Odcienie gramatyki

Uwaga: artykuł nie jest przeznaczony dla osób wyznających ducha zielonoświątkowstwa, ponieważ, jak sami twierdzą, duch ten objawia zielonoświątkowcom znaczenie Słowa Bożego osobiście zatem zagłębianie się w niuanse i detale gramatyki może tę pracę zniwelować a nawet doprowadzić do nawrócenia 😉

Uważny student Słowa Bożego zwróci z pewnością uwagę na trudności w identyfikacji strony czasownika, chodzi konkretnie o rozróżnienie między stroną bierną a medialną (osoby pragnące zapoznać się z ogólną różnicą proponujemy artykuł Strona Medialna). W czasach pierwotnych (Teraźniejszym, Przyszłym i Przeszłym dokonanym) zakończenia strony medialnej są identyczne z zakończeniami strony biernej. Sztandardowym tego przykładem jest tekst Rzymian

Rzym. 9:22 A cóż, jeśli Bóg, chcąc okazać gniew i dać poznać swoją moc, znosił w wielkiej cierpliwości naczynia gniewu przygotowane (κατηρτισμένα katertismena – czas Przeszły dokonany strona medialna lub bierna) na zniszczenie;

Ponieważ słowo κατηρτισμένα katertismena posiada identyczną formę zarówno w stronie biernej jak i medialnej, źródła wskazują tutaj na gramatyczną dwuznaczność, zatem mamy do czynienia z następującymi możliwościami interpretacji:

a) przygotowane (κατηρτισμένα katertismena – rozumiane jako strona bierna) na zniszczenie;

b) przygotowały się (κατηρτισμένα katertismena – rozumiane jako strona medialna bezpośrednia) się na zniszczenie

Jednakże polski zaimek zwrotny się nie oddaje w pełni głębi znaczeniowej strony medialnej (choć rzeczywiście w wielkim uproszczeniu można go tutaj w ten sposób zastosować). Inną możliwością będzie interpretacja zgodna z definicją strony medialnej:

c) miały swój udziałw przygotowaniu (κατηρτισμένα katertismena – rozumiane jako strona  medialna wzajemna) na zniszczenie

Jak widzimy zakres możliwych interpretacji jest dość szeroki, warto zatem poznać odcienie strony medialnej oraz przykłady ich użycia w celu lepszego zrozumienia tekstu Słowa. Chodzi o zrozumienie przekazu dokładnie tak, jak miałoby to miejsec w przypadku człowieka posługującego się greką koine z I wieku naszej ery.

Czy rzeczywiście w tekście Rzymian mamy do czynienia ze stroną medialną, jak twierdzą nasi Bracia infralapsarianie? Poniższe rozważanie oparte o zasady zawarte o dwa podręczniki:

  1. Robertson’s Greek Grammar,  źródło
  2. Daniel Wallace Greek Grammar Beyond the Basics: An Exegetical Syntax of the New Testament źródło
    /

Definicja strony medialnej

Zdefiniowanie funkcji strony medialnej nie jest łatwym zadaniem, ponieważ obejmuje dużą i amorficzną (czyli nieuporządkowaną) grupę niuansów. Generalnie rzecz ujmując w stronie medialnej podmiot wykonuje lub doświadcza czynności wyrażonej przez czasownik lub imiesłów w taki sposób, który podkreśla w nim udział podmiotu. Można powiedzieć, że podmiot działa w swoim interesie.

„Strona medialna zwraca szczególną uwagę na podmiot… podmiot działa w jakiś sposób w stosunku do siebie” – Roberson, 804

Różnica między stroną czynną a medialną polega na nacisku.

  • strona czynna kładzie nacisk na działanie czasownika;
  • strona medialna kładzie nacisk na aktora [podmiot] czasownika.

W przypadku wielu stron medialnych (zwłaszcza pośrednich) zapisanie podmiotu kursywą wskazywałoby ten nacisk.
.


Bezpośrednia (refleksyjna)

Podmiot działa sam na siebie. Ze względu na jego dużą subtelność nienatywni użytkownicy greki wykazują tendencję zastępowania tej formy bardziej znanymi (Polacy zastosują zaimek zwrotny się). W Nowym Testamencie strona medialna bezpośrednia (refleksyjna) jest bardzo rzadka, używana prawie wyłącznie z czasownikami, których niuans leksykalny zawiera pojęcie zwrotne (takie jak zakładanie ubrania) lub w ustalonym idiomie, który utrwalił się w języku.

Mat. 27:5 Wtedy rzucił te srebrniki w świątyni i oddalił się, a potem poszedł i powiesił (ἀπήγξατο apenksato – aorist, strona medialna bezpośrednia) [się]


Pośrednia (pośrednia refleksyjna, korzystna, intensywna, dynamiczna)

Podmiot działa dla siebie (lub czasami we własnym zakresie) lub we własnym interesie. Jest to powszechne użycie strony medialnej w Nowym Testame; zaraz po stronie medialnej deponencyjnej jest najczęściej stosowana forma. To użycie jest najbliższe ogólnej definicji strony medialnej sugerowanej przez wielu gramatyków.

Dzieje 5:2 I za wiedzą swojej żony odłożył (ἐνοσφίσατο enosfisato – aorist, strona medialna pośrednia) [sobie] część pieniędzy, a pewną część przyniósł i złożył u stóp apostołów.
.
Mat. 27:24 Gdy Piłat zobaczył, że nic nie osiąga, ale przeciwnie, zamieszanie staje się większe, wziął wodę i umył (ἀπενίψατο apenipsato – aorist, strona medialna pośrednia) [sobie] ręce przed tłumem, mówiąc: Nie jestem winny krwi tego sprawiedliwego. To wasza sprawa.


Sprawcza (causative)

Podmiot zrobił coś sobie lub coś dla siebie. Ponadto podmiot może być źródłem działania wykonanego w jego imieniu, współuczestniczyć jako przyczyna. To użycie, choć rzadkie, obejmuje niektóre ważne egzegetycznie teksty.

Łuk. 11:38 A faryzeusz, widząc to, dziwił się, że nie umył (ἐβαπτίσθη ebaptisthe – aorist, strona medialna sprawcza) [się] przed obiadem


Dopuszczająca (permisywna)

Podmiot pozwala coś zrobić lub sobie samemu. To użycie, choć rzadkie, obejmuje niektóre ważne egzegetycznie teksty.

Łuk. 2:4-5 Poszedł też Józef z Galilei…Aby dać [się] spisać (ἀπογράψασθαι apograpsasthai – aorist, bezokolicznik, strona medialna permiswyna) z Marią

Bezokolicznik: forma czasownika, która wyraża czynność lub stan w sposób abstrakcyjny, zazwyczaj bez określania czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony i aspektu.

Dzieje 22:16 Wstań, zanurz (βάπτισαι baptisai – aorist strona medialna permisywna) [się] i obmyj (ἀπόλουσαι apolousai – aorist strona medialna permisywna) swoje grzechy, wzywając (imiesłów instrumentalny negujący zbawienie z chrztu wodnego) imienia Pana.


Deponencyjna (deponent)

Wiele czasowników ma formy medialne lub bierne, które często będą tłumaczone na polski przy użyciu czasowników strony czynnej. Przykładem jest ἔρχομαι erchomai, przychodzę, idę

Łuk. 13:7 Oto od trzech lat przychodzę (ἔρχομαι erchomai – czas teraźniejszy, strona medialna deponencyjna tłumaczona jako czynna)


Wzajemna (reciprocal)

Różnica między stroną medialną bezpośrednią a wzajemną jest taka, że o ile strona medialna bezpośrednia określa działania podmiotu na samego siebie o tyle strona medialna wzajemna odnosi się do wzajemną relacji oddziaływania.

Mat. 26:4 I naradzali (συνεβουλεύσαντο  synebouleusanto – aorist, strona medialna wzajemna) [się], jak by podstępnie schwytać i zabić Jezusa


Argumenty Wallace za stroną bierną czasownika κατηρτισμένα

Generalnie za stroną medialną opowiadają się infralapsarianie, tutaj wskazują na możliwe zastosowanie strony medialnej bezpośredniej lub wzajemnej. Czy rzeczywiście mamy do czynienia z którymś z tychże odcieni gramatycznych. Otoż nie. Za stroną bierną rozważanego czasownika w tekście Rzymian przemawiają następujące argumenty:

a) strona medialna bezpośrednia jest dość rzadka w Nowym Testamencie

b) czasownik καταρτίζω katarizo nigdzie w Nowym Testamencie nie występuje jako strona medialna bezpośrednia (czyli opisująca podmiot jako działający sam na siebie)

c) w czasie przeszłym dokonanym czasownik w formie biernej / medialnej należy zawsze traktować jako stronę bierną, np
.
Łuk. 6:40, κατηρτισμένος kateptismenos – wyuczony
1 Kor. 1:10, κατηρτισμένοι katertismenoi – zjednoczeni
Hebr. 11:3, φαινομένων fainomenon – widzialnych

d) niuans leksykalny καταρτίζω katarizo w połączeniu z czasem przeszłym dokonanym sugeruje coś w rodzaju „zakończonej transakcji”. … pełnego przygotowania

e) kontekst zdecydowanie przemawia za biernym i skończonym dziełem. W wersie 20 naczynie jest kształtowane przez wolę Boga, a nie przez jego własną („Czy naczynie gliniane może powiedzieć do tego, kto je ulepił: Dlaczego mnie takim uczyniłeś?”). W wersie 21 Paweł zadaje pytanie z οὐκ (w ten sposób oczekuje pozytywnej odpowiedzi): Czy przeznaczenie naczyń (jednego do honoru, drugiego do hańby) nie jest całkowicie z góry określone przez ich Stwórcę? Wers 22 jest odpowiedzią na to pytanie. Argumentować zatem, że κατηρτισμένα katertismena posiada stronę medialną bezpośrednią wydaje się być sprzeczne z gramatyką (normalne użycie strony i czasu), leksemem i kontekstem

f) strona medialna wzajemna nie może mieć zastosowania, ponieważ w takim przypadku człowiek byłby współgarncarzem, co jest niezgodne z argumentem wersetu 20 Czy naczynie gliniane może powiedzieć do tego, kto je ulepił: Dlaczego mnie (aktywny podmiot to Bóg) takim uczyniłeś (obiekt działania to człowiek)?

Wniosek: ponieważ gramatyka eliminuje możliwość użycia strony medialnej bezpośredniej i wskazuje na stronę bierną czasownika, potwierdza tym samym doktrynę supralapsalian. Bóg przeznaczył niektórych ludzi do zbawienia a niektórych przeznaczył na zatracenie.


Zobacz w temacie

Print Friendly, PDF & Email