na siebie i bliźnich nieuchronnie kształtują się pod wpływem naszego spojrzenia na Boga. Chrześcijanin posiadający obraz Boga jest zawsze niższy od Boga, a jednak wyższy od innych stworzeń.

Ateiści wierząc, że Bóg nie istnieje są pozbawieni Bożego obrazu i w zasadzie są zredukowany do roli zwierzęcia. Dlatego traktują innych ludzi według tego przekonania, dopuszczając się

  • aborcji,
  • eutanazji,
  • rasizmu
  • i innych form zła.

Jeśli wierzymy, że Bóg jest ograniczony i cielesny, to nasze mniemanie o sobie nie wzrasta zbytnio. Jeśli czcimy imię Boga i wywyższamy Go na najwyższą pozycję, wówczas „dystans” między nami a Bogiem ogromnie wzrasta, ale jednocześnie wzrasta nasze własne wywyższenie ponad resztę stworzenia, nad którym otrzymaliśmy władzę. To właśnie stanowi sedno Psalmu 8.

Psalm 8:4-6 4. Wtedy mówię: Czymże jest człowiek, że o nim pamiętasz, albo syn człowieczy, że troszczysz się o niego? 5. Uczyniłeś go bowiem niewiele mniejszym od aniołów, chwałą i czcią go ukoronowałeś. 6. Dałeś mu panowanie nad dziełami twoich rąk, wszystko poddałeś pod jego stopy:

Zatem im bardziej wierzymy w wielkość i wspaniałość Boga, tym bardziej jesteśmy przed Nim pokorni i tym bardziej wywyższeni ponad inne stworzenia. Sposobem na nasze wywyższenie (nie indywidualne, ale jako obraz Boga) jest wywyższenie Boga, a wszechczasowość wywyższa Boga ponad czas. Innymi słowy, szacunek do Chrystusa jest drogą do wewnętrznego spokoju i pewności siebie; szacunek do siebie samego jest drogą do egoizmu i grzechu.
.

Wierność i punktualność

Mówienie o obrazie Boga oznacza, że ​​uświęceni ludzie powinni odzwierciedlać atrybuty Boga w ograniczony, lecz znaczący sposób.

Bóg jest wszechwiedzący i wie wszystko; chrześcijanie powinni znać prawdę i nieustannie się uczyć.

Bóg jest wszechmocny i posiada wszelką moc; chrześcijanie powinni być sprawczy i produktywni w wypełnianiu swoich powołań.

Bóg jest wszechobecny, będąc obecny wszędzie; chrześcijanie powinni być dostępni i przystępni dla innych ludzi, służąc im i dążąc do pojednania.

Bóg jest suwerenny i ma kontrolę nad wszystkim; chrześcijanie powinni panować nad sobą, przejawiać samokontrolę.

Bóg jest niezmienny; chrześcijanie powinni być co najmniej stateczni i przewidywalni. 

Wszystkie atrybuty Boga znajdują odzwierciedlenie w Jego obrazie.

W tym kontekście, jako że Bóg jest wszechczasowy, chrześcijanie powinni być punktualni. Uświęcony chrześcijanin powinien być wierny i odpowiedzialny w wypełnianiu swoich obowiązków w danej chwili

Przysłów 10:26 Czym ocet dla zębów i dym dla oczu, tym jest leniwy dla tych, którzy go posyłają.

Przysłów 12:24 Ręka pracowitych będzie panowała, a leniwa będzie płaciła daninę.

Przysłów 15:23 Człowiek cieszy się z odpowiedzi swoich ust, a słowo powiedziane we właściwym czasie jakże jest dobre!

Przysłów 19:16 Kto przestrzega przykazania, zachowuje swoją duszę, ale kto gardzi swymi drogami, zginie.

Przysłów 22:3 Roztropny dostrzega zło i ukrywa się, ale prości idą dalej i ponoszą karę.

Przysłów 24:33-34 33. Trochę snu, trochę drzemania, trochę założenia rąk, by odpocząć; 34. A twoje ubóstwo przyjdzie jak podróżny, a niedostatek – jak mąż uzbrojony.

Kazn. 3:1 Jest pora na wszystko i czas na każdą sprawę pod niebem.

1 Kor. 14:33 Bóg bowiem nie jest Bogiem nieładu, lecz pokoju, jak we wszystkich kościołach świętych.

Efez. 5:15-16 15. Uważajcie więc, żebyście postępowali rozważnie, nie jak niemądrzy, ale jak mądrzy; 16. Odkupując czas, bo dni są złe.

Innymi słowy, chrześcijanie są powołani do punktualności, ponieważ Bóg jest zawsze punktualny i nigdy się nie spóźnia. Co dziwne, niektórzy chrześcijanie rozkoszują się spóźnianiem do kościoła, na spotkania, do pracy, na spotkania towarzyskie i tym podobne. W jakiś sposób uważają się za duchowych, jeśli są „prowadzeni przez Ducha”, a nie rządzeni przez zegar.

Słyszałem w kazaniach, że ​​w niektórych prymitywnych kulturach punktualność jest obrazą dla gospodarza, a spóźnienie jest uważane za właściwe. Dlatego też, jak nam powiedziano, nie powinniśmy uważać punktualności za niezbędną do odpowiedzialnego życia. Jest odwrotnie. Punktualność jest integralną częścią wierności. Słowo wypowiedziane późno to strata tchu. Ten, kto spóźnia się z ucieczką do piwnicy, zostaje porwany przez tornado.

Przysłów 15:23 Człowiek cieszy się z odpowiedzi swoich ust, a słowo powiedziane we właściwym czasie jakże jest dobre!

Przysłów 22:3 Roztropny dostrzega zło i ukrywa się, ale prości idą dalej i ponoszą karę.

Co więcej, pogląd, że chrześcijanie są usprawiedliwieni w spóźnianiu się, ponieważ niektóre kultury gloryfikują spóźnianie się, jest absurdalny. Niektóre kultury traktują bałwochwalstwo, magię, voodoo, zemstę, pijaństwo i narkomanię jako dobra moralne. Nie oznacza to, że chrześcijanie powinni przyjmować te praktyki. W każdym razie, wszechczasowość Boga i Biblijne wezwanie do wierności stanowią dla chrześcijanina wyzwanie, ażeby jak najlepiej wykorzystać swój czas i być punktualnym.
.

Podsumowanie

Sednem sprawy jest to, że wierzący powinni zawsze dążyć do poznania prawdy. Wszechczasowość nie narusza pozostałych atrybutów Boga. Wszechczasowość stanowi wyzwanie dla naszych umysłów. Wszechczasowość budzi zachwyt i uwielbienie. Wszechczasowość uczy nas pokory. Wszechczasowość wywyższa człowieka jako obraz Boga ponad inne stworzenia. Wszechczasowość wymaga od nas punktualności i wierności. Takie następstwa same w sobie nie dowodzą prawdziwości wszechczasowości (omnitemporalności).

Niemniej jednak coś, co rodzi tak doniosłe owoce, nie może być stratą czasu ani refleksji.

Na podstawie, źródło
Tłumaczył Robert Jarosz

Przypisy

[14] Stephen T. Davis, Logika i natura Boga, 10.
[15] W Księdze Wyjścia 40:15 obiecano synom Aarona „kapłaństwo wieczne przez wszystkie ich pokolenia”. Tutaj „wieczne” jest uwarunkowane przez „ich pokolenia”, które niekoniecznie oznaczało wieczność. Nie wspominając o tym, że kapłaństwo Jezusa Chrystusa wypełniło i zastąpiło kapłaństwo Aarona. Księga Powtórzonego Prawa 33:15 zestawia „starożytne góry” z „odwiecznymi pagórkami”. Rzeczywiście, wzgórza mogą trwać tak długo, jak świat, lecz trudno je uznać za wieczne. Następnie Księga Habakuka 3:6 mówi: „góry wieczyste zostały skruszone, skłoniły się pagórki dawne”. Góry będą trwać długo, ale jak odwieczne góry mogłyby być skruszone?
[16] Stephen T. Davis, Logika i natura Boga, 1983.

Zobacz w temacie

Print Friendly, PDF & Email