Trzydziesty Trzeci Dzień Pański: Skutki Odrodzenia

utworzone przez | sie 15, 2026 | Teologia systematyczna

Katechizm Heidelberski

Pytanie 88

W czym wyraża się prawdziwe upamiętanie i nawrócenie?

W śmierci „starego człowieka” oraz w zmartwychwstaniu nowego [Rzym. 6:1-11; 1 Kor. 5:7; 2 Kor. 5:17; Efez. 4:22-24; Kol. 3:5-10].

Pytanie 89

Co to znaczy „śmierć starego człowieka”?

Jest to stan głębokiego smutku wywołany świadomością własnych grzechów oraz większe uczucie wstrętu do nich i dążenie do unikania ich [Psalm 51:3-4, 17; Joel 2:12-13; Rzym. 8:12-13; 2 Kor. 7:10].
.

Pytanie 90

Co to znaczy: „zmartwychwstanie nowego człowieka”?

Jest to stan najgłębszej radości w Bogu uzyskany dzięki Jezusowi Chrystusowi [Psalm 51:8, 12; Izaj. 57:15; Rzym. 5:1; 14:17] oraz upodobanie we wszystkich dobrych czynach wypływających z miłości i zgodnych z wolą Boga [Rzym. 6:10-11; Gal. 2:20; Psalm 1:2; Rzym. 7:22; 13:10].
.

Pytanie 91

Które uczynki są dobre?

Tylko te, które wypływają z prawdziwej wiary [Jan 15:5; Rzym. 14:23; Hebr. 11:6] i wykonywane są zgodnie z Prawem Bożym [3 Mojż. 18:4; 1 Sam. 15:22; Efez. 2:10] i na Bożą chwałę [1 Kor. 10:31], nie zaś te, które według ludzkich kryteriów i postanowień uznajemy za dobre [5 Mojż. 12:32; Izaj. 29:13; Ezech. 20:18-19; Mat. 15:7-9].
.

Konfesja Belgijska

Artykuł XXIV

Uświęcenie człowieka i dobre uczynki

Wierzymy, że prawdziwa wiara wzbudzona w człowieku przez słuchanie Słowa Bożego i działanie Ducha Świętego [1], odradza go i czyni nowym człowiekiem, sprawiając w nim nowe życie [2], i uwalnia go z niewoli grzechu [3]. Dlatego dalekim od prawdy jest twierdzenie, że ta usprawiedliwiająca wiara czyni ludzi niedbałymi w ich pobożnym i świętym życiu [4], lecz wprost przeciwnie – bez niej nie byliby w stanie uczynić niczego z miłości do Boga, lecz jedynie z miłości do siebie samych lub strachu przed potępieniem. Dlatego niemożliwą rzeczą jest, aby ta święta wiara pozostała w kimś bezowocna, gdyż nie mówimy o bezcelowej wierze [5], lecz o wierze nazwanej w Biblii wiarą czynną w miłości [6], która pobudza do uczynków przykazanych przez Boga w Jego Słowie.

Uczynki te, które biorą się z właściwego korzenia wiary, są dobre i miłe Bogu, gdyż Jego łaska je uświęciła. Jednakże nie poczytuje się ich na rzecz naszego usprawiedliwienia [7], gdyż to przez wiarę w Chrystusa jesteśmy usprawiedliwieni, jeszcze zanim zaczniemy czynić dobre uczynki [8] – w przeciwnym razie wcale nie byłyby to dobre uczynki, tak samo jak owoc drzewa nie może być dobry, zanim samo drzewo nie będzie dobre [9].

Czynimy dobrze nie dlatego, aby się zasłużyć (bo czyż możemy się zasłużyć?), bo przecież Bogu zawdzięczamy nasze dobre uczynki, a nie On nam [10], gdyż On sam sprawia w nas i chcenie, i wykonanie, zgodnie z upodobaniem swojej woli [11]. Dlatego tym baczniej powinniśmy zważać na słowa Pisma, które poucza: „Tak i wy, gdy uczynicie wszystko, co wam polecono, mówcie: Sługami nieużytecznymi jesteśmy, bo co winniśmy byli uczynić, uczyniliśmy.” [12] Jednakże nie zaprzeczamy, iż Bóg nagradza dobre uczynki, lecz to Jego łaska zsyła Jego dary [13].

Ponadto, chociaż czynimy dobrze, nie uważamy tego za podstawę naszego zbawienia [14], gdyż wszystkie nasze uczynki są skażone naszą cielesną naturą i podlegają karze [15], i choć nawet moglibyśmy uczynić jeden dobry uczynek, to jednak Bóg odrzuciłby to ze względu na choćby jedną grzeszną myśl. Wówczas bylibyśmy zawsze przepełnieni wątpliwościami, beznadziejnie miotani niepewnością, a nasze wątłe sumienia byłyby nieustannie dręczone, gdyby nie polegały na zasługach, które nasz Zbawiciel wypracował przez swoje cierpienie i śmierć [16].

[1] 1 Piotra 1:23; Rzym. 10:17; Jan 5:24
[2] 1 Tes. 1:5; Rzym. 8:15; Jan 6:29; Kol. 2:12; Filip. 1:29; Efez. 2:8
[3] Dzieje. 15:9; Rzym. 6:4, 22; Tyt. 2:12; Jan 8:36
[4] Tyt. 2:12
[5] Tyt. 3:8; Jan 15:5; Hebr. 11:6; 1 Tym. 1:5
[6] 1 Tym. 1:5; Gal. 5:6; Tyt. 3:8
[7] 2 Tym. 1:9; Rzym. 9:32; Tyt. 3:5
[8] Rzym. 4:4; 1 Mojż. 4:4
[9] Hebr. 11:6; Rzym. 14:23; 1 Mojż. 4:4; Mat. 7:17
[10] 1 Kor. 4:7; Izaj. 26:12; Gal. 3:5; 1 Tes. 2:13
[11] Filip. 2:13
[12] Łuk. 17:10
[13] Mat. 10:42; 25:34-35; Obj. 3:12, 21; Rzym. 2:6; Obj. 2:11; 2 Jana 8; Rzym. 11:6
[14] Efez. 2:9-10
[15] Izaj. 64:6
[16] Izaj. 28:16; Rzym. 10:11; Hab. 2:4

Artykuł XXV

Zniesienie prawa ceremonialnego

Wierzymy, że obrzędy i znaki Prawa ustały wraz z przyjściem Chrystusa [1], i że wszystkie cienie rzeczy przyszłych urzeczywistniły się, dlatego też używanie ich nie może mieć miejsca wśród chrześcijan [2]. Jednakże ich przesłanie i istota są dla nas ważne w Jezusie Chrystusie, w którym to znajdują swoje wypełnienie. Nadal sięgamy do świadectw zawartych w Prawie i prorokach, aby utwierdzały nas w doktrynie Ewangelii [3] oraz aby regulowały nasze życie we wszelkiej czci ku chwale Boga, zgodnie z Jego upodobaniem.

[1] Rzym. 10:4; Efez. 2:14-15
[2] Gal. 5:2-4; 3:1; 4:10-11; Kol. 2:16-17
[3] 2 Piotra 1:19

Kanony z Dort

Rozdział 3/4.11

Kiedy jednak Bóg sprawuje swe upodobanie w swych wybranych, czyli wypracowuje w nich prawdziwe nawrócenie, nie tylko sprawia, że Ewangelia jest im głoszona na zewnątrz i potężnie oświeca ich umysły swym Duchem Świętym, aby mogli odpowiednio zrozumieć i rozróżnić rzeczy z Ducha Bożego, lecz poprzez skuteczność tego samego odradzającego Ducha wypełnia najgłębsze zakamarki człowieka, otwiera zamknięte i rozmiękcza zatwardzone serca, obrzezuje to, co było nieobrzezane; przydaje nowe cechy woli, którą — mimo iż była dotąd martwa — ożywia, podnosząc ze zła, nieposłuszeństwa i upartości, czyniąc ją dobrą, posłuszną i zgodną; ożywia i umacnia ją, aby niczym dobre drzewo mogła przynosić owoce dobrych uczynków.
.

Rozdział 3/4.12

To jest to odrodzenie, tak bardzo zachwalane w Piśmie Świętym, owo odnowienie, nowe stworzenie, zmartwychwstanie z umarłych, ożywienie, które Bóg sprawuje w nas, bez naszej pomocy. Nie jest ono jednak w żaden sposób sprawowane wyłącznie poprzez zewnętrzne zwiastowanie Ewangelii, przez moralne przekonywanie, czy taki sposób działania, że po wykonaniu przez Boga swej części, wciąż pozostaje w mocy człowieka by odrodzić się lub nie, by nawrócić się lub trwać w nienawróceniu, lecz jest to ewidentnie dzieło nadnaturalne, najpotężniejsze i jednocześnie najpiękniejsze, najbardziej zdumiewające tajemnicze i niewypowiedziane; niczym nie ustępuje ono w swej skuteczności stworzeniu ani zmartwychwstaniu, jak to ogłasza Pismo Święte inspirowane przez Autora tego dzieła, tak, że ci wszyscy, w których sercach działa Bóg w ten cudowny sposób, są z całą pewnością, właściwie i skutecznie odrodzeni, i rzeczywiście wierzą. Wola odnowiona w ten sposób jest nie tylko kierowana przez Boga i jest pod Jego wpływem, lecz w konsekwencji tego wpływu sama staje się aktywna. Dlatego też słusznie mówi się o człowieku, że wierzy i upamiętuje się dzięki tej otrzymanej łasce.
.

Rozdział 5.5

Jednak takimi ciężkimi grzechami bardzo dotkliwie znieważają Boga, zaciągają śmiertelną winę, zasmucają Ducha Świętego, przerywają sprawowanie wiary, bardzo poważnie ranią swe sumienia i czasami przez pewien okres czasu tracą poczucie łaski Bożej, aż poprzez dogłębne upamiętanie i zmianę swego postępowania światło ojcowskiego oblicza Boga ponownie jaśnieje nad nimi.
.

Rozdział 5.7

W upadkach tych zachowuje w nich przed zniszczeniem, bądź całkowitym zgubieniem przede wszystkim nieskazitelne nasienie odrodzenia i ponownie, poprzez swe Słowo i Ducha, pewnie i skutecznie odnawia ich ku upamiętaniu, do szczerego i pobożnego żalu za grzechy, aby mogli szukać i uzyskać odpuszczenie we krwi Pośrednika, by mogli ponownie doświadczyć łaski pojednania z Bogiem, poprzez wiarę czcić Jego miłosierdzie, i odtąd pilniej sprawować swe własne zbawienie z bojaźnią i drżeniem.

Standardy Westminsterskie

Konfesja Westminsterska

Rozdział 15 Upamiętanie

I. Upamiętanie, które prowadzi do życia, jest łaską Ewangelii, która upowszechniana być winna jako doktryna przez pastorów, tak samo jak wiara w Chrystusa.

II. Dzięki niej człowiek, widząc niebezpieczeństwo i czując niechęć oraz wstręt do swych grzechów sprzecznych z naturą sprawiedliwego Prawa Bożego, pojmuje łaskę Chrystusa i skruszony żałuje ich zwracając się do Boga i stara się postępować w życiu według Jego przykazań.

III. Upamiętanie samo nie wystarcza do przebaczenia, które jest dziełem Bożej łaski w Chrystusie, lecz bez niego żaden grzesznik nie znajdzie przebaczenia.

IV. Nie ma tak małego grzechu, nie zasługującego na potępienie. Nie ma też grzechu tak wielkiego, który przyniósłby potępienie tym, którzy upamiętali się prawdziwie.

V. Człowieka nie powinno zadowalać pojedyncze upamiętanie, lecz obowiązkiem jego jest upamiętanie od każdego grzechu.

VI. Każdy ma w zwyczaju szukać Bożego miłosierdzia i przebaczenia w indywidualnych wyznaniach i modlitwach. Jeśli obrazi Kościół albo człowieka, to powinien publicznie albo w samotności wyrazić żal za swój grzech, by mógł być na powrót przyjęty w miłości.

Rozdział 20 Wolność chrześcijańska i wolność sumienia

I. Chrystus nabył dla wszystkich wierzących wolność, którą obdarza nas Ewangelia. Zawiera ona w sobie wolność od winy grzechu, od potępienia, które przynosi wina, od gniewu Bożego oraz od surowości i przekleństwa Prawa Bożego. Obejmuje ona również uwolnienie od obecnego, złego świata oraz od rzeczy takich, jak: niewola szatana, panowanie grzechu, ból, nieszczęścia, strach przed śmiercią, nieuchronność grobu i wieczne potępienie. Ponadto umożliwia nam ona wolny dostęp do Boga i poddanie się Mu w posłuszeństwie nie ze strachu, jak to czyni niewolnik wobec pana, lecz z dziecięcą miłością i ochotą. Wszystkie te błogosławieństwa w większym lub mniejszym stopniu posiadali wierzący w czasach Starego Testamentu, lecz w Nowym Testamencie chrześcijańska wolność znacznie się rozszerzyła. Obejmuje ona uwolnienie od ciężarów nakładanych przez prawo obrzędowe, któremu byli poddani Izraelici, a także większą odwagę w przybliżaniu się do tronu łaski i większą miarę wolnego Ducha Bożego, niż to na ogół było udziałem świętych w czasach przedchrześcijańskich.

Większy Katechizm Westminsterski

Pytanie 75. Czym jest uświęcenie?

Uświęcenie jest dziełem łaski Bożej, w którym ci, których Bóg wybrał przed założeniem świata, aby byli święci, w czasie, dzięki potężnemu działaniu jego Ducha, stają się uczestnikami śmierci i zmartwychwstania Chrystusa i cała ich osoba zostaje odnowiona na obraz Boży. Nasienie nawrócenia ku życiu i wszystkie inne zbawienne łaski zostają włożone w ich serca, a łaski te są tak poruszane, zwiększane i wzmacniane, że ludzie ci coraz bardziej umierają dla grzechu i zmartwychwstają do nowego życia.

Pytanie 76. Czym jest nawrócenie ku życiu?

Nawrócenie ku życiu jest zbawienną łaską, która dokonuje się w sercu grzesznika przez Ducha i Słowo Boże w ten sposób, że poruszony nie tylko widokiem i poczuciem zagrożenia, ale też plugastwa i ohydy swoich grzechów oraz zrozumieniem miłosierdzia Bożego w Chrystusie dla upamiętujących się, tak żałuje on za swoje grzechy i nienawidzi ich, że odwraca się od nich wszystkich do Boga, zamierzając i usiłując wciąż chodzić z nim na wszystkich drogach nowego posłuszeństwa.

Pytanie 77. Czym różni się usprawiedliwienie od uświęcenia?

Chociaż uświęcenie jest nierozerwalnie związane z usprawiedliwieniem, to jednak różnią się one tym, że w usprawiedliwieniu Bóg przypisuje sprawiedliwość Chrystusa, a w uświęceniu jego Duch wlewa łaskę i uzdalnia do jej używania. W pierwszym grzech jest przebaczony, w drugim pokonany. Pierwsze w równym stopniu uwalnia wszystkich wierzących od wywierającego pomstę gniewu Bożego i ma to miejsce w pełni w życiu doczesnym, tak że wierzący nigdy nie zostaną potępieni, drugie nie jest w równy sposób obecne we wszystkich ani nie jest w nikim doskonałe w życiu doczesnym, ale wzrasta ku doskonałości.

Pytanie 78. Skąd bierze się niedoskonałość uświęcenia wierzących?

Niedoskonałość uświęcenia wierzących bierze się z pozostałości grzechu, które są obecne we wszystkich ich częściach, oraz nieustannego pożądania ciała przeciw duchowi. W ten sposób wierzący często ulegają pokusom i popadają w liczne grzechy, wszystkie ich duchowe posługi doznają przeszkód, a ich najlepsze uczynki są niedoskonałe i skalane w oczach Boga.

Pytanie 79. Czy prawdziwie wierzący z powodu swojej niedoskonałości oraz licznych pokus i grzechów, które ich ogarniają, mogą odpaść ze stanu łaski?

Prawdziwie wierzący ze względu na niezmienną miłość Bożą oraz jego zrządzenie i przymierze, aby dać im wy- trwanie, a także ze względu na ich nierozłączną unię z Chrystusem, jego ciągłe wstawiennictwo za nimi oraz Ducha i nasienie Boże, które przebywają w nich, nie mogą całkowicie ani ostatecznie odpaść ze stanu łaski, ale są zachowani mocą Bożą przez wiarę ku zbawieniu.

Pytanie 97. Jakie jest szczególne zastosowanie prawa moralnego dla odrodzonych ludzi?

Chociaż ci, którzy są odrodzeni i wierzą w Chrystusa, zostali wyzwoleni spod prawa moralnego jako przymierza uczynków, tak że na jego podstawie nie są ani usprawiedliwieni, ani potępieni, to jednak poza ogólnym zastosowaniem, które odnosi się do nich tak, jak do innych ludzi, szczególnym zastosowaniem prawa moralnego dla nich jest ukazanie im, jak bardzo są związani z Chrystusem z powodu tego, że on wypełnił prawo i poniósł jego klątwę zamiast nich oraz dla ich dobra. Tym sposobem prawo pobudza ich do większej wdzięczności oraz do wyrażania jej w większej dbałości, żeby podporządkowywać się mu jako regule ich posłuszeństwa.

Mniejszy Katechizm Westminsterski 

Pytanie 87: Czym jest nawrócenie ku życiu?

Nawrócenie ku życiu to łaska zbawcza, przez którą grzesznik – prawdziwie przekonany o swym grzechu i rozumiejący miłosierdzie Boże w Chrystusie – z żalem i nienawiścią swego grzechu odwraca się od niego do Boga z pragnieniem i dążeniem do nowego posłuszeństwa. Dzieje 11:18; Łuk. 18:13; Dzieje 2:37-38; Joel 2:13; Jer. 31:18-19; Psalm 119:59

Zobacz w temacie

Print Friendly, PDF & Email