Pierwszy dźwięk trąby przeciw potwornym rządom kobiet, część 2

utworzone przez | lis 9, 2026 | Reformowany światopogląd, Teologia historyczna

Świadectwo Pisma i ojców Kościoła

1 Kor. 11:3 Lecz chcę, żebyście wiedzieli, że głową każdego mężczyzny jest Chrystus, a głową kobiety mężczyzna, a głową Chrystusa Bóg.

Nie jestem nieświadomy, że większa część ludzi rozumie to przekleństwo jako dotyczące poddania żony mężowi i panowania, jakie on sprawuje nad nią [1]; lecz Duch Święty daje nam inną wykładnię tego miejsca, odbierając wszystkim kobietom wszelki rodzaj zwierzchnictwa, władzy i mocy nad mężczyzną, gdy mówi ustami świętego Pawła, jak następuje:

1 Tym. 2:12 Nie pozwalam zaś kobiecie nauczać ani mieć władzy nad mężczyzną, lecz aby trwała w cichości.

Tu wymienia kobiety w ogólności, nie wyłączając żadnej, twierdząc, że nie może ona przywłaszczać sobie władzy nad żadnym mężczyzną. A mówi to jeszcze wyraźniej w innym miejscu tymi słowami:

1 Kor. 14:34 Niech wasze kobiety milczą w kościołach. Bo nie pozwala się im mówić, ale mają być poddane, jak też prawo mówi.

Te dwa świadectwa Ducha Świętego wystarczają, aby dowieść wszystkiego, co wyżej twierdziliśmy, i aby poskromić nieuporządkowaną pychę kobiet, jak również aby poprawić głupotę tych, którzy usiłowali wywyższyć kobiety do władzy nad mężczyzną, wbrew Bogu i wbrew Jego wypowiedzianemu wyrokowi.

Lecz aby te same dwa miejsca Apostoła mogły być lepiej zrozumiane, trzeba zauważyć, że w drugim z nich, zapisanym w Pierwszym Liście do Koryntian w rozdziale 14, Apostoł wcześniej pozwolił, aby wszyscy prorokowali jeden po drugim, dodając tę przyczynę: „aby się wszyscy uczyli i wszyscy zostali pocieszeni”. A żeby nikt nie sądził, że pośród nieokrzesanego tłumu i przy wielości mówiących można by twierdzić wiele rzeczy mało przydatnych albo że mógłby powstać jakiś zamęt, dodaje: „A duchy proroków są poddane prorokom”.

1 Kor. 14:31-32 31. Możecie bowiem wszyscy, jeden po drugim prorokować, aby się wszyscy uczyli i wszyscy zostali pocieszeni. 32. A duchy proroków są poddane prorokom.

Jak gdyby mówił: Bóg zawsze wzbudzi niektórych, którym prawda zostanie objawiona, a takim ustąpicie miejsca, choćby siedzieli na najniższych miejscach. I tak Apostoł chciał, aby prorokowanie i ćwiczenie było wolne dla całego kościoła, tak aby każdy udzielał zgromadzeniu tego, co Bóg mu objawił, byle działo się to w porządku.

Lecz od tego ogólnego przywileju wyłącza wszystkie kobiety, mówiąc: „Niech wasze kobiety milczą w kościołach”. A dlaczego, proszę was? Czy dlatego, że Apostoł uważał, iż żadna kobieta nie ma żadnej wiedzy? Nie, podaje on inną przyczynę, mówiąc: „mają być poddane, jak też prawo mówi ”[2].

W tych słowach trzeba najpierw zauważyć, że Apostoł nazywa ów wcześniejszy wyrok wypowiedziany przeciwko kobiecie prawem, to jest niezmiennym postanowieniem Boga, który własnym głosem poddał ją jednemu członkowi zgromadzenia [3], to jest jej mężowi; z czego Duch Święty wnioskuje, że nigdy nie może ona rządzić ani sprawować władzy nad mężczyzną. Ta bowiem, która została poddana jednemu, nigdy nie może być wyniesiona nad wielu; i to Duch Święty wyraźnie wypowiada, mówiąc:

„Nie pozwalam zaś kobiecie nauczać ani mieć władzy nad mężczyzną”.

Nie mówi: nie chcę, aby kobieta przywłaszczała sobie władzę nad swoim mężem, lecz wymienia mężczyznę w ogólności, odbierając jej wszelką moc i władzę, by mówić, rozprawiać, wykładać lub nauczać, a przede wszystkim, by rządzić lub sądzić w zgromadzeniu mężczyzn. Tak że kobiecie, z prawa Bożego i według wykładni Ducha Świętego, całkowicie zabroniono zajmować miejsce Boga w wyżej wymienionych urzędach, które On wyznaczył mężczyźnie, którego ustanowił i wyznaczył swoim namiestnikiem na ziemi, wyłączając od tej czci i godności wszystkie kobiety, jak to jawnie wykaże ten krótki argument.
.

Od mniejszego do większego

Apostoł odbiera wszystkim kobietom moc mówienia w zgromadzeniu [4]. Ergo [5] nie pozwala żadnej kobiecie rządzić mężczyzną. Pierwsza część jest oczywista, z czego z konieczności wynika wniosek. Ten bowiem, kto odbiera kobiecie najmniejszą cząstkę władzy [6], panowania lub rządów, nie pozwoli jej na to, co jest największe. A większą rzeczą jest panować nad królestwami i narodami, ogłaszać i stanowić prawa, rozkazywać ludziom wszystkich stanów, a wreszcie wyznaczać sędziów i sługi, niż mówić w zgromadzeniu.

Jej sąd, wyrok czy zdanie przedstawione w zgromadzeniu może być bowiem osądzone przez wszystkich, poprawione przez uczonych i sprostowane przez pobożnych. Lecz gdy kobieta zostanie wyniesiona do najwyższej władzy, jej prawom trzeba być posłusznym, za jej zdaniem trzeba iść, a jej tyranię podtrzymywać, choćby była wyraźnie przeciwko Bogu i pożytkowi wspólnoty, jak to aż nazbyt oczywiste doświadczenie dziś poświadcza.

Dlatego jeszcze raz powtarzam to, co wyżej twierdziłem, mianowicie że kobieta wyniesiona, aby zasiadać na stolicy Boga, to jest, aby nauczać, sądzić lub panować nad mężczyzną, jest potworem w naturze, zniewagą Boga i rzeczą najbardziej sprzeczną z Jego wolą i postanowieniem. Albowiem pozbawił je On, jak wyżej dowiedziono, mówienia w zgromadzeniu i wyraźnie zabronił im przywłaszczać sobie jakiegokolwiek rodzaju władzy nad mężczyzną. Jakże więc dopuści, aby panowały i miały władzę nad królestwami i narodami? Nigdy, powiadam, tego nie zatwierdzi, ponieważ jest to rzecz najbardziej sprzeczna z Jego doskonałym postanowieniem, jak to później zostanie wykazane i jak poprzednie miejsca Pisma wyraźnie poświadczyły.

Dodawać do nich cokolwiek byłoby zbyteczne, gdyby nie to, że świat doszedł teraz niemal do takiej ślepoty, iż wszystko, co nie podoba się książętom i tłumowi, odrzuca się jako naukę świeżo wymyśloną i potępia jako herezję. Uznałem więc za dobre przytoczyć zdanie niektórych dawnych pisarzy w tej samej sprawie, aby ci, którzy nie są całkowicie zaślepieni przez diabła, mogli rozważyć i zrozumieć, że ten mój sąd nie jest nową wykładnią Pisma Bożego, lecz jednomyślną zgodą większej części pobożnych pisarzy od czasów Apostołów [7].
.

Tertulian

Tertulian [8] w swojej księdze o stroju kobiet, wykazawszy wiele przyczyn, dla których wystawny strój jest u kobiety obrzydliwy i nienawistny, dodaje te słowa, mówiąc jak gdyby do każdej kobiety z osobna:

„Czyż nie wiesz – mówi – że ty jesteś Ewą? Wyrok Boży nad tym rodzajem żyje i jest skuteczny, a na tym świecie z konieczności musi żyć także kara. Ty jesteś bramą i wrotami diabła. Ty jesteś pierwszą przestępczynią prawa Bożego. Ty namówiłaś i łatwo zwiodłaś tego, na którego diabeł nie śmiał się porwać [9]. Za twoją zasługę (to jest za twoją śmierć) Syn Boży musiał ponieść śmierć, a tobie jeszcze w głowie zdobić się ponad twoje skórzane szaty?” [10]

Tymi i wieloma innymi poważnymi zdaniami i żywymi pytaniami ten pobożny pisarz starał się doprowadzić każdą kobietę do rozważenia samej siebie, aby każda, głęboko ważąc, jaki wyrok Bóg wypowiedział przeciwko całemu rodzajowi i córkom Ewy, nie tylko uczyła się codziennie upokarzać i poddawać przed obliczem Boga, lecz także aby unikała i brzydziła się wszystkim, co mogłoby ją wywyższyć lub nadąć pychą albo co mogłoby być przyczyną, że zapomni o klątwie i przekleństwie Bożym.

A cóż, proszę was, bardziej może sprawić, że kobieta zapomni o własnym stanie, niż to, gdy zostanie wyniesiona do władzy nad mężczyzną? Jest rzeczą bardzo trudną dla mężczyzny (choćby był nie wiem jak stały) wyniesionego do godności, by nie połechtała go nieco pycha (albowiem wiatr próżnej chwały łatwo unosi suchy proch ziemi). Lecz co do kobiety [11], nie jest bardziej możliwe, aby wyniesiona wysoko do władzy nad mężczyzną oparła się porywom pychy, niż aby słaba trzcina lub obracający się kur na dachu nie pochylił się lub nie obrócił pod gwałtownością niestałego wiatru.

Dlatego ten sam pisarz wyraźnie zabrania wszystkim kobietom wtrącać się w urząd mężczyzny. Tak bowiem pisze w swojej księdze O zasłanianiu dziewic: [12]

„Nie pozwala się kobiecie mówić w zgromadzeniu ani nauczać, ani chrzcić, ani przypisywać sobie jakiegokolwiek urzędu mężczyzny” [13].

To samo mówi jeszcze wyraźniej w przedmowie do swojej szóstej księgi napisanej przeciwko Marcjonowi [14], gdzie wyliczając pewne potworne rzeczy, które można było zobaczyć nad morzem zwanym Euksynem, wśród innych przytacza jako wielkiego potwora w naturze to, że kobiety w tamtych stronach nie były poskramiane ani upokarzane względem na własną płeć i rodzaj, lecz że odłożywszy wszelki wstyd, wydawały pieniądze na broń i uczyły się sztuki wojennej, mając większą przyjemność w walce niż w małżeństwie i poddaniu mężczyźnie.

Tyle Tertulian, którego słowa są tak jasne, że nie potrzebują wyjaśnienia. Ten bowiem, kto odbiera jej wszelki urząd należący do mężczyzny, nie pozwoli jej panować nad mężczyzną; a ten, kto uważa za potwora w naturze, aby kobieta posługiwała się bronią, musi uważać za potwora nad potworami, aby kobieta została wywyższona nad całe królestwo i naród. Tego samego zdania jest Orygenes i wielu innych, aż do dni Augustyna, których zdania pomijam, aby uniknąć rozwlekłości.
.

Augustyn

Augustyn w swojej 22. księdze napisanej przeciwko Faustusowi [15] dowodzi, że kobieta powinna służyć swemu mężowi jak Bogu, twierdząc, że w niczym kobieta nie ma równej mocy z mężczyzną, prócz tego, że żadne z nich nie ma władzy nad własnym ciałem. Przez to chciał wyraźnie dojść do wniosku, że kobieta nigdy nie powinna rościć sobie ani pragnąć tej mocy i władzy, która należy się mężczyźnie.

Tak bowiem wyjaśnia się w innym miejscu [16], twierdząc, że kobietę należy w porę poskramiać i trzymać na wodzy, jeśli dąży do jakiegokolwiek panowania, i utrzymując, że niebezpiecznie i groźnie jest pozwolić jej postępować dalej, choćby chodziło o rzeczy doczesne i cielesne. I dodaje do tego te słowa: „Bóg nie widzi na pewien czas ani nie ma niczego nowego w Jego oczach i w Jego wiedzy”, mając przez to na myśli, że co Bóg widział w jednej kobiecie (jeśli chodzi o panowanie i sprawowanie władzy), to samo widzi we wszystkich; i czego zabronił jednej, tego samego zabrania także wszystkim.

A najjawniej pisze o tym jeszcze w innym miejscu, stawiając to pytanie:

„Jakże kobieta może być obrazem Boga, skoro (mówi [17]) jest poddana mężczyźnie i nie ma żadnej władzy ani nauczać, ani być świadkiem, ani sądzić, a tym bardziej rządzić czy sprawować władzę?” [18]

To są dokładne słowa Augustyna, z których jasno wynika, że ten pobożny pisarz [19] zgadza się nie tylko z przytoczonym wyżej Tertulianem, lecz także z wcześniejszym orzeczeniem prawa, które odbiera kobiecie nie tylko wszelką władzę wśród mężczyzn, lecz także każdy urząd należący do mężczyzny. Na pytanie, jak może być obrazem Boga, odpowiada, jak następuje:

„Kobieta – mówi – w porównaniu z innymi stworzeniami jest obrazem Boga, gdyż sprawuje nad nimi panowanie; lecz w porównaniu z mężczyzną nie może być nazwana obrazem Boga, gdyż nie sprawuje rządów i panowania nad mężczyzną, lecz powinna mu być posłuszna” itd.

A o tym, jak kobieta powinna być posłuszna mężczyźnie, mówi jeszcze jaśniej tymi słowami:

„Kobieta będzie poddana mężczyźnie jak Chrystusowi. Kobieta bowiem (mówi [20]) nie bierze swego wzoru z ciała i z cielesności, aby była poddana mężczyźnie tak, jak ciało jest poddane duchowi. Ponieważ ciało w słabości i śmiertelności tego życia pożąda i walczy przeciwko duchowi, przeto Duch Święty nie chciał dać kobiecie wzoru poddania z żadnej takiej rzeczy” itd.

To zdanie Augustyna powinny zauważyć wszystkie kobiety, bo wyraźnie w nim twierdzi, że kobieta powinna być poddana mężczyźnie i że nigdy nie powinna bardziej pragnąć pierwszeństwa nad nim, niż powinna go pragnąć nad Chrystusem Jezusem.
.

Ambroży

Z Augustynem zgadza się we wszystkim święty Ambroży, który tak pisze w swoim Heksameronie: [21]

„Adam został zwiedziony przez Ewę, a nie Ewa przez Adama; dlatego słuszne jest, aby kobieta przyjęła i uznała za rządcę tego, którego wezwała do grzechu, aby znowu nie poślizgnęła się i nie upadła przez kobiecą łatwowierność”.

A pisząc o Liście do Efezjan [22], przytacza słowa Apostoła:

Efez. 5:22-24 22. Żony, bądźcie poddane swoim mężom jak Panu. 23. Bo mąż jest głową żony, jak i Chrystus głową kościoła, jest on też Zbawicielem ciała. 24. Jak więc kościół poddany jest Chrystusowi, tak też żony swoim mężom we wszystkim.

I idzie dalej, mówiąc:

„Kobietom nakazano być poddanymi mężczyznom z prawa natury, ponieważ mężczyzna jest sprawcą, czyli początkiem kobiety; bo jak Chrystus jest głową Kościoła, tak mężczyzna jest głową kobiety. Od Chrystusa Kościół wziął początek i dlatego jest Mu poddany; tak samo kobieta wzięła początek od mężczyzny, aby była poddana”.

Słyszymy więc, że zgodność tych dwóch pisarzy jest taka, iż można by sądzić, że jeden ukradł słowa i zdania drugiemu. A jednak jasne jest, że w czasie, gdy pisali, jeden był bardzo daleko od drugiego. Lecz Duch Święty, który jest Duchem zgody i jedności, tak oświecił ich serca i kierował ich językami i piórami, że jak pojmowali i rozumieli jedną prawdę, tak też ją ogłaszali i wypowiadali, zostawiając nam, swemu potomstwu, świadectwo swego poznania i zgody.

Jeśli ktoś sądzi, że wszystkie te wcześniejsze zdania mówią tylko o poddaniu zamężnej kobiety jej mężowi, to jak wyżej dowiodłem przeciwnie wyraźnymi słowami i rozumowaniem świętego Pawła, tak wkrótce uczynię to samo innymi świadectwami wspomnianych pisarzy. Ten sam Ambroży, pisząc o drugim rozdziale Pierwszego Listu do Tymoteusza [23], gdy wiele powiedział o prostym stroju kobiet, dodaje te słowa:

„Kobieta powinna mieć nie tylko prosty strój, lecz należy jej odmówić wszelkiej władzy; musi bowiem być w poddaniu mężczyźnie (od którego wzięła swój początek), zarówno w ubiorze, jak i w służbie”.

A po kilku słowach mówi: „Ponieważ przez nią śmierć weszła na świat, nie należy jej pozwalać na żadną śmiałość, lecz powinna trwać w pokorze”. Stąd jasne jest, że wszystkim kobietom, zamężnym czy niezamężnym, odebrana jest wszelka władza sprawowania jakiegokolwiek urzędu należącego do mężczyzny. Tak, jasne jest, że wszystkim kobietom nakazano służyć, trwać w pokorze i poddaniu. To samo ten sam pisarz mówi jeszcze wyraźniej tymi słowami: [24]

„Nie pozwala się kobietom mówić, lecz mają trwać w milczeniu, jak mówi prawo. Cóż mówi prawo? «Twoje pragnienie będzie ku twemu mężowi, a on będzie nad tobą panować» [25]. Jest to prawo szczególne (mówi Ambroży), a aby jego wyrok nie został naruszony, osłabiony ani uczyniony bezsilnym, kobietom nakazano trwać w milczeniu”.

1 Mojż. 3:16 A do kobiety powiedział: Wielce pomnożę twoje cierpienia i twoje poczęcia, w bólu będziesz rodzić dzieci. Twoje pragnienie będzie ku twemu mężowi, a on będzie nad tobą panować.

Tu obejmuje wszystkie kobiety. A w tym samym miejscu idzie jeszcze dalej, mówiąc [26]:

„Hańbą jest dla nich, gdy ośmielają się mówić o prawie w domu Pana, który nakazał im być poddanymi swoim mężczyznom”.

Lecz najwyraźniej mówi, pisząc o 16. rozdziale Listu świętego Pawła do Rzymian, o tych słowach [27]: „Pozdrówcie Rufusa […] oraz matkę jego”.

Rzym. 16:13 Pozdrówcie Rufusa, wybranego w Panu, oraz matkę jego i moją.

„Z tej przyczyny – mówi Ambroży – Apostoł postawił Rufusa przed jego matką: z powodu wyboru do zarządzania łaską Bożą, w którym kobieta nie ma miejsca. On bowiem został wybrany i wyniesiony przez Pana, aby troszczyć się o Jego sprawy, to jest o Kościół, a do tego urzędu nie mogła być wyznaczona jego matka, choć była kobietą tak świętą, że Apostoł nazwał ją swoją matką”.

Stąd jasne jest, że zarządzanie łaską Bożą jest odmówione wszystkim kobietom. Przez zarządzanie łaską Bożą rozumie się nie tylko głoszenie Słowa i udzielanie sakramentów, przez które łaska Boża jest przedstawiana i zwyczajnie rozdzielana człowiekowi, lecz także wymierzanie sprawiedliwości obywatelskiej, przez którą powinna być podtrzymywana cnota, a karane występki. Jej sprawowania odmawia się kobiecie nie mniej niż głoszenia Ewangelii czy udzielania sakramentów, jak to dalej najwyraźniej się okaże.
.

Chryzostom

Chryzostom, wśród pisarzy greckich mający niemałe poważanie, mówiąc dla zawstydzenia mężczyzn, którzy za jego dni stali się niższymi od niektórych kobiet rozumem i pobożnością, powiada: [28]

„Z tej przyczyny kobieta została oddana pod twoją władzę (mówi do mężczyzny w ogólności), a ty zostałeś ogłoszony jej panem, aby ci była posłuszna i aby głowa nie szła za nogami. Często jednak widzimy coś przeciwnego: że ten, kto w swoim porządku powinien być głową, nie zachowuje porządku nóg (to jest nie rządzi nogami), a ta, która jest na miejscu nogi, zostaje ustanowiona głową”.

Mówi te słowa jakby w zdumieniu [29], że mężczyzna stał się tak bydlęcy, iż nie uważał za rzecz najbardziej potworną, aby kobieta była w czymkolwiek przedkładana nad mężczyznę, skoro Bóg poddał ją mężczyźnie we wszystkim. Idzie dalej, mówiąc:

„Niemniej jednak do mężczyzny należy, aby z pilną troską odpierał kobietę, która daje mu niegodziwą radę; a kobieta, która dała mężczyźnie tę zgubną radę, powinna zawsze mieć w uszach dźwięczącą karę, która została dana Ewie”.

A w innym miejscu przedstawia Boga mówiącego do kobiety w ten sposób:[30]

„Ponieważ opuściłaś tego, którego natury byłaś uczestniczką i dla którego zostałaś ukształtowana, a znalazłaś przyjemność w zażyłości z tą niegodziwą bestią i chciałaś przyjąć jej radę, przeto poddaję cię mężczyźnie i wyznaczam go, i stwierdzam, że jest twoim panem, abyś uznała jego panowanie; a ponieważ nie umiałaś rządzić, naucz się dobrze być rządzoną”.

Dlaczego nie powinny rządzić, wyjaśnia w innych miejscach, mówiąc:[31]

„Rodzaj kobiecy jest nieroztropny i miękki (czyli podatny): nieroztropny, ponieważ nie umie z mądrością i rozumem rozważyć rzeczy, które słyszy i widzi; a miękki jest, ponieważ łatwo się nagina”.

Wiem, że Chryzostom przytacza te słowa [32], aby wyjaśnić przyczynę, dla której fałszywi prorocy zwykle zwodzą kobiety: ponieważ łatwo dają się przekonać do jakiegokolwiek zdania, zwłaszcza jeśli jest przeciwko Bogu, i ponieważ brak im roztropności i zdrowego rozsądku, by osądzić to, co się mówi. Lecz stąd można dostrzec ich naturę i jej wady, które w żaden sposób nie powinny być w tych, którzy są wyznaczeni do rządzenia innymi. Ci bowiem powinni być stali, stateczni, roztropni i czynić wszystko z rozwagą i rozumem, a tych cnót kobiety nie mogą mieć na równi z mężczyznami. Albowiem poświadcza on to w innym miejscu, mówiąc:

„Kobiety mają w sobie łechtanie i pogoń za próżną chwałą, i to mogą mieć wspólne z mężczyznami; nagle wpadają w gniew, i to także mają wspólne z niektórymi mężczyznami. Lecz cnót, w których [mężczyźni] celują [33], nie mają wspólnych z mężczyzną; i dlatego Apostoł odsunął je od urzędu nauczania, co jest oczywistym dowodem, że w cnocie bardzo różnią się od mężczyzny”.

Niech będą zauważone racje tego pisarza, bo idzie on jeszcze dalej. Opłakawszy w wielu słowach zniewieściałe obyczaje mężczyzn, którzy tak bardzo wyrodzili się w słabość kobiet, iż ktoś mógłby zapytać: „Dlaczego kobiety nie mogą nauczać pośród takiego rodzaju mężczyzn, którzy mądrością i pobożnością stali się niższymi od kobiet?”, w końcu dochodzi do wniosku, że chociaż mężczyźni się wyrodzili, kobiety nie mogą jednak przywłaszczać sobie żadnej władzy nad nimi; a na koniec dodaje te słowa:

„Nie mówię tego, aby je wywyższać (to jest kobiety), lecz ku zawstydzeniu i hańbie nas samych i aby napomnieć nas, byśmy na nowo podjęli panowanie, które jest dla nas stosowne i odpowiednie, nie tylko tę władzę, która jest zgodna z wyższością godności, lecz tę, która jest zgodna z opatrznością, z pomocą i z cnotą. Wtedy bowiem ciało jest w najlepszej proporcji [34], gdy ma najlepszego rządcę”.

O, aby zarówno mężczyzna, jak i kobieta rozważyli głęboką radę i napomnienie tego ojca! Nie chciał on, aby mężczyzna z żądzy jakiejś próżnej chwały pragnął pierwszeństwa nad kobietą. Bóg bowiem nie uczynił mężczyzny głową z żadnej takiej przyczyny, lecz mając wzgląd na ową słabość i niedoskonałość, która zawsze przeszkadza kobiecie rządzić, ustanowił mężczyznę zwierzchnikiem. I to ma na myśli Chryzostom, mówiąc: „wtedy ciało jest w najlepszej proporcji, gdy ma najlepszego rządcę”.

Lecz kobieta nigdy nie może być najlepszym rządcą, ponieważ, pozbawiona ducha rządzenia, nigdy nie może dojść do tego stopnia, by nazwano ją lub uznano za dobrego rządcę. W naturze bowiem wszystkich kobiet czają się takie wady, jakich u dobrych rządców nie można tolerować. Ten sam pisarz wyraża to tymi słowami [35]:

„Rodzaj kobiecy – mówi – jest porywczy i zuchwały, a ich chciwość jest jak otchłań piekła, to jest nienasycona”.

Dlatego w innym miejscu [36] chce, aby kobieta nie miała nic do czynienia z sądami, ze sprawami publicznymi ani z rządzeniem wspólnotą, ponieważ jest niecierpliwa wobec kłopotów, lecz aby żyła w spokoju i ciszy. A jeśli ma powód wyjść z domu, aby jednak nie miała żadnej kłopotliwej sprawy, która by za nią szła lub była jej przedkładana, jak to zwykle musi być w przypadku tych, którzy sprawują władzę.
.

Bazyli Wielki

A z Chryzostomem w pełni zgadza się Bazyli Wielki w kazaniu [37], które głosi o niektórych miejscach Pisma, gdzie gani rozmaite występki, a wśród innych twierdzi, że kobieta jest stworzeniem delikatnym, podatnym, miękkim i litościwym: którą to naturę Bóg dał jej, aby była zdolna do karmienia dzieci. Tę podatność kobiety szatan nadużył i przez nią odwiódł ją od posłuszeństwa Bogu. Dlatego w różnych innych miejscach dochodzi do wniosku, że nie jest ona zdolna do sprawowania rządów i że zabroniono jej nauczać.
.

Wniosek

Niezliczone inne świadectwa pisarzy wszelkiego rodzaju można by przytoczyć w tym samym celu, lecz na tych poprzestaję, uważając za wystarczające, aby zamknąć usta tym, którzy oskarżają i potępiają jako heretycką wszelką naukę, która im się w czymkolwiek nie podoba.

Dowiodłem bowiem – na podstawie postanowień i praw ludzi oświeconych jedynie światłem natury, porządku stworzenia Bożego, klątwy i przekleństwa wypowiedzianego przeciwko kobiecie, ust świętego Pawła, który jest tłumaczem wyroku i prawa Bożego, i wreszcie zdania tych pisarzy, którzy w Kościele Bożym zawsze byli otaczani największą czcią – że jest rzeczą najbardziej sprzeczną z naturą, z wolą Bożą i z ustanowionym przez Niego postanowieniem (tak, że nie może się to dziać bez zniewagi wyrządzonej Bogu), aby kobieta była wyniesiona do panowania lub władzy, by królować nad mężczyzną, czy to w królestwie, narodzie, prowincji, czy w mieście.

Teraz pozostaje w kilku słowach wykazać, że ta sama władza kobiet jest obaleniem dobrego porządku, słuszności i sprawiedliwości.

Na podstawie: John Knox, The First Blast of the Trumpet against the Monstrous Regiment of Women (1558), wyd. Edward Arber, Londyn 1878. źródło

Przypisy

[1] Odpowiedź na zarzut.
[2] Kobieta jest wyłączona z ogólnego przywileju.
[3] Ta, która jest poddana jednemu, nie może rządzić wieloma.
[4] Mocny argument.
[5] Łac. „zatem”.
[6] Uwaga.
[7] Uwaga tłumacza: Knox przytacza ojców Kościoła w swoim angielskim przekładzie lub omówieniu, a wydanie Arbera nie zawiera tekstów oryginalnych. Tam, gdzie łacińskie brzmienie przytoczonego miejsca jest pewne, podano je w przypisie; ojcowie greccy (Chryzostom, Bazyli) pisali po grecku.
[8] Tertulian, De habitu mulierum [De cultu feminarum, ks. 1, rozdz. 1].
[9] Niech kobiety słuchają, co mówi Tertulian, dawny doktor.
[10] Łac. Et Evam te esse nescis? Vivit sententia Dei super sexum istum in hoc saeculo: vivat et reatus necesse est. Tu es diaboli ianua; tu es arboris illius resignatrix; tu es divinae legis prima desertrix; tu es quae eum suasisti quem diabolus aggredi non valuit. Tu imaginem Dei, hominem, tam facile elisisti. Propter tuum meritum, id est mortem, etiam filius Dei mori habuit: et adornari tibi in mente est super pelliceas tuas? (Tertulian, De cultu feminarum I, 1).
[11] UWAGA.
[12] Tertulian, De virginibus velandis [rozdz. 9].
[13] Łac. Non permittitur mulieri in ecclesia loqui, sed nec docere, nec tinguere, nec offerre, nec ullius virilis muneris, nedum sacerdotalis officii sortem sibi vindicare (De virginibus velandis 9).
[14] In proœmio 6. lib. contra Marcionem.
[15] Augustyn, Contra Faustum, ks. 22, rozdz. 31.
[16] De Trinitate, ks. 12, rozdz. 7.
[17] In quaest. veteris Testamenti, quaest. 45.
[18] Łac. Quomodo potest de muliere dici quia imago Dei est, quam constat dominio viri subiectam et nullam auctoritatem habere? Nec docere enim potest, nec testis esse, neque fidem dicere, nec iudicare; quanto magis imperare! (Quaestiones Veteris et Novi Testamenti, q. 45; dzieło przypisywane w czasach Knoxa Augustynowi).
[19] Uwaga.
[20] Lib. de Continentia, rozdz. 4.
[21] Ambroży, Hexaemeron, ks. 5, rozdz. 7.
[22] Rozdz. 5.
[23] Ambroży, super 2. c. 1 epist. ad Timoth.
[24] Ambroży, in 1 epist. ad Corin. cap. 14.
[25] W angielskim tekście Knoxa: „Do twego męża będzie twoje zwrócenie się, a on będzie nad tobą panował”.
[26] Czyim domem, proszę was, powinien być dom parlamentu: Bożym czy diabelskim?
[27] Święty Paweł pozdrawia Rufusa przed jego matką.
[28] Chryzostom, homil. 17 in Genes.
[29] Uwaga.
[30] Homil. 15 in Genes.
[31] Niech Bóg da sercom wszystkich kobiet zrozumieć to zdanie i iść za nim.
[32] In Mat. cap. 23, homil. 44.
[33] Kobieta nie może mieć cnoty na równi z mężczyzną. Ad Ephe. cap. 4, sermone 13. UWAGA.
[34] Ciało pozbawione głowy nie może być dobrze rządzone, ani też wspólnota pozbawiona mężczyzny.
[35] In ca. 22 Ioh. homil. 87.
[36] In Ioh. homil. 41.
[37] Bazyli Wielki, in aliquot scripturae locos.
.

Zobacz w temacie

 

Print Friendly, PDF & Email