Hymn nieskończonej chwały Boga

Ostatni w chrześcijańskim Psałterzu

Psalm 150 jest ostatnim utworem Księgi Psalmów. Jest także ostatnim z serii Hallel– Pieśni chwały i jako taki stanowi zwieńczenie doksologii, czyli uwielbienia Boga. Słowo „chwała” (hebr. הָלַל halal) lub jego formy (תְּהַלֵּל tehallet i הַלְלוּ halleluja), które możemy także tłumaczyć jako „uwielbienie”, pojawia się w tym krótkim Psalmie trzynaście razy. Żydowscy interpretatorzy, jak Kimchi, uważali, że liczba ta odpowiada doskonałości Boga; słowo to pojawia się tak często i w każdym zdaniu, aby pokazać żarliwe pragnienie psalmisty, by Pan był uwielbiony; aby wyrazić jego przekonanie o tym, jak bardzo jest godzien uwielbienia i że należy korzystać ze wszystkich sposobów i środków, by Go uwielbić, ponieważ wszystkie one są zbyt małe, by w pełni uwydatnić Jego cześć i chwałę.

Gdybyśmy mieli przedstawić listę ostatnich Psalmów Hallel, podając ich tematykę w formie krótkich tytułów, lista przedstawiłaby Boga i Kościół w historii odkupienia.

• Psalm 146 – Pieśń pełnego zaufania
• Psalm 147 – Rozproszony Kościół uwielbiający Boga
• Psalm 148 – Wszelkie stworzenie chwali Boga
• Psalm 149 – Pieśń bliskiego zwycięstwa
• Psalm 150 – Hymn nieskończonej chwały Boga

W tym kontekście Hymn przenosi nas do ostatecznego celu istnienia wszechrzeczy – uwielbienia Trójjedynego Boga. „Hymn nieskończonej chwały Boga” naucza nas o Bogu, któremu należna jest wszelka chwała; o stworzeniu, którego celem istnienia, a zatem powinnością i najwyższym przywilejem jest wysławiać Boga; o sposobie oddawania Bogu czci oraz ostatecznie o tym, jak Boża chwała w relacji Stwórca–stworzenie będzie przez całą wieczność rozbrzmiewać w nieustannym hymnie uwielbienia.

---

Typologia zwycięstwa

Psalm 150 prawdopodobnie został napisany tą samą ręką i mniej więcej w tym samym czasie co dwa poprzednie – przez Dawida, gdy zwyciężył pogańskie narody na początku swojego panowania – co typologicznie odnieść musimy do ostatecznego zwycięstwa Chrystusa, gdy obejmie tron nad odnowioną ziemią i niebem zjednoczonymi pod Jego panowaniem, gdy wszyscy wrogowie Boga i Jego ludu zostaną zniszczeni:

1 Kor. 15:25-26 25. Bo on musi królować, aż położy wszystkich wrogów pod swoje stopy. 26. A ostatni wróg, który zostanie zniszczony, to śmierć.

Obj. 20:8-9 8. I wyjdzie, aby zwieść narody z czterech krańców ziemi, Goga i Magoga, by zgromadzić je do bitwy. A ich liczba jest jak piasek morski. 9. I wyszli na szerokość ziemi, otoczyli obóz świętych i miasto umiłowane. Zstąpił jednak ogień od Boga z nieba i pochłonął ich.

Obj. 20:15 I jeśli się ktoś nie znalazł zapisany w księdze życia, został wrzucony do jeziora ognia.

Obj. 21:27 I nie wejdzie do niego nic nieczystego ani ten, kto popełnia obrzydliwość i kłamstwo, tylko ci, którzy są zapisani w księdze życia Baranka.

Jest to bardzo odpowiedni Psalm na zakończenie księgi, gdyż w całości poświęcony jest uwielbieniu. W całej rozciągłości zaleca duchowe uwielbienie Boga, które polega na składaniu ofiar uwielbienia.

Niektórzy twierdzą [1] że Psalm ten śpiewali Izraelici, gdy przybywali z pierwocinami do świątyni, niosąc kosz na ramionach. Nie tylko lewici, których obowiązkiem w świątyni było chwalenie Pana przy pomocy instrumentów muzycznych, są tu do tego napominani – jak uważa R. Judah Lewita – ale i wszyscy ludzie. Pierwociny wnoszone do świątyni to typ Chrystusa, który nazwany jest pierwszym plonem, czyli pierwociną wszystkich zbawionych.

1 Kor. 15:20 Tymczasem jednak Chrystus został wskrzeszony z martwych i stał się pierwszym plonem tych, którzy zasnęli.

Ponadto Psalm informuje, że nie tylko lud Izraela ma czcić Boga, ale także poganie – wszyscy, którzy mają oddech – co jest jasnym odniesieniem do apostolskiego charakteru powszechnego Kościoła nowej dyspensacji.

Psalm 150:6Niech wszystko, co oddycha, chwali PANA. Alleluja.

Rzym. 15:9-11 9. I aby poganie chwalili Boga za miłosierdzie, jak jest napisane: Dlatego będę cię wysławiał między poganami i będę śpiewał twemu imieniu. 10. I znowu mówi: Weselcie się, poganie, z jego ludem. 11. I znowu: Chwalcie Pana, wszyscy poganie, i wysławiajcie go wszyscy ludzie.

Psalm ten należy do czasów Mesjasza – do okresu Ewangelii, a zwłaszcza do jego późniejszej części, gdy nawrócą się Żydzi i poganie i gdy wszyscy będą chwalić Pana, gdyż będą mieli ku temu powód.
.

---

Definicja Bożej chwały

Bóg jest Bogiem chwały. On jest wieczny i zawsze istnieje w błogosławionym stanie doskonałości, w którym jest On uwielbiony sam w sobie. Tak jak Ojciec uwielbia Syna przez Ducha Świętego, tak też Syn uwielbia Ojca. Ten błogosławiony stan jest niezależny od stworzenia, ponieważ Bóg jest transcendentny – wykraczający poza naszą rzeczywistość i istniejący zawsze poza naszą rzeczywistością. Psalm 41 wyraża to słowami:

Psalm 41:13 Błogosławiony PAN, Bóg Izraela, od wieków aż na wieki. Amen, amen.

A Psalm 90 potwierdza:

Psalm 90:2 Zanim zrodziły się góry, zanim ukształtowałeś ziemię i świat, od wieków na wieki ty jesteś Bogiem.

Wewnętrzna chwała

Bóg posiada wewnętrzną chwałę, która jest treścią i istotą wszystkiego tego, kim jest Bóg. Są to wszystkie atrybuty Boga manifestujące się i ujawnione; nie ma niczego, co wy i ja moglibyśmy zrobić, żeby zwiększyć wewnętrzną chwałę Boga. Bóg jest tym, kim Bóg jest. Jest Bogiem, który był, który jest, i który będzie na wieki. Od wieków na wieki Ty jesteś, o Boże! Nie możemy oddać wewnętrznej chwały Bogu. Są to wszystkie doskonałości wiecznego Boga.

Szereg tekstów Słowa Bożego ukazuje nam prawdę o istnieniu Boga w stanie wewnętrznej chwały. Psalm 115 ukazuje nam Boga jako uwielbiającego samego siebie, a odnosząc tę chwałę do dwóch atrybutów miłosierdzia i prawdy, pokazuje Boga wielbiącego siebie w swojej naturze, czyli za to, kim On jest:

Psalm 115:1 Nie nam, PANIE, nie nam, ale twemu imieniu daj chwałę za twoje miłosierdzie i prawdę.

Izajasz ukazuje nienaruszalność wewnętrznej chwały. Bóg nie dzieli się swoją wewnętrzną chwałą z nikim i nie może z niej utracić niczego, gdyż jest ona niezmienna:

Izaj. 42:8 Ja, PAN, to jest moje imię, a mojej chwały nie oddam innemu ani mojej czci – rzeźbionym posągom.

Trynitarny aspekt Bożej chwały zauważamy w modlitwie Syna Bożego do Ojca – Ojciec uwielbiał Syna przed powstaniem świata, zatem przed zaistnieniem czasu. Jest to wieczny aspekt wewnętrznej chwały Boga.

Jan 17:5 A teraz ty, Ojcze, uwielbij mnie u siebie tą chwałą, którą miałem u ciebie, zanim powstał świat.

W końcu Syn objawił światu wewnętrzną chwałę Boga, ponieważ opisany jest jako blask chwały Bożej, która jest wyrazem Bożej istoty:

Hebr. 1:3 Który, będąc blaskiem jego chwały i wyrazem jego istoty i podtrzymując wszystko słowem swojej mocy, dokonawszy oczyszczenia z naszych grzechów przez samego siebie, zasiadł po prawicy Majestatu na wysokościach;

Boża, wewnętrzna chwała została objawiona światu przez objawienie Bożych atrybutów w Chrystusie. Ponieważ Boże imię jest sumą wszystkich Bożych doskonałości, Jezus Chrystus – doskonałe objawienie i wyraz Bożej chwalebnej istoty – jest objawieniem Bożego imienia. To Bóg wcielony objawiający Bożą chwałę w dziele zbawienia wybranego Kościoła.

Jan 17:6 Objawiłem twoje imię ludziom, których mi dałeś ze świata. Twoimi byli i dałeś mi ich, a oni zachowali twoje słowa.

Przypisana chwała

Przypisana chwała jest naszą odpowiedzią na wewnętrzną chwałę. Przypisana chwała jest uwielbieniem, które należy się Bożemu imieniu. Przypisana chwała jest chwałą i uwielbieniem, które mamy oddać Bogu. W takim zakresie, w jakim mamy wzrastające poznanie wewnętrznej chwały Boga, będzie następowało wzrastające oddawanie chwały Bogu. Ograniczone zrozumienie wewnętrznej chwały Boga powoduje ograniczenie oddawania chwały Bogu. Gdy zaś będziemy mieli rozleglejszą wiedzę o wewnętrznej chwale Boga, nastąpi prawidłowa odpowiedź, czyli oddanie chwały Bogu. Z tego powodu Bóg zasługuje na wszelką cześć i chwałę i Bóg rzeczywiście odbiera sobie chwałę przez stworzenie:

Izaj. 6:3 I wołał jeden do drugiego: Święty, święty, święty, PAN zastępów. Cała ziemia jest pełna jego chwały.

Osoba Chrystusa jest centralnym punktem Bożego samoobjawienia. Chrystus jako Bóg jest stworzycielem świata. Ale też jako wcielony Bóg to zbawca świata naturalnego i wybranego Kościoła (z wyłączeniem przeznaczonych na potępienie ludzi i aniołów). Jan Apostoł z oddawaniem chwały Chrystusowi wiąże miłość, ponieważ jest to więź doskonałości istnienia Bożego. Bóg istnieje w doskonałej i wiecznej więzi miłości przymierza Ojca, Syna i Ducha Świętego, zaś objawienie imienia Bożego jest objawieniem tej więzi w ekonomii zbawienia. Najwyraźniej Bóg umiłował wybranych tak mocno, jak miłuje siebie.

Jan 17:26 Objawiłem im twoje imię i jeszcze objawię, aby miłość, którą mnie umiłowałeś, była w nich i ja w nich.

Przypisana chwała Boża to nasze uwielbienie Boga. Treścią tego uwielbienia jest powszechne ogłaszanie wszystkich chwalebnych atrybutów Boga – jesteśmy heroldami chwały Boskiej istoty:

1 Piotra 2:9 Lecz wy jesteście rodem wybranym, królewskim kapłaństwem, narodem świętym, ludem nabytym, abyście rozgłaszali doskonałości tego, który was powołał z ciemności do swej cudownej światłości;

Co ciekawe, atrybuty Boże mogą być poznane jedynie w relacji Stwórcy ze stworzeniem. O ile z perspektywy Kościoła nie dziwi nas, że wszelkie doskonałości Boże wychwalane są w Chrystusie (ponieważ to On nas odkupił dla Boga) to szokującym może być fakt, że wszelkie pobożne stworzenie, zatem i święte anioły, również uwielbiają Chrystusa za dzieło odkupienia wybranych z różnych środowisk ludzi.

Obj. 5:8-9 8. A gdy wziął księgę, cztery stworzenia i dwudziestu czterech starszych upadło przed Barankiem, a każdy z nich miał harfę i złote czasze pełne wonności, którymi są modlitwy świętych. 9. I śpiewali nową pieśń: Godzien jesteś wziąć księgę i otworzyć jej pieczęcie, ponieważ zostałeś zabity i odkupiłeś nas dla Boga przez swoją krew z każdego plemienia, języka, ludu i narodu.

Tak więc jedyną formą oddania Bogu czci jest uwielbienie Trójjedynego Boga przez Jezusa Chrystusa, Jego dzieło krzyża. Nie można zatem czcić Ojca (ani Ducha Świętego) poza Chrystusem:

Jan 5:23 Aby wszyscy czcili Syna, jak czczą Ojca. Kto nie czci Syna, nie czci i Ojca, który go posłał.

Ich relacje

Relacja wewnętrznej chwały Bożej do przypisanej chwały wyrażona została w Pierwszej Księdze Królewskiej. Ponieważ, w odróżnieniu od Stworzyciela, stworzenie jest skończone, chwała oddawana Bogu przez stworzenie nie może równać się z chwałą, jaką Bóg uwielbia sam siebie. Ta ostatnia jest nieskończona, pierwsza – niestety ograniczona. Żadne działania, starania czy akty stworzenia nie oddadzą Bogu pełni chwały, przynajmniej nie w obecnym stanie:

1 Król. 8:27 Czyż naprawdę jednak Bóg zamieszka na ziemi? Oto niebiosa i niebiosa niebios nie mogą cię ogarnąć, a cóż dopiero ten dom, który zbudowałem?

To prowadzi nas do ważnych wniosków. Jako Kościół nie możemy przeoczyć naszego powołania, sposobu i celu, którym jest Boża chwała. Sednem istnienia Kościoła jest uwielbienie Boga przez Jezusa Chrystusa.

Jeden fundamentalny aspekt inspiracji jest czasami pomijany. Mianowicie, jedynym, jednoczącym przesłaniem Pisma Świętego, od Księgi Rodzaju do Apokalipsy, jest Jezus Chrystus i jego boska misja uwielbienia Boga poprzez zbawienie Kościoła wybranych. [2]

Pismo Święte w swojej całości daje świadectwo o Chrystusie, a zatem od Księgi Rodzaju aż po Objawienie jest chrystologiczne!

Jan 5:39 Badajcie Pisma; sądzicie bowiem, że w nich macie życie wieczne, a one dają świadectwo o mnie.

Definiując sens, cel i sposób istnienia Kościoła profesor Engelsma słusznie zauważa:

„Wiara reformowana postrzega chwałę Boga, czyli chwalebnego Boga, jako cel – cel – wszystkich rzeczy. Pismo Święte naucza, że celem posługi Jezusa Chrystusa jest objawienie Boga. Bóg jest źródłem, środkiem i celem wszystkich rzeczy, zgodnie z Listem do Rzymian 11:36: „Z niego bowiem, przez niego i w nim jest wszystko. Jemu chwała na wieki. Amen”. Wymóg pierwszego przykazania… jest taki, abyśmy „słusznie uznawali jedynego prawdziwego Boga”. Treścią Ewangelii jest chwała Boga.” [3]

---

Antyteza

Psalm 150, jak całe Pismo Święte, wskazuje na jedyny obiekt chrześcijańskiego uwielbienia, którym jest Bóg Trójjedyny uwielbiony przez Jezusa Chrystusa. Z tego powodu uderza on w herezje papistów i neoewangelików.

Zdanie „Wielbimy Boga przez Maryję” (często wyrażane łacińską tradycją Per Mariam ad Jesum – przez Maryję do Jezusa) doskonale oddaje istotę mariologii w heretyckim Kościele rzymskokatolickim, która jest bałwochwalstwem i próbą odarcia Boga z Jego chwały. W bluźnierczym utworze „Pod Twoją obronę”, skierowanym do „Najświętszej Maryi zawsze Dziewicy”, papiści całą chwałę za ochronę, pośrednictwo, pocieszenie i pojednanie oddają nie Chrystusowi, lecz Maryi.

„Panno chwalebna i błogosławiona” [4]

Również ostatecznym obiektem chwały oddawanej przez arminian jest sam człowiek. Ponieważ herezja arminianizmu naucza, że Chrystus zbawił wszystkich, ale to od człowieka zależy, czy przyjmie ofiarę Chrystusa, chwała za zbawienie konsekwentnie przypisana jest człowiekowi, który uczynił różnicę ku swojemu zbawieniu. Przed takim myśleniem przestrzegają Kanony z Dort (III/IV, art. 15):

„Nie wolno nam jednak w żaden sposób pysznić się […] jak gdyby to dzięki nam samym istnieje ta różnica”. [5]

W artykule 10 czytamy doprecyzowanie zarzutu:

„Tego, że inni, którzy powoływani przez Ewangelię są posłuszni i nawracają się, nie należy przypisywać odpowiedniemu używaniu wolnej woli, dzięki czemu niektórzy wyróżniają się ponad innych, równie obdarowanych łaską wystarczającą do wiary i nawrócenia (jak twierdzi pełna pychy herezja Pelagiusza), lecz należy to przypisywać w całości Bogu, który wybrał swą własność od wieczności w Chrystusie, i który powołuje ich skutecznie we właściwym czasie, daje im wiarę i upamiętanie, wybawia ich z mocy ciemności, i przenosi ich do Królestwa Syna swego, aby wielbili Tego, który powołał ich z ciemności do swej cudownej światłości, i aby nie chlubili się samymi sobą, lecz w Panu, zgodnie ze świadectwem apostołów w różnych miejscach”. [6]

Również najzmyślniejsze nawet próby uwielbienia Boga wykraczające poza określoną przez Niego regułę wiary, np. poza śpiew kanonicznych Psalmów w czasie nabożeństw, są przejawem pychy i dowodem duchowego upadku.

„Niezbędne do właściwego zbliżenia się do Boga i uhonorowania Jego świętego i chwalebnego imienia jest objawienie woli Bożej w Jego regulującej zasadzie. Tylko Bóg określa sposób, w jaki zbliżają się do Niego grzesznicy. Nie pozostawiono człowiekowi określenia sposobu, w jaki będzie służył Bogu. Każdy, kto angażuje się w prywatne lub publiczne sposoby kultu, które nie zostały wyznaczone przez Boga, wywyższa się ponad Boga i nie podoba się Panu we wszystkich swoich działaniach, przynosząc hańbę w Jego funkcji w świetle charakteru Bożej świętości.” [7]

Dlaczego jest to tak ważne? Wszystko co dotyczy twojego uwielbiania, zależy od tego. Zostaliśmy stworzeni żeby uwielbiać Boga. Jednak większość ludzi – nawet religijnych, określających się mianem „chrześcijanin” – popełnia bałwochwalstwo, tak jak to określa List do Rzymian:

Rzym. 1:23 I zamienili chwałę niezniszczalnego Boga na podobieństwo obrazu zniszczalnego człowieka, ptaków, czworonożnych zwierząt i gadów.

Przejdźmy teraz do rozważenia nauczania Psalmu.
.

---

Analiza Psalmu

Miejsce uwielbienia Boga

Bóg odbiera swoją chwałę:

a) w niebie, gdzie mieszka Bóg. בְּקָדְשׁ֑וֹ kodesh odnosi się do miejsca najświętszego, zatem przez świątynię rozumie się tu niebo. Firmament jest wyjaśnieniem pierwszego twierdzenia o świątyni, a drugie zdanie wersetu ma charakter egzegetyczny, gdyż powtarza to samo. W odniesieniu do świątyni czytamy rqy, rekia, czyli przestrzeń niebios.

Co do interpretacji, którą niektórzy podają – „Chwalcie Boga, aniołowie, którzy zamieszkujecie niebiosa, i ludzie, którzy mieszkacie pod sklepieniem” – jest to interpretacja wymuszona i nienaturalna; Psalmista bowiem, aby obudzić ludzi, którzy ustają w uwielbieniu Boga, nakazuje im wznieść oczy ku niebiańskiej świątyni.

Firmament kieruje nasze oczy ku niebu:

1 Mojż. 1:6 Potem Bóg powiedział: Niech stanie się firmament pośrodku wód i niech oddzieli wody od wód.

W języku hebrajskim firmament bierze swoją nazwę od rozprzestrzenienia się i rozszerzenia nad ziemią, a w językach greckim i łacińskim – od jego stałości i stabilności; jest on dziełem potężnej mocy i dlatego tak go nazwano. Szczególnie odnosi się to do gwiaździstego nieba, ponieważ słońce, księżyc i gwiazdy zostały umieszczone na firmamencie:

1 Mojż. 1:14 Potem Bóg powiedział: Niech się staną światła na firmamencie nieba, by oddzielały dzień od nocy, i niech stanowią znaki, pory roku, dni i lata.

Bóg traktuje cały wszechświat jako swoją świątynię, w której oddawana jest Mu cześć:

Izaj. 66:1 Tak mówi PAN: Niebo jest moim tronem, a ziemia podnóżkiem moich stóp. Gdzie więc będzie ten dom, który mi zbudujecie? Gdzie będzie miejsce mego odpoczynku?

Psalm 19:1 Przewodnikowi chóru. Psalm Dawida. Niebiosa głoszą chwałę Boga, a firmament obwieszcza dzieło jego rąk.

b) fizyczne miejsce zgromadzeń – o ile cały wszechświat jest stworzony ku czci i chwale Boga, o tyle szczególnie Bóg odbierał sobie chwałę w ziemskiej świątyni:

Jer. 17:12 Wzniosłym tronem chwały od początku jest miejsce naszej świątyni.

Ezech. 9:3 A chwała Boga Izraela uniosła się znad cherubina, na którym spoczywała, i sięgnęła do progu świątyni. Potem zawołał na tego męża ubranego w lnianą szatę, który miał kałamarz pisarski u boku;

Ta świątynia jest po prostu odbiciem duchowej świątyni. W starej dyspensacji chwała miała być oddawana Bogu właśnie tam:

2 Mojż. 25:8-9 8. I zbudują mi świątynię, abym mieszkał pośród nich. 9. Według wszystkiego, co ci ukażę, według wzoru przybytku i wzoru wszystkich jego naczyń, tak uczynicie.

Obj. 15:8 I napełniła się świątynia dymem od chwały Boga i jego mocy. I nikt nie mógł wejść do świątyni, dopóki nie dopełniło się siedem plag siedmiu aniołów.

c) w duchu i prawdzie – w obecnej dyspensacji wszyscy jesteśmy świątynią Boga.  Świątynia Boga ukazywała Jego chwałę w zbawieniu przez cienie i typy ofiar. Chrystus jest wypełnieniem tych cieni i typów. Jest tu zatem widoczna zasadnicza zmiana – chwała Boża jest nieskończona i chwali ją cały wszechświat. Szczególną chwałę Bóg odbiera sobie za zbawienie wybranych. Ziemska świątynia z jej przepisami miała aspekt cielesny, ale zapowiadała o wiele większą duchową rzeczywistość i chwałę:

Hebr. 8:2 Jest on sługą świątyni i prawdziwego przybytku zbudowanego przez Pana, a nie człowieka.

Hebr. 8:5 Służą oni obrazowi i cieniowi tego, co niebiańskie, jak Bóg powiedział Mojżeszowi, gdy miał zbudować przybytek: Uważaj – powiedział – abyś uczynił wszystko według wzoru, który ci został ukazany na górze.

Obecnie każdy wierzący jest świątynią Boga. Duch Święty jest czczony przez nas w świątyniach naszego ciała:

1 Kor. 6:19 Czyż nie wiecie, że wasze ciało jest świątynią Ducha Świętego, który jest w was, a którego macie od Boga, i nie należycie do samych siebie?

---

Przyczyna uwielbienia Boga

Bóg nie ma sobie równych. Nie ma na świecie Boga poza Jedynym Bogiem: Ojcem, Synem i Duchem Świętym.

5 Mojż. 3:24 Panie BOŻE, ty zacząłeś okazywać twemu słudze swoją wielkość i swoją potężną rękę; któryż bóg na niebie albo na ziemi potrafi czynić takie potężne dzieła jak ty?

a) za to, kim Bóg jest – cześć i chwała należne są Bogu za to, kim jest. To odniesienie do uwielbienia niekomunikowalnych atrybutów Boga, czyli takich Jego doskonałości, które przynależą jedynie Bogu. Konfesja Belgijska tak definiuje te atrybuty:

„Wierzymy całym naszym sercem i wyznajemy naszymi ustami, że istnieje tylko jedna prosta [Efez. 4:6; 5 Mojż. 6:4; 1 Tym. 2:5; 1 Kor. 8:6] i duchowa [Jan 4:24] Istota, którą nazywamy Bogiem. Jest On wieczny [Izaj. 40:28], niepojęty [Rzym. 11:33; 1 Kor. 2:16; Izaj. 40:28], niewidzialny [Rzym. 1:20], niezmienny [Mal. 3:6; Jakuba 1:17; Hebr. 13:8], nieskończony [Izaj. 44:6], wszechmocny, doskonale mądry [1 Tym. 1:17; Kol. 2:2-3], sprawiedliwy [Jer. 12:1], dobry [Mat. 19:17], niewyczerpane źródło wszelkiej dobroci [Jakuba 1:17; 1 Kron. 29:10-12]”. [8]

Bóg jest wieczny. Nie ma On ani początku, ani końca. Bóg istnieje i nie jest ograniczony przez czas. Bóg jest całkowicie niezależny od czasu, ponieważ istnieje poza czasem. Wieczność Boga oznacza transcendentną ponadczasowość.

Izaj. 40:28 Czy nie wiesz? Czy nie słyszałeś, że wieczny Bóg, PAN, Stwórca krańców ziemi, nie ustaje ani się nie męczy i że jego mądrość jest niezgłębiona?

Bóg jest niezależny. Nie posiada żadnego zewnętrznego źródła; On nawet nie jest źródłem samego siebie. Jest samowystarczalny, będąc jednocześnie źródłem wszystkiego. Bóg jest, a to oznacza, że On się nie staje.

2 Mojż. 3:14 Wtedy Bóg odrzekł do Mojżesza: JESTEM, KTÓRY JESTEM. I dodał: Tak powiesz synom Izraela: JESTEM posłał mnie do was.

Bóg jest niezmienny. On jest i On jest ten sam. W Bogu nie ma żadnych wahań, Bóg nie nabywa rozumu, nie staje się mądrzejszy, nie poznaje niczego (w sensie zdobycia nowych informacji). Bóg nie zmienia zdania, nie adaptuje się do rzeczywistości.

Jakuba 1:17 Wszelki dar dobry i wszelki dar doskonały pochodzi z góry i zstępuje od Ojca światłości, u którego nie ma zmiany ani cienia zmienności.

Bóg jest suwerenny. Jako niezależna istota jest Panem nad absolutnie wszystkim. Do Boga należy cały autorytet, standard sprawiedliwości, podczas gdy Jego wola determinowana jest wyłącznie przez Jego istotę. Jest pełnią autorytetu, jedynym planistą, stwórcą, wyznacznikiem wszystkich rzeczy, które ustanawia tak, jak chce.

Dzieje 15:18 Znane są Bogu od wieków wszystkie jego dzieła.

Bóg jest wszechmocny. Oznacza to, że będąc ograniczony jedynie przez swoją naturę (np. nie może czynić rzeczy złych moralnie, jak kłamać ani absurdalnych, jak stworzyć kamień, którego nie może unieść), czyni co chce, jak chce i kiedy chce. Bóg osiąga wszystko to, czego chce.

Hiob 11:7 Czy wybadasz tajemnice Boga? Czy zgłębisz doskonałość Wszechmocnego?

Bóg jest nieskończony. Oznacza to, że Bóg nie ma granic ani w czasie (jest wieczny), ani w przestrzeni (jest wszechobecny).

Psalm 145:3 Wielki jest PAN i godzien wielkiej chwały, a jego wielkość jest niezbadana.

2 Kron. 6:18 Czyż naprawdę jednak Bóg zamieszka z człowiekiem na ziemi? Oto niebiosa i niebiosa niebios nie mogą cię ogarnąć; o ileż mniej ten dom, który zbudowałem?

b) za to, co Bóg czyni – aby majestat Boga był należycie czczony, Psalmista przedstawia Go jako zasiadającego na tronie w niebiosach; i rozwija tę samą prawdę w tym wersecie, sławiąc Jego moc i wielkość, które ukazał nam w niebiosach, będących zwierciadłem, w którym można je zobaczyć. Jeśli zatem pragniemy rozpalić nasze umysły do oddania się tej religijnej służbie, rozmyślajmy o Jego mocy i wielkości, które szybko rozwieją wszelką tę niewrażliwość. Choć nasze umysły nigdy nie ogarną tej ogromności, sam jej smak głęboko nas poruszy. A Bóg nie odrzuci uwielbienia, które składamy według naszych możliwości.

Chwalimy Boga za stworzenie wszechświata:

Obj. 4:11 Godzien jesteś, Panie, wziąć chwałę i cześć, i moc, ponieważ ty stworzyłeś wszystko i z twojej woli trwa i zostało stworzone.

Chwalimy Boga za nasze odkupienie, miłosierdzie i zbawienie:

Rzym. 9:23 I żeby dać poznać bogactwo swojej chwały na naczyniach miłosierdzia, które wcześniej przygotował ku chwale;

Obj. 5:9 I śpiewali nową pieśń: Godzien jesteś wziąć księgę i otworzyć jej pieczęcie, ponieważ zostałeś zabity i odkupiłeś nas dla Boga przez swoją krew z każdego plemienia, języka, ludu i narodu.

Zbawienie Boże odzwierciedla doskonałość Jego atrybutów. Tak jak Bóg jest wieczny, tak i Jego zbawczy dekret został ustanowiony przed założeniem świata (Efez. 1:4). Tak jak Bóg jest niezależny, tak zbawienie nie pochodzi z woli ani zasług człowieka, lecz wyłącznie z Bożej łaski (Rzym. 9:16). Tak jak Bóg jest niezmienny, tak Jego postanowienie i powołanie pozostają niewzruszone (Rzym. 11:29). Tak jak Bóg jest suwerenny, tak wybiera, komu okaże miłosierdzie, zgodnie z własną wolą (Rzym. 9:18). Tak jak Bóg jest wszechmocny, tak skutecznie realizuje swój zbawczy zamysł (Izaj. 46:10; Rzym. 8:29-30). Tak jak Bóg jest nieskończony w swej doskonałości, tak niewyczerpane jest bogactwo Jego łaski i niezgłębiona mądrość Jego zbawczego planu (Efez. 2:7; Rzym. 11:33). Zbawienie od początku do końca jest dziełem Boga, wypływającym z Jego odwiecznego dekretu, dokonanym przez Chrystusa i urzeczywistnianym przez Ducha Świętego, ku chwale Trójjedynego Boga.

Chwalimy Boga za potępienie niektórych aniołów i ludzi:

Przysłów 16:4 PAN uczynił wszystko dla samego siebie, nawet niegodziwego na dzień zła.

Rzym. 9:22 A cóż, jeśli Bóg, chcąc okazać gniew i dać poznać swoją moc, znosił w wielkiej cierpliwości naczynia gniewu przygotowane na zniszczenie;

Psalm 119:164 Chwalę cię siedem razy dziennie za twoje sprawiedliwe sądy.

Chwalimy Boga za Jego przedwieczne dekrety:

Izaj. 25:1 PANIE, ty jesteś moim Bogiem; będę cię wywyższać i wysławiać twoje imię, bo uczyniłeś cudowne rzeczy; twoje postanowienia, z dawna powzięte, są wiernością i prawdą.

Chwalimy Boga za wszystko, co czyni w historii świata:

Izaj. 45:5-7 5. Ja jestem PANEM i nie ma żadnego innego, oprócz mnie nie ma żadnego Boga. Przepasałem cię, chociaż mnie nie znałeś; 6. Aby poznali od wschodu i od zachodu, że nie ma nikogo oprócz mnie. Ja jestem PANEM i nie ma żadnego innego; 7. Ja tworzę światłość i stwarzam ciemność. Czynię pokój i stwarzam nieszczęście. Ja, PAN, czynię to wszystko.

Jak zauważa Konfesja Belgijska, Bóg czyni wszystko w ramach opatrzności, zatem obiektem naszego podziwu i podstawą do uwielbienia Najwyższego Boga są Jego najsprawiedliwsze wyroki:

„A skoro to, co czyni, przewyższa wszelkie ludzkie zrozumienie, nie będziemy usilnie starali się w to wnikać przekraczając nasze kompetencje, lecz raczej z tym większą pokorą i czcią uwielbimy sprawiedliwe sądy Boże, które są przed nami zakryte, zadowalając się faktem, że jesteśmy uczniami Chrystusa, aby poznawać tylko to, co On objawił w swoim Słowie, nie przekraczając wyznaczonych nam granic”. [9]

---

Sposób uwielbienia Boga

Bóg jest uwielbiony w Kościele; tu musimy jednak rozważnie zastosować nauczanie Psalmu, ponieważ objawienie świętego Boga w historii odkupienia było progresywne. Bóg prowadził swój lud stopniowo ku pełni objawienia w Jezusie Chrystusie. Izrael, pozostający pod wychowawczą opieką Prawa, otrzymał ceremonie, cienie i symbole zapowiadające rzeczywistość, która miała nadejść. Bóg przemawiał do swego ludu stosownie do etapu historii odkupienia, prowadząc go ku dojrzałości, która nadeszła w Chrystusie.

Apostoł Paweł ujmuje tę zasadę następująco: „Dopóki byłem dzieckiem, mówiłem jak dziecko, rozumiałem jak dziecko, myślałem jak dziecko. Lecz gdy stałem się mężczyzną, zaniechałem tego, co dziecięce” (1 Kor. 13:11). Podobnie musimy rozróżniać między okresem cieni i zapowiedzi a pełnią objawienia w Nowym Przymierzu. Nie oznacza to, że Bóg zmienił swoją naturę ani że Jego chwała stała się inna, lecz że zmienił się etap historii odkupienia i sposób, w jaki Jego lud został pouczony o oddawaniu Mu czci. Dlatego starotestamentowych nakazów dotyczących kultu nie możemy automatycznie przenosić do Kościoła Nowego Przymierza bez uwzględnienia ich miejsca w całym objawieniu Bożym. Musimy rozumieć je typologicznie.

a) Stara dyspensacja – Dawid był w tym biegły i zamiłowany, i wyznaczył odpowiednie osoby, aby nimi wychwalały Boga (1 Kron. 15:20). Były one typem duchowej melodii tworzonej w sercach ludu Bożego, gdy wychwala On Boga psalmami, hymnami i pieśniami duchowymi w czasach Ewangelii (Efez. 5:19).

1 Kron. 15:20 Zachariasz, Jaziel, Szemiramot, Jechiel, Unni, Elijab, Maasejasz i Benajasz grali na cytrach na Alamot.

Efez. 5:19 Rozmawiając z sobą przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, śpiewając i grając Panu w swoim sercu;

Chwalcie Go dźwiękiem trąby. „Wspomniane są tu rozmaite ich rodzaje, które były używane w ramach ekonomii prawnej, tym dobitniej, by nauczać dzieci Boże, że nie mogą się zbyt pilnie poświęcać chwaleniu Boga – jakby Bóg nakazywał im usilnie wkładać w tę służbę wszystkie swoje siły i całkowicie się jej poświęcić. Nie bez powodu Bóg pod prawem nakazał tę mnogość pieśni, aby odwieść ludzi od tych próżnych i zepsutych przyjemności, do których są nadmiernie uzależnieni, ku świętej i pożytecznej radości. Nasza zepsuta natura oddaje się nadzwyczajnym swobodom, wymyślając wiele absurdalnych metod zaspokajania potrzeb, podczas gdy jej najwyższe zadowolenie leży w tłumieniu wszelkich myśli o Bogu. To przewrotne usposobienie można naprawić jedynie poprzez utrzymywanie przez Boga słabego i nieświadomego ludu w licznych ograniczeniach i ciągłych ćwiczeniach. Psalmista zatem, nawołując wierzących do wylewania całej swojej radości na chwałę Boga, wymienia kolejno wszystkie instrumenty muzyczne, które były wówczas w użyciu i przypomina im, że wszystkie powinny być poświęcone czci Boga”. [10]

Trąby

Trąby ostatniej Świątyni zostały prawdopodobnie wykonane według starożytnego modelu; a ponieważ są one przedstawione wśród łupów z tej Świątyni na Łuku Triumfalnym Tytusa w Rzymie, możemy dostrzec, że były to długie, proste trąby o kształcie, który zawsze był i jest nadal powszechny… Trąby i rogi to jedyne instrumenty, co do których Prawo zawiera jakiekolwiek wytyczne. Charles Fox Burney (1868–1925), angielski biblista i hebraista, profesor interpretacji Pisma Świętego na Uniwersytecie Oksfordzkim, mówi:

„W początkach państwa naród ma niewiele czasu na kultywowanie muzyki w inny sposób niż w powiązaniu z obrzędami religijnymi i sztuką wojskową; i w ten sposób wyjaśnić możemy fakt, że (z wyjątkiem tamburynu Miriam) w Prawie nie wspomina się o żadnych innych instrumentach poza rogami i trąbami. W trąby grali wyłącznie kapłani, którzy nie stali w chórze lewickim, lecz osobno i naprzeciw lewitów, po drugiej stronie ołtarza, zwróceni w jego stronę – kapłani po stronie zachodniej, a lewici po wschodniej. Trąb używano w określonych przerwach w muzyce wokalnej i instrumentalnej”. [11]

I rzeczywiście, można powiedzieć, że rzadko wspomina się o nich jako o instrumentach muzycznych, lecz jako o instrumentach nadających się do wydawania sygnałów, nawoływań i przekazywania instrukcji podczas uroczystości religijnych i na polu bitwy… Jest jednak oczywiste, że trąby i kornety zostały wprowadzone do chórów muzycznych w czasach Dawida, podczas gdy nadal były używane w swojej dawnej służbie.

Cymbały

Hebrajski instrument muzyczny zwany tsltsl, tsiltel, czyli „cymbały”, wykonywano z mosiądzu:

1 Kron. 15:19 A śpiewacy Heman, Asaf i Etan grali głośno na cymbałach z brązu.

Apostoł nawiązuje do tego:

1 Kor. 13:1 Choćbym mówił językami ludzi i aniołów, a miłości bym nie miał, stałbym się jak miedź brzęcząca albo cymbał brzmiący.

Istniały dwa rodzaje cymbałów – tsltslym, „tsiltelim”, czyli „cymbały dźwięku”, oraz „tsiltelim”, czyli „cymbały radości”. Konkretna różnica między tymi dwoma rodzajami tego samego instrumentu nie jest dokładnie określona. Te drugie były prawdopodobnie większe niż cymbały rolnika lub wykonane z takiego kształtu lub metalu, aby wydawać głośniejszy dźwięk. Pierwsze z nich są tłumaczone przez Frencha i Skinnera jako „cichy cymbał”. Dosłowne tłumaczenie z języka hebrajskiego to „cymbały słuchu”, czyli, jak twierdzą ci krytycy, „cymbały, które po uderzeniu nie zagłuszają głosów śpiewaków”. Drugie tłumaczą jako „głośne cymbały”. Starożytne czynele to dwie wypukłe lub puste w środku płytki z mosiądzu lub innego metalu, np. srebra lub miedzi, wykonane w kształcie czarek, które trzymano w obu dłoniach i które uderzane o siebie wydawały ostry, brzęczący dźwięk. Niektórzy jednak uważają, że słowo „tsiltzel” oznacza wyłącznie sistrum, a „czynele”, ściśle rzecz biorąc, oznaczane są słowem „slysym shalishim”, które Septuaginta i Wulgata oddają jako „cymbały”, a UBG – jako gęśle:

1 Sam. 18:6 A gdy wracali, a Dawid też wracał po zabiciu Filistyna, kobiety ze wszystkich miast Izraela wyszły na spotkanie królowi Saulowi ze śpiewem, pląsami i radością – z bębnami i gęślami.

Trudno rozstrzygnąć między tymi dwiema opiniami; wydaje się jednak powszechnie przyjęte, że zarówno czynele, jak i sistrum były używane wśród Żydów. Sistrum było wklęsłą płytą z dźwięcznego metalu o owalnym kształcie, przeciętą prętami z tego samego metalu z odwróconymi końcami. Pręty te poruszały się swobodnie w otworach, przez które przechodziły, a gdy instrument był potrząsany uchwytem, do którego był przymocowany, odwrócone końce uderzające o korpus instrumentu wydawały dźwięk. Instrument miał zazwyczaj trzy lub cztery poprzeczne pręty. Był on często używany przez Egipcjan w ich nabożeństwach, a odkryto jego rzeczywiste okazy ze starożytności.

b) nowa dyspensacja – instrumenty muzyczne używane w wielbieniu Boga w poprzednim systemie nie powinny być stosowane podczas publicznego nabożeństwa chrześcijańskiego. Choć używanie instrumentów muzycznych w prywatnych nabożeństwach jest dopuszczalne, ta praktyka jest przestarzała i stanowi cień Starego Przymierza. Instrumenty muzyczne były jedną z ceremonii prawa, które Chrystus zniósł swoim przyjściem, dlatego pod Ewangelią trzeba zachować większą prostotę:

Efez. 2:14 On bowiem jest naszym pokojem, on, który z obydwu uczynił jedno i zburzył stojący pośrodku mur, który był przegrodą;

Mur świątynny oddzielał prozelitów, czyli pogan, którzy chcieli zostać Żydami, ale jeszcze nie zachowywali wszystkich nakazanych przez prawo ceremonii jak obrzezanie czy restrykcje żywieniowe. Nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że użycie instrumentów należało do prawa ceremonialnego:

4 Mojż. 10:10 Także w dniu waszej radości, w wasze uroczyste święta oraz podczas waszych nowiów zadmiecie w trąby przy waszych ofiarach całopalnych i przy waszych ofiarach pojednawczych; będą one dla was pamiątką przed waszym Bogiem. Ja jestem PAN, wasz Bóg.

Taniec natomiast był czymś w rodzaju spontanicznego, cielesnego okazywania radości poza nabożeństwem; nie podlega on zasadzie regulatywnej:

2 Mojż. 15:20 Wtedy prorokini Miriam, siostra Aarona, wzięła bęben w rękę, a wszystkie kobiety wyszły za nią z bębnami i w pląsach.

Prywatnie instrumenty nie są zakazane, natomiast z kościołów usuwa je wyraźny nakaz Ducha Świętego, bo Paweł ustanawia niezmienną regułę, że Boga chwalimy i modlimy się tylko w znanym języku:

1 Kor. 14:13 Dlatego ten, kto mówi zagranicznym językiem, niech się modli, aby ktoś mógł tłumaczyć.

Papiści tkwią w błędzie, chcąc czcić Boga pompatycznym użyciem organów, trąb i podobnych instrumentów, małpując bezmyślnie Żydów. Służy to tylko zabawianiu ludu w jego próżności i odwodzeniu go od prawdziwego ustanowienia Bożego.

„W papiestwie istniało niedorzeczne i niestosowne naśladownictwo [Żydów]. Przyozdabiając swoje świątynie i szczycąc się tym, że uczyniły oddawanie czci Bogu bardziej okazałym i pociągającym, wprowadzono tam organy oraz wiele innych kuriozalnych elementów. Przez to Słowo Boże i sama cześć oddawana Bogu zostają w ogromnym stopniu zbezczeszczone, a wierni bardziej przywiązują się do owych obrzędów niż do rozumienia Bożego Słowa. Wiemy jednak, że tam, gdzie brakuje takiego zrozumienia, nie może być mowy o zbudowaniu – jak naucza apostoł Paweł, pytając: »W jaki sposób ktoś może dać świadectwo wierze albo powiedzieć „amen” przy składaniu dziękczynienia, jeśli nie rozumie?«. Dlatego w tym samym fragmencie apostoł zachęca wiernych, aby – czy to modląc się, czy śpiewając – czynili to ze zrozumieniem; nie w języku nieznanym, lecz w języku powszechnym i zrozumiałym, tak aby w Kościele dokonywało się zbudowanie.
.
Zatem to, co było w użyciu pod Prawem, w żadnym razie nie powinno być praktykowane w czasach Ewangelii. Od takich rzeczy należy się powstrzymać, gdyż są one nie tylko zbyteczne, ale i bezużyteczne; do wielbienia Boga w zupełności wystarcza czysty i prosty śpiew, płynący z serca i wyrażany ustami. Wiemy, że nasz Pan Jezus Chrystus już przyszedł i przez swoje przyjście położył kres owym cieniom Prawa. Uważamy zatem, że muzyka instrumentalna była tolerowana jedynie ze względu na ówczesne czasy i ludzi – którzy, jak mówi Pismo Święte, byli niczym dzieci, a ich stan wymagał stosowania takich »dziecinnych« elementów. W czasach Ewangelii nie wolno nam jednak do nich wracać; w przeciwnym razie zniszczylibyśmy ewangeliczną doskonałość i przyćmili pełne światło, którym cieszymy się dzięki Chrystusowi, naszemu Panu”. [12]

Lewici pod Prawem słusznie używali instrumentów, bo Bóg chciał tymi elementarzami wychowywać swój lud, wówczas jeszcze delikatny jak dzieci, aż do przyjścia Chrystusa. Ale gdy światło Ewangelii rozproszyło cienie Prawa i nauczyło, że Bogu należy służyć w prostszej formie, naśladowanie tego, co prorok nakazał tylko swoim współczesnym, byłoby głupotą.

Bóg nie nakazał instrumentów dlatego, że jak my, rozkoszuje się melodią. Żydzi, będąc jeszcze niepełnoletnimi, byli związani elementami należącymi do okresu rozwoju Kościoła, by pobudzić ich do sercowego uwielbienia. Skoro Chrystus się objawił, a Kościół osiągnął pełnoletność, wprowadzanie cieni minionej ekonomii oznaczałoby pogrzebanie światła Ewangelii:

Kol. 2:17 Są to cienie rzeczy przyszłych, ciało zaś jest Chrystusa.

Instrumenty były właściwe dla tego dzieciństwa Kościoła i nie powinniśmy głupio naśladować praktyki przeznaczonej tylko dla starożytnego ludu Bożego:

Gal. 4:3 Podobnie i my, gdy byliśmy dziećmi, byliśmy w niewoli żywiołów tego świata.

W swoim komentarzu do Psalmu 33 Kalwin mówi:

„Nawet teraz, jeśli wierzący zdecydują się pocieszyć się przy instrumentach muzycznych, powinni, jak sądzę, postawić sobie za cel nieoddzielanie swojej radości od uwielbienia Boga. Lecz gdy uczęszczają na swoje święte zgromadzenia, instrumenty muzyczne w celebrowaniu uwielbienia Boga nie będą bardziej odpowiednie niż palenie kadzidła, zapalanie lamp i przywracanie innych cieni Prawa”. [13]

Co więcej, w kazaniu na temat 2 Sam. 6 Kalwin pisze:

„Prawdą jest, że Boga należy chwalić z całego serca, zarówno przy pomocy instrumentów muzycznych, jak i ustnie. Ale co innego, gdy sprawujemy uwielbienie Boga w kościele. […] Kiedy dowiadujemy się, że Dawid wielbił przy pomocy instrumentu muzycznego, pamiętajmy pilnie, że nie mamy z tego robić żadnej reguły”. [14]

Członkowie współczesnego Kościoła mają prawo do oddawania czci Bogu poprzez grę na instrumentach muzycznych, ale nie na nabożeństwach. Chrześcijanie grający na instrumentach powinni oddzielać przyjemność z muzyki od oddawania czci Bogu, co jest samym celem ich istnienia. Ich zdolności powinny być wykorzystywane ku czci Boga.

Jednak w chwili, gdy próbują włączyć te instrumenty do publicznego nabożeństwa w kościele, popełniają poważny błąd, uczestnicząc w typach i cieniach, które dawno temu zostały zniesione przez przyjście Chrystusa.

---

Nakaz powszechnego uwielbienia

Ponieważ słowo הַ֭נְּשָׁמָה haneshamah oznacza oddech lub tchnienie, a wszystko, co ożywione oddycha, słowa te można rozszerzyć na każdy rodzaj istot żywych, jak widzieliśmy w poprzednich psalmach, że głoszenie chwały Bożej przypisuje się nawet istotom pozbawionym inteligencji. Możemy jednak z powodzeniem przypuszczać, że słowa te odnoszą się tutaj do ludzi, którzy, choć mają oddech życiowy wspólny ze stworzeniem bezrozumnym, uzyskują dla wyróżnienia nazwę oddychających, jako istot żywych. Możemy tego dowieść: Psalmista zwracał się dotąd w swoich napomnieniach do ludzi znających ceremonie Prawa, teraz zwraca się do ludzi w ogóle, milcząco dając do zrozumienia, że nadchodzi czas, gdy te same pieśni, które wówczas słyszano tylko w Judei, rozbrzmiewać będą w każdej części świata.

Psalm 150 konsekwentnie naucza nas, że zostaliśmy zjednoczeni w tej samej symfonii z Żydami, abyśmy mogli czcić Boga przez nieustanne ofiary uwielbienia, aż zostaniemy zgromadzeni w Królestwie Niebios, gdzie będziemy śpiewać z wybranymi aniołami wieczne alleluja. Jednak nawet zjednoczone głosy całego Kościoła nie mogą w pełni oddać chwały Bogu, który jest nieskończony i niepojęty, ponieważ jest nieograniczony i nie może zostać objęty:

1 Król. 8:27 Czyż naprawdę jednak Bóg zamieszka na ziemi? Oto niebiosa i niebiosa niebios nie mogą cię ogarnąć, a cóż dopiero ten dom, który zbudowałem?

Stąd retoryczne pytanie:

Psalm 106:2 Któż wypowie wielkie dzieła PANA i ogłosi całą jego chwałę?

Zatem niech chwali Pana wszystko, co zostało wcześniej wspomniane – teraz i przez całą wieczność – Pana, który dał za nas swojego Syna:

Efez. 1:12-14 12. Abyśmy istnieli dla uwielbienia jego chwały, my, którzy wcześniej położyliśmy nadzieję w Chrystusie. 13. W nim i wy położyliście nadzieję, kiedy usłyszeliście słowo prawdy, ewangelię waszego zbawienia, w nim też, gdy uwierzyliście, zostaliście zapieczętowani obiecanym Duchem Świętym; 14. Który jest zadatkiem naszego dziedzictwa, aż nastąpi odkupienie nabytej własności, dla uwielbienia jego chwały.

---

Zastosowanie nauczania

Ostatni Psalm jedynego psałterza chrześcijańskiego jest drogą do Bożego Dekalogu, w którym najważniejsze przykazanie, będące podsumowaniem pierwszej tablicy, to miłość do Boga. Ostatni Psalm uczy nas Pierwszego Przykazania: miłuj Boga jako swoje źródło, środek i cel, chwal Boga w Chrystusie.

Marka 12:29-30 29. A Jezus mu odpowiedział: Pierwsze przykazanie ze wszystkich jest to: Słuchaj, Izraelu! Pan, nasz Bóg, Pan jest jeden. 30. Będziesz więc miłował Pana, swego Boga, całym swym sercem, całą swą duszą, całym swym umysłem i z całej swojej siły. To jest pierwsze przykazanie.

Katechizm Heidelberski tak wykłada wymagania pierwszego przykazania:

Jakie jest Boże żądanie zawarte w pierwszym przykazaniu?

Tak szczerze, jak pragnę zbawienia mojej duszy, mam stronić od wszelkiego bałwochwalstwa [1 Kor. 6:9-10; 10:5-14; 1 Jana 5:21], czarów, zabobonów [3 Mojż. 19:31; 5 Mojż. 18:9-12], zaklęć, wzywania świętych i innych stworzeń [Mat. 4:10; Obj. 19:10; 22:8-9; Dzieje 10:25-26; 14:13-15]. Mam natomiast dogłębnie poznawać jedynego prawdziwego Boga [Jan 17:3], Jemu tylko ufać [Jer. 17:5, 7], z pokorą [1 Piotra 5:5-6] i cierpliwością [Rzym. 5:3-4; 1 Kor. 10:10; Filip. 2:14; Kol. 1:11; Hebr. 10:36] wyłącznie od Niego oczekiwać dobra [Psalm 104:27-28; Izaj. 45:7; Jakuba 1:17], kochać Go [5 Mojż. 6:5; Mat. 22:37], bać się [5 Mojż. 6:2; Psalm 111:10; Przyp. 1:7; 9:10; Mat. 10:28; 1 Piotra 1:17] i wielbić [5 Mojż. 6:13; 10:20; Mat. 4:10] z całego serca. Tak więc raczej wyrzeknę się wszystkich rzeczy, niż uczynię cokolwiek wbrew woli Boga [Mat. 5:29-30; 10:37-39; Dzieje 5:29]. [15]

Podobnie Większy Katechizm Westminsterski:

Jakie powinności nakłada na nas pierwsze przykazanie?

Powinnościami nałożonymi na nas w pierwszym przykazaniu są: poznanie i uznanie Boga jako jedynego prawdziwego Boga oraz jako naszego Boga, a także oddawanie mu zgodnie z tym czci i uwielbienia poprzez myślenie, rozważanie, pamięć, poważanie, szacunek, składanie hołdu, wybieranie go, miłość, pragnienie i bojaźń, wiarę w niego, ufanie mu, pokładanie w nim nadziei, rozkoszowanie się i radowanie nim, gorliwość dla niego, wzywanie go, oddawanie mu chwały i dziękczynienia oraz całego posłuszeństwa i poddania się mu całym sobą, dbanie we wszystkim o to, żeby mu się podobać, oraz żałowanie, gdy uchybia mu się w jakikolwiek sposób, wreszcie pokorne chodzenie z nim. [16]

Ponadto z nauczania Psalmu 150 płyną następujące wnioski i zastosowania dla Kościoła i dla każdego wierzącego.

Bóg jest jedynym przedmiotem czci

Psalm otwiera się i zamyka słowem „Alleluja” – „Chwalcie Jahwe”. Nie ma w nim miejsca na żadnego innego adresata uwielbienia. Skoro jedyną formą oddania Bogu czci jest uwielbienie Trójjedynego Boga przez Jezusa Chrystusa, to każda modlitwa, pieśń czy hołd skierowany do Maryi, „świętych” lub aniołów jest bałwochwalstwem, a nie pobożnością. Formuła Per Mariam ad Jesum odwraca porządek zbawienia: to nie Maryja prowadzi do Chrystusa, lecz Chrystus jest jedyną drogą do Ojca. Wierzący nie może więc uczestniczyć w nabożeństwach maryjnych, odmawiać modlitw do świętych ani traktować ich jako „pośredników” – nawet „tylko” jako tradycji rodzinnej czy narodowej.

1 Tym. 2:5 Jeden bowiem jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek Chrystus Jezus;

Jan 14:6 Jezus mu odpowiedział: Ja jestem drogą, prawdą i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca jak tylko przeze mnie.

Nawet anioł odrzuca hołd, który należy się wyłącznie Bogu:

Obj. 22:8-9 8. A ja, Jan, widziałem to wszystko i słyszałem. A gdy usłyszałem i zobaczyłem, upadłem do nóg anioła, który mi to pokazywał, aby oddać mu pokłon. 9. Lecz powiedział do mnie: Nie rób tego, bo jestem sługą z tobą i twoimi braćmi prorokami, i z tymi, którzy zachowują słowa tej księgi. Bogu oddaj pokłon.

Chwała należy się Bogu, nie człowiekowi

Skoro wszystko jest z Boga, przez Boga i dla Boga, to także całe zbawienie jest Jego dziełem i Jemu przypada cała chwała. Arminiańska fałszywa ewangelia, która ostatecznie uzależnia zbawienie od decyzji człowieka, nie może śpiewać „Alleluja”, ponieważ część chwały zatrzymuje dla grzesznika. Wierzący powinien zatem badać zarówno kazania, których słucha, jak i pieśni, które śpiewa: czy wywyższają suwerenną łaskę Boga, czy też wybór, uczucia i zasługi człowieka. Pokora jest naturalnym owocem prawdziwego uwielbienia – kto rozumie, że wszystko otrzymał, nie chlubi się samym sobą.

1 Kor. 1:29-31 29. Aby nie chlubiło się przed nim żadne ciało. 30. Lecz wy z niego jesteście w Chrystusie Jezusie, który stał się dla nas mądrością od Boga i sprawiedliwością, i uświęceniem, i odkupieniem; 31. Aby, jak to jest napisane: Ten, kto się chlubi, niech się chlubi w Panu.

Psalm 115:1 Nie nam, PANIE, nie nam, ale twemu imieniu daj chwałę za twoje miłosierdzie i prawdę.

Bóg sam określa sposób, w jaki ma być czczony

Psalm 150 nie jest zachętą do chwalenia Boga na zgromadzeniach w Kościele „na wszelkie możliwe sposoby”, lecz nakazem chwalenia Go w sposób przez Niego ustanowiony dla danego etapu historii odkupienia. Zasada regulatywna oznacza, że w publicznym nabożeństwie jest dozwolone tylko to, co Bóg nakazał w swoim Słowie, a wszystko, czego nie nakazał, jest zabronione. Westminsterskie Wyznanie Wiary ujmuje to następująco:

„Właściwy sposób oddawania czci prawdziwemu Bogu został ustanowiony przez Niego samego i jest tak ograniczony Jego objawioną wolą, że nie może On być czczony według wyobrażeń i pomysłów ludzi ani podszeptów szatana, pod jakąkolwiek widzialną postacią ani w jakikolwiek inny sposób, który nie został przepisany w Piśmie Świętym”. [17]

Tę samą prawdę wyznaje Katechizm Heidelberski w wykładzie drugiego przykazania:

Czego Bóg żąda w drugim przykazaniu?

Abyśmy w żaden sposób nie przedstawiali Boga w wizerunkach ani nie czcili Go w inny sposób, niż to nakazał w swoim Słowie. [18]

Bóg poważnie traktuje sposób, w jaki się Go czci. Nadab i Abihu nie złożyli ofiary bogom pogańskim – ofiarowali Jahwe, lecz „obcy ogień, którego im nie nakazał”:

3 Mojż. 10:1-2 1. A Nadab i Abihu, synowie Aarona, wzięli każdy swoją kadzielnicę, włożyli do nich ogień, nałożyli na nie kadzidła i ofiarowali przed PANEM obcy ogień, którego im nie nakazał. 2. Wtedy wyszedł ogień sprzed PANA i pochłonął ich, i pomarli przed PANEM.

Mat. 15:9 Lecz na próżno mnie czczą, ucząc nauk, które są przykazaniami ludzkimi.

5 Mojż. 4:2 Nie dodawajcie do słowa, które ja wam nakazuję, ani z niego nie ujmujcie, abyście przestrzegali przykazań PANA, waszego Boga, które ja wam nakazuję.

W praktyce oznacza to, że Kościół nie może wprowadzać do nabożeństwa elementów wymyślonych przez ludzi: tańca, przedstawień teatralnych, efektów świetlnych, kadzideł, świec, obrazów ani muzyki mającej „budować atmosferę”. Szczera intencja nie uświęca niedozwolonej formy. Wierzący powinien wybierać taki kościół, w którym nabożeństwo jest prowadzone według Słowa, a nie według gustów, mody czy „potrzeb” słuchaczy.

Nie wolno używać instrumentów muzycznych w publicznym nabożeństwie

Trąby, cytry, harfy, bębny, struny, flety i cymbały z Psalmu 150 należały do służby świątynnej. Grali na nich kapłani i lewici, przy ofiarach, w świątyni, która była cieniem Chrystusa. Ponieważ Chrystus przyszedł, złożył jedyną doskonałą ofiarę i zburzył mur przegrody, cała ta ceremonialna oprawa przeminęła razem z ofiarami, kapłaństwem lewickim i świątynią. Nowy Testament nigdzie nie nakazuje Kościołowi używania instrumentów w kulcie; nakazuje natomiast śpiew i ofiarę chwały, którą jest „owoc warg”:

Hebr. 13:15 Przez niego więc nieustannie składajmy Bogu ofiarę chwały, to jest owoc warg, które wyznają jego imię.

Kol. 2:16-17 16. Niech więc nikt was nie osądza z powodu jedzenia lub picia, co do święta, nowiu księżyca lub szabatów. 17. Są to cienie rzeczy przyszłych, ciało zaś jest Chrystusa.

Z tego wynikają konkretne wnioski:

• Kościół nie powinien używać w czasie nabożeństwa organów, pianina, gitar, perkusji, zespołów uwielbienia ani nagrań muzycznych – również „tylko jako akompaniamentu”. Akompaniament nie jest neutralnym dodatkiem, lecz elementem kultu, którego Chrystus nie ustanowił.
  .
• Powoływanie się na Psalm 150 jako uzasadnienie dla instrumentów w kościele jest błędem hermeneutycznym. Konsekwentnie należałoby wówczas przywrócić kapłanów z trąbami, ofiary całopalne, nowie księżyca i taniec – a nikt rozsądny tego nie czyni.
  .
• Wprowadzanie instrumentów do nabożeństwa to „małpowanie Żydów” i droga, którą poszło papiestwo. Organy w kościołach nazywających się reformowanymi nie są świadectwem tradycji reformowanej, lecz odejściem od niej – Kalwin wprost zrównywał ich użycie z paleniem kadzidła i zapalaniem lamp.
  .
• Kościoły, które dziś opierają nabożeństwo na rozbudowanej muzyce, popełniają ten sam błąd na jeszcze większą skalę: zamiast prowadzić lud do zrozumienia Słowa, zabawiają go w jego próżności.

Do wielbienia Boga w zupełności wystarcza „czysty i prosty śpiew, płynący z serca i wyrażany ustami”. Bez miłości i bez zrozumienia nawet najpiękniejszy dźwięk jest jak „cymbał brzmiący”.

Instrumenty w życiu prywatnym

Zakaz dotyczy publicznego nabożeństwa, a nie samej muzyki. Chrześcijanin może grać na instrumentach w domu, uczyć tego swoje dzieci i radować się darem muzyki, który pochodzi od Boga. Powinien jednak pamiętać o trzech zasadach:

• Prywatne muzykowanie nie może stać się zastępstwem ani konkurencją dla publicznego kultu w dniu Pańskim.
  .
• Radość z muzyki nie może być oddzielona od uwielbienia Boga ani zająć jej miejsca – jak uczy Kalwin, wierzący „powinni postawić sobie za cel nieoddzielanie swojej radości od uwielbienia Boga”.
  .
• Muzyka, która rozbudza próżność, zmysłowość lub bunt, nie przystoi dziecku Bożemu. Bóg dał swojemu ludowi pieśni właśnie po to, by „odwieść ludzi od próżnych i zepsutych przyjemności”.

1 Kor. 10:31 Tak więc czy jecie, czy pijecie, czy cokolwiek innego robicie, wszystko róbcie ku chwale Boga.

Śpiewamy natchnione Psalmy

Psalm 150 zamyka jedyny natchniony śpiewnik, jaki Bóg dał swojemu Kościołowi do śpiewania podczas publicznych zgromadzeń. Skoro Bóg sam określa sposób swojej czci, to najbezpieczniej i najwłaściwiej jest śpiewać w czasie nabożeństwa to, co On sam natchnął – kanoniczne Psalmy. Żaden ludzki tekst, nawet ortodoksyjny, nie dorównuje natchnionemu Słowu, a wiele współczesnych pieśni zawiera błędy doktrynalne lub sentymentalną treść, która stawia w centrum przeżycia człowieka, a nie chwałę Boga. Słowo Chrystusa ma mieszkać w Kościele obficie, a dzieje się tak wtedy, gdy Kościół śpiewa samo Słowo.

Kol. 3:16 Słowo Chrystusa niech mieszka w was obficie ze wszelką mądrością, nauczajcie i napominajcie się wzajemnie przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, z wdzięcznością śpiewając w waszych sercach Panu.

Praktycznie oznacza to: uczyć się Psalmów na pamięć, śpiewać je w rodzinie podczas codziennego nabożeństwa domowego i przygotowywać się do niedzielnego śpiewu, zapoznając się z tekstem Psalmów, które będą śpiewane w kościele.

Śpiew ze zrozumieniem i ku zbudowaniu

Bóg chce być czczony „w duchu i w prawdzie”. Uwielbienie nie polega na wywołaniu nastroju ani na emocjonalnym poruszeniu wywołanym przez muzykę ani też na wspólnym śpiewie niezrozumiałym bełkotem, jak to ma miejsce w sektach zielonoświątkowych, lecz na sercu, które rozumie i przyjmuje prawdę. Dlatego śpiew musi być zrozumiały dla całego zgromadzenia i służyć jego zbudowaniu. Wyklucza to zarówno łacińską liturgię papiestwa, jak i współczesne „mówienie językami” oraz wielokrotne powtarzanie fraz, które usypia umysł zamiast go oświecać.

1 Kor. 14:15 Cóż więc? Będę się modlił duchem, będę się też modlił i rozumem. Będę śpiewał duchem, będę też śpiewał i rozumem.

1 Kor. 14:19 Lecz w kościele wolę powiedzieć pięć słów zrozumiałych, aby i innych nauczyć, niż dziesięć tysięcy słów obcym językiem.

Śpiewając Psalmy, powinniśmy rozważać ich treść, a nie tylko melodię. Starsi kościoła powinni dbać o to, by nabożeństwo odbywało się „godnie i w należytym porządku” (1 Kor. 14:40).

1 Kor. 14:40 Wszystko niech się odbywa godnie i w należytym porządku.

Całe życie ku chwale Boga

Nakaz „niech wszystko, co oddycha, chwali PANA” nie ogranicza się do niedzielnego nabożeństwa. Każdy oddech jest darem Boga i należy do Niego. Wierzący istnieje „dla uwielbienia jego chwały” (Efez. 1:12) – w pracy, w rodzinie, w odpoczynku i w cierpieniu. Skoro zaś Psalm wzywa do uwielbienia wszystkich, którzy oddychają, Kościół ma głosić Ewangelię wszystkim narodom, aby poganie wraz z Izraelem chwalili Boga za Jego miłosierdzie.

Wreszcie Psalm 150 kieruje nasze oczy ku wieczności. Nasze obecne uwielbienie jest niedoskonałe i ograniczone, ale w Królestwie Niebios wybrani wraz ze świętymi aniołami będą wysławiać Boga bez grzechu i bez końca. Ta nadzieja powinna dziś kształtować naszą cześć: prostą, czystą, zgodną ze Słowem i w całości skierowaną do Trójjedynego Boga przez Jezusa Chrystusa.

Obj. 5:13 A wszelkie stworzenie, które jest w niebie i na ziemi, i pod ziemią, i w morzu, i wszystko, co w nich jest, słyszałem, jak mówiło: Zasiadającemu na tronie i Barankowi błogosławieństwo i cześć, i chwała, i moc na wieki wieków.

Kazanie wygłoszone dnia 18.10.2026

Przypisy

[1] John Weemse, The Christian Synagogue, ks. 1, rozdz. 6, sekcja 4, s. 145.
[2] David J. Engelsma, Reformed Theology, t. 1, s. 74.
[3] Tamże, s. 85.
[4] Modlitwa „Pod Twoją obronę”, źródło.
[5] Kanony z Dort, 3/4,15
[6] Tamże, 3/4,10
[7] C. Matthew McMahon, Atrybuty Boga.
[8] Konfesja Belgijska, art. 1.
[9] Tamże, art. 13.
[10] Jan Kalwin, Komentarz do Psalmu 150.
[11] Charles Fox Burney, cytowane w: Jan Kalwin, Komentarz do Psalmu 150.
[12] Jan Kalwin, Homilia o 1 Sam. 18:1-9.
[13] Jan Kalwin, Komentarz do Księgi Psalmów, tom 1, tłum. James Anderson, Komentarze Kalwina (Grand Rapids, MI: Baker, 2003), s. 539.
[14] Jan Kalwin, Kazania do 2 Księgi Samuela, rozdziały 1-13, tłum. D. Kelly (Carlisle, PA: Banner of Truth Trust, 1992), Kazanie, 2 Sam. 6:1-7.
[15] Katechizm Heidelberski, Pyt. i Odp. 94.
[16] Większy Katechizm Westminsterski, Pyt. i Odp. 104.
[17] Westminsterskie Wyznanie Wiary, rozdz. 21.1.
[18] Katechizm Heidelberski, Pyt. i Odp. 96.

---

Zobacz w temacie

• Absolutna suwerenność Boga
• Atrybuty Boga, cz. 1
• Atrybuty Boga w walce przeciw fanatykom, część 1
• Zwycięstrwo Chrystusa w historii, część 1
• Regulatywna a normatywna zasada uwielbienia
• Śpiew kanonicznych Psalmów, część 1
• Dlaczego tylko Psalmy?
  .
• Psalm 146:1-10 Pieśń pełnego zaufania
• Psalm 147:1-6 Rozproszony Kościół uwielbiający Boga, część 1
• Psalm 147:7-11 Rozproszony Kościół uwielbiający Boga, część 2
• Psalm 147:12-20 Rozproszony Kościół uwielbiający Boga, część 3
• Psalm 148:1-14 Wszelkie stworzenie chwali Boga
• Psalm 149:1-9 Pieśń bliskiego zwycięstwa