Motto

„Prawdopodobnie najgorszą rzeczą jaką można zrobić w świetle faktu, że czasami doktryna wprowadza podziały, to odrzucić doktrynę. To tak, jakby powiedzieć: prawda Boża się nie liczy i broń Boże abyśmy mieli kiedykolwiek posiadać doktrynę w kościele ponieważ jeśli ktoś się przez nią zdenerwuje lub zostanie przez nią urażony, będziemy mieli podział w kościele. Kościół, który nigdy się nie troszczy o doktrynę jest martwym kościołem.” R.C. Sproul

Kiedy uczestniczymy w rozmowie o Słowie Bożym staniemy przed zadaniem apologetyki prawdy Pisma. Zadanie to okazuje się niezwykle trudne, ponieważ błędne doktryny, zwodzenie i herezje zatracenia królują, szczególnie w internecie. Na świecie zawsze kłamstwo było obwieszczane głośniej od prawdy, posiadało więcej zwolenników. Tym bardziej musimy mieć świadomość, że żyjemy w czasach ostatecznych a Słowa Jezusa okazują się boleśnie prawdziwe:

2 Tym. 4:3 Przyjdzie bowiem czas, gdy zdrowej nauki nie zniosą, ale zgromadzą sobie nauczycieli według swoich pożądliwości, ponieważ ich uszy świerzbią.

Sztuka konfrontacji

W konfrontacji ze światem napotkamy różnych adwersarzy, począwszy od miłych, z pozoru grzecznych i elokwentnych fałszywych proroków po zwykłych duchowych łobuzów, którzy nie posiadają za grosz ogłady. Rozmowa o Słowie Bożym to sztuka pełna wyzwań i niebezpieczeństw. Jak zatem prowadzić rozmowę z osobami o różnych temperamentach i głoszącymi nauki w różnym stopniu niezgodne z Pismem Świętym? Posilmy się Słowem Bożym aby znaleźć odpowiedź.

„Uważam jednak, że nie należy zwracać uwagi na wyrządzoną ludziom zniewagę, gdybyśmy przeciwnie, przez okazaną im uległość obrazili Boga.”
.
Jan Chryzostom, Dialog o kapłaństwie, księga 2.7

.

Czas i forma

Postępujmy rozważnie, właściwie dysponujmy czasem. Powinniśmy dostosowywać formę i czas  wypowiedzi do rodzaju adwersarza.

Kol. 4:5 Postępujcie mądrze wobec tych, którzy są z zewnątrz, odkupując czas

 


.

Rozmówcy

Unikajmy ingorantów, którzy nie chcą przyjąć prawdy.

2 Tym. 2:23-24 23. Unikaj zaś głupich i niedouczonych rozmów, wiedząc, że rodzą kłótnie. 24. A sługa Pana nie powinien wdawać się w kłótnie…
.
Przysł. 18:2 Głupi nie ma upodobania w rozumie, lecz w tym, co serce mu objawia.

Inne tłumaczenie jeszcze lepiej oddaje treść tego fragmentu: Głupi nie lubi się zastanawiać, lecz tylko swe zdanie przedstawić.

Przysł. 23:9 Nie mów do uszu głupca, bo wzgardzi mądrością twoich słów.

Niektórzy z adwersarzy są heretykami. Z tymi nie prowadzimy dyskusji lecz upominamy. Gdy dwa upomnienia (wraz z wyjaśnieniem doktrynalnym) nie przynoszą efektu, unikamy rozmowy z tą osobą.

Tyt. 3:10 Heretyka po pierwszym i drugim upomnieniu unikaj;

Niebezpiecznymi rozmówcami są ci, którzy nie panują nad swoim duchem. Osoby takie nie są zainteresowane odkrywaniem prawdy lecz raczej głoszeniem swoich błędnych nauk. Poznamy to po tym, że tego typu adwersarze nie czytają nawet prezentowanych argumentów, nie zastanawiają się nad sensem wypowiedzi lecz szukają okazji do wylania swojego zakwasu. Większość z tak zwiedzionych nazywa swój stan „prowadzeniem Ducha Świętego”. Słowo Boże informuje nas, że osoby nieumięjące pochamować swojego ducha nie posiadają umiejętności rozeznawania prawdy i każda błędna nauka ma do nich dostęp niczym wojsko do bezbronnego miasta; prawdopodobnie też są prowadzone przez innego ducha oraz pali się w nich inny ogień.

2 Tym. 1:7 Nie dał nam bowiem Bóg ducha bojaźni, lecz mocy i miłości, i zdrowego umysłu (σωφρονισμου sōfronismou – samokontroli).
.
Przysł. 25:18  Człowiek, który nie panuje nad swoim duchem, jest jak miasto zburzone i bez muru.
.
1 Kor. 14:32 A duchy proroków są poddane prorokom.
.
3 Mojż. 10:1-3 1. Tedy synowie Aaronowi, Nadab i Abiju, wziąwszy każdy kadzielnicę swoję, włożyli w nią ognia, i włożywszy nań kadzidła ofiarowali przed obliczem Pańskiem ogień obcy, czego im był nie rozkazał. 2. Przetoż wyszedłszy ogień od twarzy Pańskiej, poraził je; i pomarli przed Panem. 

Rozmowa z szydercami jest bezcelowa i może mieć negatywny skutek.

Przysł. 9:7-87. Kto upomina szydercę, ściąga na siebie hańbę, a kto strofuje niegodziwego, ten się plami. 8. Nie strofuj szydercy, aby cię nie znienawidził; strofuj mądrego, a będzie cię miłował.
.
Przysł. 26:4 Nie odpowiadaj głupiemu według jego głupoty, abyś i ty nie był do niego podobny.
.
Przysł. 29:9 Jeśli mądry człowiek spiera się z głupim, czy się gniewa, czy się śmieje, nie ma pokoju.

.


Temtayka

Rozmowa na niektóre tematy jest bezowocna, nie przynosi żadnych korzyści.

Tyt. 3:9 Unikaj zaś głupich dociekań, rodowodów, sporów i kłótni o prawo; są bowiem nieużyteczne i próżne.

Tematy rozmowy również powinny dotyczyć Słowa Bożego; nie warto też dyskutować z osobami konsekwentnie popełniającymi błędy logiczne w dyskusji.

1 Tym. 6:20 unikaj pospolitej, czczej gadaniny i sprzecznych twierdzeń rzekomej wiedzy;


.


Sposób prowadzenia rozmowy

Do dyskusji powinniśmy być chętni, uczestniczyć w debatach tak częśto jak tylko czas i zdrowie nam na to pozwalają. Jednak nawet w największym ferworze dyskusji nie możemy zapędzać się za daleko, nasza mowa zawsze ma być uprzejma, łagodna i rzeczowa, nas samych ma cechować cierpliwość.

1 Piotra 3:15 bądźcie zawsze gotowi udzielić odpowiedzi każdemu, kto domaga się od was uzasadnienia waszej nadziei, z łagodnością i bojaźnią.
.
2 Tym. 2:24…Lecz (sługa Pana) ma być uprzejmy względem wszystkich, zdolny do nauczania, cierpliwie znoszący złych
.
Kol. 4:6 Wasza mowa niech zawsze będzie miła, zaprawiona solą, abyście wiedzieli, jak należy każdemu odpowiedzieć.
.
2 Tym. 2:25  Łagodnie nauczający tych, którzy się sprzeciwiają…

Pamiętajmy, cierpliwością zdziałamy więcej niż emocjami.

Przyp. 25:16 Książe cierpliwością bywa zmiękczony, a język łagodny kości łamie.
.
Przysł. 16:32 Lepszy jest nieskory do gniewu niż mocarz, a kto panuje nad swym duchem, jest lepszy niż ten, kto zdobywa miasto.

.


Ograniczenia językowe

Nie powinniśmy bać się się używać języka z listu św. Judy i 2 Piotra, 1 Koryntian czy Galacjan. Mając jednak na uwadze powyższe zalecenia Pisma, wszystkich dosadnych słów należy używać rozważnie, stosownie do sytuacji i z miłością. Najlepszym rozwiązaniem jest nie przypisywanie inwektywy rozmócy lecz wskazanie adekwatnych przykładów w Słowie Bożym, gdzie odpowiedni ludzie zostali właściwie określeni przez Boga.

Syn diabła, wywrotowiec, nikczemnik

Dzieje 13:9-10 9. Wtedy Saul, zwany też Pawłem, napełniony Duchem Świętym, spojrzał na niego uważnie; 10. I powiedział: O, synu diabła, pełny wszelkiego podstępu i przewrotności, nieprzyjacielu wszelkiej sprawiedliwości! Czy nie przestaniesz wykrzywiać prostych dróg Pana?

Bezbożnik, potępieniec

Juda 1:4 Wkradli się bowiem pewni ludzie, od dawna przeznaczeni na to potępienie, bezbożni, którzy łaskę naszego Boga zamieniają na rozpustę i wypierają się jedynego Pana Boga i naszego Pana Jezusa Chrystusa.

Bluźnierca, plugawiec, mający urojenia

Judy 1:8 Podobnie ci ludzie rojący sny plugawią ciało, gardzą panowaniem i bluźnią przełożonym.

Shańbiona zakała, błądzący w ciemności

Juda 1:12-13 12. Oni są zakałami na waszych ucztach braterskich, którzy z wami bez bojaźni ucztują, pasąc samych siebie. Są to bezwodne chmury wiatrami unoszone; drzewa zwiędłe, bez owoców, dwukrotnie obumarłe i wykorzenione; 13. Rozhukane fale morskie wypluwające swoją hańbę;błąkające się gwiazdy, dla których mroki ciemności zachowane są na wieki.

Fałszywy prorok, fałszywy nauczyciel, heretyk, zaprzaniec

2 Piotra 2:1-2 1. Byli też fałszywi prorocy wśród ludu, jak i wśród was będą fałszywi nauczyciele, którzy potajemnie wprowadzą herezje zatracenia, wypierając się Pana, który ich odkupił, i sprowadzą na siebie rychłą zgubę. 2. Wielu zaś podąży za ich zgubną drogą, a droga prawdy z ich powodu będzie bluźniona.

Oszust, zakała, plugawiec, syn przekleństwa

2 Piotra 2:13-14 13. I otrzymają zapłatę za niesprawiedliwość, skoro uważają za przyjemność hulanie za dnia. Zakały i plugawcy, upajają się swymi oszustwami, gdy z wami ucztują. 14. Mając oczy pełne cudzołóstwa i nieprzestające grzeszyć; zwabiają dusze niestałe; serce mają wyćwiczone w chciwości,synowie przekleństwa.

Pies, świnia

2 Piotra 2:22 Ale przydarzyło się im zgodnie z prawdziwym przysłowiem: Pies wrócił do swoich wymiocin, a świnia umyta do tarzania się w błocie.

Przeklęty

1 Kor. 16:22 Jeśli ktoś nie miłuje Pana Jezusa Chrystusa, niech będzie przeklęty. Maranatha.

Gal. 1:8-98. Lecz choćbyśmy nawet my albo anioł z nieba głosił wam ewangelię inną od tej, którą wam głosiliśmy, niech będzie przeklęty. 9. Jak powiedzieliśmy przedtem, tak i teraz znowu mówię: Gdyby wam ktoś głosił ewangelię inną od tej, którą przyjęliście, niech będzie przeklęty.

Głupiec, ślepiec, obłudnik, syn piekła, groby pobielane, węże, plemie żmijowe

Mat. 23
.
15. Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo obchodzicie morza i lądy, aby pozyskać jednego współwyznawcę, a gdy się nim stanie, czynicie go synem piekła dwa razy takim jak wy sami.

19. Głupi i ślepi! Cóż bowiem jest ważniejsze: ofiara czy ołtarz, który uświęca ofiarę?

27. Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo jesteście podobni do grobów pobielanych,

33. Węże, plemię żmijowe! Jakże będziecie mogli uniknąć potępienia ognia piekielnego?

Pamiętajmy. Miękkie słowa produkuą twarde serca. Słowo Boże jest młotem, który rozbija.

Jer. 23:29 Czy moje słowo nie jest jak ogień – mówi Pan – i jak młot, który kruszy skałę?

John MacArthur zachęca do stosowania twardej mowy

Ostre słowa Jezusa nie były kierowane do oszukanych, ale do zwodzicieli. Jego ostre słowa nie dotyczyły zwykłych ludzi. Jego słowa skierowane do ludzi były delikatne i miłe… Ale kiedy skonfrontował się z propagotorami systemu, nastąpiło bezpośrednie ogłoszenie boskiego sądu nad ich oszustwem. Tak więc jego najsurowsze zdemaskowanie znajdziemy w Ewangelii Mateusza 23, które skierowane jest do fałszywego przywództwa religijnego.
.
Wydaje mi się, że dzisiaj jest zbyt mało tego rodzaju brutalności i dlatego fałszywe nauki dalej są propagowane. Ofiary to zupełnie inna historia, współczucie, miłość łagodność mówienie prawdy w miłości, ale ci, którzy są dostarczycielami tego rodzaju rzeczy, Pan zarezerwował dla nich bardzo silną formę demaskowania. John MacArthur, źródło

.


Owoce

Dyskusja nie jest celem sama w sobie. Celem nadrzędnym jest wyprowadzenie rozmówcy z błędnych wierzeń, ma to szczególne znaczenie gdy adwersarz głosi herezje zatracenia.

2 Kor. 10:4-5 (Gdyż oręż naszej walki nie jest cielesny, ale z Boga, i ma moc burzenia twierdz warownych); Obalamy rozumowania i wszelką wyniosłość, która powstaje przeciwko poznaniu Boga, i zniewalamy wszelką myśl do posłuszeństwa Chrystusowi;
.
2 Tym. 2:25 …może kiedyś Bóg da im pokutę, aby uznali prawdę; 26 Oprzytomnieli i wyrwali się z sideł diabła, przez którego zostali schwytani do pełnienia jego woli.
.
Judy 1:23  Innych zaś ratujcie w bojaźni, wyrywając ich z ognia, mając w nienawiści nawet szatę, która została skalana przez ciało.

Może też się zdarzyć, że napotkamy na rozmówcę lepiej przygotowanego, posiadającego lepszy aparat pojęć, czy zaplecze źródeł (które niekoniecznie muszą być prawdziwe). W takim przypadku lepiej zachować rozwagę. Nasz przeciwnik, szatan, jest wysoce inteligentnym stworzeniem, posiada też moc obdarzyć swoje sługi swoją pokrętną mądrością, w której niekiedy ciężko dostrzec fałsz. Naszym jedynym orężem jest Słowo Boże, właściwie rozumiane i wykładane. Naszym podstawowym zadaniem jest nieustanne dbanie o dobrą kondycję duchową, unikanie grzechu i ciągłe studium prawdy. Słowem tym zadamy skuteczne ciosy herezji i obronimy się przed pociskami sług złego.

Efez. 6:11-17 11. Przywdziejcie pełną zbroję Bożą, abyście mogli się ostać wobec zasadzek diabła. 12. Nie toczymy bowiem walki przeciw krwi i ciału, ale przeciw zwierzchnościom, przeciw władzom, przeciw rządcom ciemności tego świata, przeciw duchowemu złu na wyżynach niebieskich. 13. Dlatego weźcie pełną zbroję Bożą, abyście mogli przeciwstawić się w dzień zły, a wykonawszy wszystko, ostać się. 14. Stańcie więc, przepasawszy wasze biodra prawdą, przywdziawszy pancerz sprawiedliwości; 15. I obuwszy nogi w gotowość ewangelii pokoju. 16. A przede wszystkim weźcie tarczę wiary, którą będziecie mogli zgasić wszystkie ogniste strzały złego. 17. Weźcie też hełm zbawienia i miecz Ducha, którym jest słowo Boże;

.


Zakończenie dyskusji

Jeśli rozmowa lub apologetyka przeciąga się, prawdopodobnym jest, że nie dojdziemy do consensusu. Powinniśmy głęboko w sercu rozważyć, czy istnieje sens naszego dalszego zaangażaowania, czy adwersarz rokuje nadzieję na zmianę myślenia, czy przypadkiem nie dochodzi do sporu na słowa, który może doprowadzić obserwujących wymianę zdań do zguby i czy sami nie ponosimy szkody w dyskusji.

2 Tym. 2:14 To wszystko przypominaj, zaklinając ich przed Panem, aby się nie wdawali w spory o słowa, bo to niczemu nie służy, tylko prowadzi do zguby słuchaczy.
.
Mat. 7:6 Nie dawajcie psom tego, co święte, i nie rzucajcie swoich pereł przed świnie, by ich nie podeptały swymi nogami i odwróciwszy się, nie rozszarpały was.
.
Mar. 8:36 Cóż pomoże człowiekowi, choćby cały świat pozyskał, a na swojej duszy poniósł szkodę?

Innym powodem zakończenia dyskusji może być… brak dyskusji. Gdy adwersarz nie czytając argumentacji wydaje osąd, nie jest partnerem w rozmowie. Pismo takich ludzi nazywa głupcami i ściągającymi na siebie hańbę oraz zaleca unikanie rozmowy. A to ponieważ głupiec nie jest w stanie przyjąć biblijnych argumentów.

Przysł. 18:13 Kto odpowiada, zanim wysłucha, ujawnia głupotę i ściąga na siebie hańbę.
.
2 Tym. 2:23 Unikaj zaś głupich i niedouczonych rozmów, wiedząc, że rodzą kłótnie.
.
Przysł. 14:7 Odsuń się od głupiego, gdyż nie znajdziesz u niego warg rozumnych.
.
Przysł. 27:22 Choćbyś zmiażdżył głupca w moździerzu tłuczkiem razem z ziarnami, nie opuści go głupota.

A na koniec praktyczne zalecenie jednego z Ojców Kościoła

List Ignacego do Smyrny
Rozdział IV – Strzeżcie się tych heretyków
.
„Daję wam te instrukcje, umiłowani, pewni, że wy także macie takie same poglądy [jak ja]. Ale uprzedzę was przed tymi zwierzętami w kształcie ludzi, których nie tylko nie wolno wam przyjmować, ale jeśli to możliwe, nie spotykajcie się nawet; tylko musicie modlić się do Boga za nich, jeśli w jakikolwiek sposób mogą zostać doprowadzeni do pokuty, co jednak będzie bardzo trudne..”

Oraz ze Słowa

Przysłów 24:19-20 19. Nie gniewaj się z powodu złoczyńców ani nie zazdrość niegodziwym; 20. Bo zły nie otrzyma nagrody, pochodnia niegodziwych zostanie zgaszona.


Trzy podstawowe prawa logiki

1. Prawo nieprzeczenia – zdanie nie może być jednocześnie prawdziwe i fałszywe.
2. Prawo tożsamości – prawo gdzie definiujemy pojęcia, coś jest czymś i (może się zmieniać) ale jest tym czymś i koniec.
3. Prawo wykluczonego środka – Albo coś jest czymś jest albo tym czymś nie jest.
.


Błędy logiczne

Pismo nakazuje unikania bezsensowych dyskusji, gnozy oraz błędów logicznych.

1 Tym. 6:20 unikaj pospolitej, czczej gadaniny i sprzecznych twierdzeń rzekomej wiedzy;

Częste błędy logiczne na jakie możemy natknąć się w dyskusji i apologetyki

Sofizmat rozszerzenia Przeinaczanie lub wyolbrzymianie tezy dyskutanta celem ułatwienia dyskusji

Pospieszna generalizacja Wyciąganie wniosków ze zbyt małej ilości danych

Post hoc Skoro coś się wydarzyło w przeszłości to musi być przyczyną

Dychotomia myślenia Postrzeganie zjawisk w ich skrajnych przypadkach

Onus Probandi Nakładanie ciężaru dowodu na tego, który kwestionuje postawioną tezę.

Non sequitur Twierdzenie, że jedno zdanie wynika z drugiego choć taki związek nie zachodzi

Podnoszenie poprzeczki Błąd ten robi się zawsze, gdy się żąda od swego oponenta coraz mocniejszych dowodów na coś, podnosząc wciąż poprzeczkę i wymagania argumentacyjne, mimo że oponent wciąż dostarcza mu dowodów, których on wcześniej żądał. Wybieg ten jest czystą socjotechniką i ma zniechęcić oponenta od uzasadniania swego stanowiska, ponieważ nikt nie jest w stanie dostarczać dowodów na coś w nieskończoność.

Jeśli kiedykolwiek natrafisz na sytuację, w której sceptyk otrzyma od ciebie argument, jakiego oczekiwał, a mimo to nie uzna go za wystarczający i będzie wymyślał coraz bardziej rygorystyczne warunki dla „być albo nie być” tego argumentu, zastopuj i zwróć mu uwagę na to, że popełnia on błąd logiczny raising the bar. Możesz wtedy wycofać się z dyskusji, bez narażenia się na zarzut nieuzasadnienia swego stanowiska, ponieważ twój oponent popełnił w swej argumentacji błąd logiczny.

Argumentum ad personam Popełnia się go zawsze wtedy, gdy zamiast polemizować z czyjąś argumentacją, atakuje się jakąś osobę lub jej wiarygodność.

Humor lub ośmieszenie Ten błąd powstaje wtedy, gdy ktoś zamiast podjąć polemikę z argumentami oponenta tylko żartuje lub szydzi z niego, aby w ten sposób wynieść się ponad jego racje oraz sprawić wrażenie, że argumentacja oponenta jest śmieszna lub głupia, a zatem pozbawiona znaczenia.

Odniesienie przydatności Ten błąd logiczny powstaje wówczas, gdy ktoś próbuje obalić czyjąś tezę jedynie za pomocą twierdzenia, że zwolennik tej tezy broni jej tylko i wyłącznie z powodów osobistych lub emocjonalnych.

Najmniej prawdopodobna hipoteza Ten błąd logiczny powstaje wtedy, gdy ignorujemy jakieś inne i bardziej oczywiste wyjaśnienia danej sytuacji, sprowadzając wszystko uparcie wciąż tylko do naszej jednej interpretacji.

Pretensjonalność Ten błąd logiczny powstaje zawsze wtedy, gdy wypowiadamy się z pozycji wszechwiedzącego obserwatora, który mówi jakby z punktu widzenia wszystkich.

Wykluczające się wzajemnie hipotezy Ten błąd logiczny powstaje zawsze wtedy, gdy ktoś dla uzasadnienia jakiejś hipotezy tworzy tylko inną hipotezę, zamiast podać jakieś przesłanki dla pierwszej hipotezy.

Odniesienie do winy Ten błąd logiczny powstaje zawsze wtedy, gdy ktoś próbuje obalać czyjeś twierdzenie jedynie za pomocą wywołania poczucia winy u tego, który broni tego twierdzenia.

Niezidentyfikowani eksperci Powstaje on zawsze wtedy, gdy ktoś powołuje się na autorytety, nie precyzując, o kogo chodzi, co sprawia, że nie możemy sprawdzić, czy rzeczywiście są oni autorytetami w tej dziedzinie.

Argumentum ab annis Błąd ten powstaje wtedy, gdy argumentujemy, że coś jest bez wartości, bo jest stare.

Petitio principii (Tautologia) Robimy go zawsze wtedy, gdy próbujemy uzasadnić coś jedynie za pomocą tego, co ma dopiero zostać uzasadnione.

Argumentum ad ignorantiam Ten błąd logiczny powstaje wtedy, gdy ktoś twierdzi coś na podstawie braku dowodów na istnienie czegoś lub gdy twierdzi coś na podstawie braku dowodów przeciw istnieniu czegoś.

Argumentum ad populum Błąd ten następuje wtedy, gdy staramy się udowodnić słuszność swego twierdzenia, odwołując się do tego, co myśli jakaś zbiorowość.

Argumentum ad numerum Popełniamy go wtedy, gdy kogoś przekonujemy, że słuszność jakiegoś poglądu jest wprost proporcjonalna do liczby tych, którzy go popierają.

Argumentum ad verecundiam Błąd ten następuje wtedy, gdy twierdzimy, że coś jest prawdą tylko dlatego, że jakiś autorytet tak twierdzi. Odwołujący się do nieśmiałości – sposób argumentacji polegający na powoływaniu się na jakiś autorytet, którego wprawdzie druga strona nie uznaje, ale też nie może go zakwestionować, będąc skrępowana uczuciami szacunku lub nieśmiałością, czy też obawą narażenia się na zarzut zarozumiałości.

Argumentum ad traditio Ten błąd występuje wówczas, gdy argumentujemy, że coś musi być prawdziwe, bo wcześniej uznawano taki to a taki pogląd.

Argumentum ad novitam Błąd ten polega na tym, że ktoś powołuje się w swej argumentacji na fakt, że jego rozumowanie jest nowsze, nowocześniejsze, postępowe itd.

Argumentum ad misericordiam Błąd ten powstaje zawsze wtedy, gdy argumentujemy, odwołując się do uczuć i emocji słuchacza.

Dicto simpliciter Błąd ten występuje wtedy, gdy generalizujemy i uogólniamy coś na podstawie małej ilości przypadków.

Ekwiwokacja Popełnia się go, gdy używa się tego samego słowa najpierw w jednym znaczeniu, a potem w innym. Powstaje on wtedy, gdy ktoś stosuje w swej argumentacji przesłanki oparte na tych samych słowach, jednak posiadających odmienne znaczenie.

Szczekający kot Ten błąd logiczny powstaje zawsze wtedy, gdy twierdzimy, że zaakceptujemy zasadę działania jakiejś instytucji, pod warunkiem, że zmieni ona swe fundamentalne zasady, tak by nam odpowiadały. Jednak zmiana taka jest niemożliwa, ponieważ zasady te są fundamentalne i zrezygnowanie z tych zasad oznaczałoby koniec działania i dalszego sensu istnienia tej instytucji.

Projekcja wyobraźni Błąd ten popełnia się wtedy, gdy się argumentuje tylko na podstawie własnej wyobraźni, choć nie ma na to poza tym żadnych argumentów.

Fałszywy związek przyczynowy Ten błąd powstaje wtedy, gdy dostrzegamy związek przyczynowo-skutkowy, tam gdzie jest on tylko pozorny.

Zachamowanie czynnika Ten błąd logiczny popełnia się wtedy, gdy pomija się istotną przyczynę jakiegoś zjawiska, koncentrując się zamiast niej na mniej bezpośrednich i istotnych przyczynach.

Odwołanie do mniejszości Ten błąd logiczny powstaje zawsze wtedy, gdy ktoś odwołuje się do faktu, że jego argumentację podziela jakaś elitarna mniejszość.

Ignoratio elenchi Ma różne formy, jednak cechą wspólną ich wszystkich jest coś, co można określić jako zboczenie z tematu, skierowanie dyskusji lub rozumowania na niewłaściwe tory itd.

Tu quoque Ten błąd powstaje wtedy, gdy zamiast odpowiedzieć w danej chwili na argument oponenta próbujemy wyszukiwać u niego te same błędy.

Ipse dixit Błąd ten powstaje wtedy, gdy ktoś próbuje uzasadniać swój pogląd w danej sprawie, odwołując się jedynie do swego własnego mniemania.

Non causa pro causa Błąd ten popełnia się wtedy, gdy się odrzuca jakąś tezę jedynie na podstawie rzekomo wynikających z niej konsekwencji, które jednak tak naprawdę z niej nie wynikają.

Sprzeczne przesłanki Błąd ten powstaje zawsze wtedy, gdy ktoś w swym rozumowaniu przyjmuje sprzeczne założenia.

Oświadczenie konwersji Ten błąd logiczny powstaje wtedy, gdy ktoś twierdzi, że zmienił jakiś pogląd, bo poznał go lepiej i dlatego jest autorytetem w tej sprawie.

Fałszywa analogia Ten błąd powstaje wtedy, gdy argumentujemy za pomocą analogii, która jest nieadekwatna. Przywołajmy jeden z powyższych przykładów: a) Jan jest ssakiem, b) Azor jest ssakiem, c) zatem Jan jest Azorem.

Reductio ad absurdum Błąd ten powstaje wtedy, kiedy za pomocą uproszczenia sprowadzamy całość do jakiejś części, tworząc jej karykaturalny obraz, mający niewiele wspólnego z rzeczywistością.

Argument selektywnego czytania Ten błąd powstaje zawsze wtedy, gdy ktoś podejmuje polemikę tylko z najsłabszymi argumentami oponenta, pomija zaś najmocniejsze.

Argument lenistwa Taki błąd logiczny powstaje wtedy, gdy ktoś argumentuje odnośnie do czegoś, mimo iż zupełnie nie zadał sobie trudu, aby zapoznać się głębiej z tym tematem.

Paradygmat mitu kulturowego Błąd ten powstaje wtedy, gdy ktoś uważa, że jakiś system wiedzy ma wyłączność na ocenianie słuszności innych światopoglądów.

Nadprecyzyjność Błąd ten powstaje wtedy, gdy odrzucamy jakąś koncepcję tylko dlatego, że jest nieprecyzyjna.

Brzytwa Ockhama jest to jeden z najczęstszych błędów logicznych, jaki występuje w argumentacji. Zasada ta głosi, że „najprostsze wyjaśnienie jest najlepsze”. Nie wiadomo też, co rozumieć przez „najprostsze wyjaśnienie”. To samo wyjaśnienie może być zarazem najprostsze, jak i niezmiernie złożone z różnych punktów widzenia. Zasada ta jest więc bezużyteczna sama w sobie, bowiem tak naprawdę niczego nie określa. Jest zupełnie nieprecyzyjna (brzytwa ta kroi zupełnie dowolnie, wedle subiektywnych gustów użytkownika, które są różne u poszczególnych osób), a tym samym nie nadaje jako konkretne kryterium. Ponadto, stosując brzytwę Ockhama, popełniamy błąd logiczny znany jako reductive fallacy. Błąd ten powstaje wtedy, gdy redukujemy swe wyjaśnienie, sprowadzając je tylko i wyłącznie do jakiegoś aspektu.

W związku z tym błędem: Błąd redukcyjny Ten błąd logiczny powstaje zawsze wtedy, gdy ktoś sprowadza jakieś wyjaśnienie do określonego aspektu rzeczywistości, redukując w ten sposób pole wyjaśnień do z góry ustalonego obszaru.

Argument osobistego niedowierzania Ten błąd logiczny popełnia się zawsze wtedy, gdy ktoś twierdzi, że coś jest niemożliwe tylko dlatego, że jemu wydaje się to niemożliwe.

Secundum quid Błąd ten powstaje zawsze wtedy, gdy ktoś uogólnia coś na podstawie jednostkowych przypadków.

Argument przyszłości Błąd ten popełnia się, gdy się twierdzi, że coś w przyszłości uda się wykazać, choć teraz jest to niemożliwe.

Hipoteza przeciwna faktom Błąd tego typu powstaje wtedy, gdy ktoś argumentuje na podstawie tego, że coś mogło się zdarzyć, choć jednocześnie nic nie wskazuje na to, że tak się zdarzyło, lub nawet coś temu przeczy.

Paralelizm historyczny Błąd ten powstaje wtedy, gdy ktoś tylko na podstawie samych podobieństw idei wskazuje, że były one zapożyczone.

Podwójne standardy Ten błąd powstaje zawsze wtedy, gdy w sposób uzasadniony nie stosujemy do swego rozumowania zasad, jakich wymagamy od rozumowania innych.

Ex concessis Błąd ten powstaje wtedy, gdy ktoś twierdzi, że reprezentowana przez kogoś idea jest niewłaściwa, bowiem wyznawał ją ktoś moralnie skompromitowany.

Błędne wykluczenia Ten błąd logiczny powstaje wtedy, gdy ktoś pomija jakąś ważną informację, która podkopuje jego wnioskowanie.

Urzeczywistnienie Błąd ten powstaje zawsze wtedy, gdy ktoś traktuje abstrakt jako konkret.

Bezpodstawny Błąd ten powstaje zawsze wtedy, gdy ktoś wyciąga jakiś wniosek na podstawie zbyt małej ilości przesłanek lub na podstawie przesłanek, które są dobrane tendencyjnie


Zobacz w temacie

Print Friendly, PDF & Email