Lekcja 5 – 1-sza Deklinacja, Formy żeńskie przedimka określonego, Rzeczowniki żeńskie 2-giej deklinacji, Rzeczowniki rodzaju męskiego 1-szej deklinacji, Rzeczowniki w pozycji atrybucyjnej, Zdania warunkowe

1-sza Deklinacja

Większość rzeczowników pierwszej deklinacji jest rodzaju żeńskiego. Pamiętajcie, że ściśle mówiąc, rdzeń drugiej odmiany rzeczownika ἄνθρωπος to ἀνθρωπο-, a rdzeń λόγος to λογο- . Z tego powodu druga deklinacja jest czasami nazywana deklinacją omikronową. Podobnie pierwsza deklinacja jest czasami nazywana deklinacją alfa . Jej trzony często kończą się na α. Ale tak jak w przypadku drugiej deklinacji, nauczymy się końcówek traktując ostatnią samogłoskę rdzenia jako część zakończenia, a słowo „rdzeń” będziemy używać odnosząc się do rdzenia bez tej końcowej samogłoski.

Końcówki 1-szej deklinacji dla rdzeni kończących się na ε, ι, ρ

Jeśli rdzeń pierwszej odmiany rzeczownika kończy się na ε , ι , lub ρ , jest deklinowany w następujący sposób:

rdzenie kończące się na
ε, ι, ρ
l. poj. l. mnoga
Nom. / Mian. α αι
Gen. / Dop. ας ων
Dat. / Cel. αις
Acc. / Biern. αν ας
Voc. / Woł. α αι

Zwróć uwagę na podobieństwa między pierwszą a drugą deklinacją. Jeśli uważamy α z 1-szej. deklinacji za stojącą w miejscu ο 2-giej deklinacji, to z tym wyjątkiem zauważamy, że zakończenia obu deklinacji są bardzo podobne.

καρδία
rdzeń kończy się na ι
l. poj. l. mnoga
Nom. / Mian. καρδία καρδίαι
Gen. / Dop. καρδίας καρδιῶν
Dat. / Cel. καρδί καρδίαις
Acc. / Biern. καρδίαν καρδίας
Voc. / Woł. καρδία καρδίαι

Zauważ, że dopełniacz liczby pojedynczej i biernik liczby mnogiej są identyczne pod względem formy. Kontekst określi jaki to przypadek.

Ilość samogłosek w Ultimie 1-szej. Deklinacji

Ultima to ostatnia sylaba w wyrazie

  • Dla rzeczowników 1-szej deklinacji, długość ultima w mianowniku l. poj. i bierniku l. poj. będzie taka sama.
  • W dopełniaczu l. poj. i bierniku l. mnogiej, ultima jest zawsze długa

Reguła specjalnego akcentu dla rzeczowników 1-szej deklinacji

Circumflex – akcent przeciągły

Zauważ, że akcent przesuwa się do ultima w dopełniaczu liczby mnogiej. Z drugą deklinacją nauczyłeś się specjalnej zasady akcentowania: w dopełniaczu i celowniku, jeśli ultima jest akcentowana, musi to być circumflex. Zasada ta dotyczy wszystkich rzeczowników i przymiotników 1-szej i 2-giej deklinacji, ale nie wymaga , aby ultima była akcentowana w dopełniaczu i celowniku. Teraz widzimy zilustrowaną nową zasadę specjalnie dla rzeczowników 1-szej deklinacji : Dopełniacz liczby mnogiej musi być akcentowany na ultima , niezależnie od pozycji akcentu w mianowniku liczby pojedynczej. I oczywiście ten akcent będzie przeciągły .

1-Końcówki 1-szej deklinacji dla rdzeni nie kończących się na ε, ι, ρ, gdy mianownik l. poj. Kończy się na α

Jeśli forma słownikowa (mianownika l. poj.) kończy się na α , a rdzeń nie kończy się na ε , ι , lub ρ , wtedy α zmienia się na η w dopełniaczu i celowniku liczby pojedynczej:

Mian. l. poj. ma α ,
zakończenie rdzenia nie jest
ε, ι, ρ
l. poj. l. mnoga
Nom. / Mian. α αι
Gen. / Dop. ης ων
Dat. / Cel. αις
Acc. / Biern. αν ας
Voc. / Woł. α αι

 

δόξα
l. poj. l. mnoga
Nom. / Mian. δόξα δόξαι
Gen. / Dop. δόξης δοξῶν
Dat. / Cel. δόξ δόξαις
Acc. / Biern. δόξαν δόξας
Voc. / Woł. δόξα δόξαι

Końcówki 1-szej deklinacji dla rdzeni nie kończących się na ε, ι, ρ, gdy mianownik l. poj. Kończy się na η

Gdy froma mianownika l. poj. rzeczownika 1-szej deklinacji kończy się na na η , będzie miała η w końcówkach fleksyjnych przez całą odmianę w liczbie pojedynczej.

Mian. l. poj. kończy się na η ,
zakończenie rdzenia nie jest
ε, ι, ρ
Nom. / Mian. l. poj. l. mnoga
Gen. / Dop. η αι
Dat. / Cel. ης ων
Acc. / Biern. αις
Voc. / Woł. ην ας
Nom. / Mian. η αι

 

γραφή
l. poj. l. mnoga
Nom. / Mian. γραφή γραφαί
Gen. / Dop. γραφς γραφῶν
Dat. / Cel. γραφ γραφαῖς
Acc. / Biern. γραφήν γραφάς
Voc. / Woł. γραφή γραφαί

Zidentyfikowaliśmy teraz trzy zestawy zakończeń dla rzeczowników pierwszej deklinacji. Zauważ, że wszystkie są takie same w liczbie mnogiej. Jedyną wariacja zachodzi między α i η w liczbie pojedynczej.

l. poj.  l. mnoga
rdzenie kończące się na mian. l. poj. ma α, zakończenie rdzenia nie jest mian. l. poj. kończy się na η, zakończenie rdzenia nie jest
ε, ι, ρ ε, ι, ρ ε, ι, ρ
καρδία δόξα γραφή
Nom. / Mian. α α η αι
Gen. / Dop. ας ης ης ων
Dat. / Cel. αις
Acc. / Biern. αν αν ην ας
Voc. / Woł. α α η αι

.


Żeńskie formy przedimka określonego

Prokliktyki są słowami wymawianymi ściśle z następującym słowem tak, że nie mają własnego akcentu.

Żeńskie formy przedimka określonego są zgodne z 1-szą deklinacją i są bardzo przewidywalne. Zwróć uwagę na to, że:

  • Tak jak w przypadku męskich, żeńskie formy mianownikowe nie zaczynają się od τ .
  • Tak jak w przypadku męskich, żeńskie formy mianownikowe są proklikltyczne i mają twardy znak oddechowy.
  • Podobnie jak w  przypadku męskich i nijakich, dopełniacz liczby mnogiej to ων .

Podobnie jak w rzeczownikach 1-szej deklinacji, liczba mnoga formy żeńskiej ma α we wszystkich przypadkach innych niż dopełniacz.

Przedimek określony
r.  męski r. żeński r. nijaki
l. poj. l. mnoga l. poj. l. mnoga l. poj. l. mnoga
Nom. / Mian. οἱ αἱ τό τά
Gen. / Dop. τοῦ τῶν τῆς τῶν τοῦ τῶν
Dat. / Cel. τῷ τοῖς τῇ ταῖς τῷ τοῖς
Acc. / Biern. τόν τούς τήν τάς τό τά

Pamiętaj, że dla 1-szej deklinacji rzeczownika, który ma dopełniacz liczby pojedynczej ας , dopełniacz l. poj. i biernik l. mnogiej są identyczne pod względem formy. καρδίας może być dopełniaczem liczby poj. lub wołaczem l. mnogiej. Zauważyliśmy, że to kontekst zdania decyduje o przypadku. Kiedy słowo jest modyfikowane przez przedimek określony, rozpoznanie jest proste. Przedimek określony w dopełniaczu l. poj. to zawsze τῆς . Jeśli widzimy τῆς καρδίας, wiemy, że przypadek jest dopełniaczem, a liczba jest liczbą pojedynczą. Jeśli widzimy τὰς καρδίας , wiemy, że przypadek jest biernikiem, a liczba to liczba mnoga.
.


Rzeczowniki rodzaju żeńskiego 2-giej deklinacji

Podczas gdy większość rzeczowników 2-giej deklinacji jest rodzaju męskiego, istnieje kilka wyjątków. Poniższe rzeczowniki są deklinowane zgodnie z zasadami drugiej deklinacji, ale są żeńskie i wymagają żeńskich modyfikatorów.

ἔρημος, -ου, ἡ pustynia, dzicz
ὁδός, -ου, ἡ droga, droga (pomyśl o exodus , „wyjście „)
παρθένος, -ου, ἡ dziewica

Ponieważ te słowa mają wygląd rzeczowników rodzaju męskiego, ale wymagają modyfikatorów żeńskich, potrzebne jest nieco doświadczenia w rozpoznawaniu jaki modyfikator pasują do jednego z tych słów w zdaniu. Zwróć uwagę na spójny wygląd zakończeń słów w lewej kolumnie poniżej i zanotuj kontrast widoczny podczas porównywania prawej kolumny.

„Dobry dźwięk „Dobra droga
Nom. / Mian. φων ἀγαθή ὁδὸς ἀγαθή
Gen. / Dop. τῆς φωνῆς τῆς ἀγαθῆς τῆς ὁδοῦ τῆς ἀγαθῆς
Dat. / Cel. τ φων τ ἀγαθ τ ὁδ τ ἀγαθ
Acc. / Biern. τὴν φωνὴν τὴν ἀγαθήν τὴν ὁδὸν τὴν ἀγαθήν

.


Rzeczowniki rodzaju męskiego 1-szej deklinacji

Istnieje również znacząca liczba rzeczowników 1-szej deklinacji, które są rodzaju męskiego i wymagają męskich modyfikatorów:

ἐυαγγελιστής, -ου, ὁ ewangelista
μαθητής, -ου, ὁ uczeń
προφήτης, -ου, ὁ prorok

Każdy z powyższych przykładów jest słowem określającym osobę, która coś robi, dla agenta . Każde z tych słów ma pokrewny czasownik, który jest używany do działania wykonywanego przez osobę. Takie rzeczowniki nazywane są nomina agentis i często kończą się na –της . Rzeczowniki kończące się w –της są zwykle (jeśli nie zawsze) rzeczownikami męskimi 1-szej deklinacji.

W formach liczby pojedynczej wykazują one pewne odchylenia od zwykłego wzoru 1-szej deklinacji. Zwróć uwagę na następujące:

  • Mianownik liczby pojedynczej kończy się na ς .
  • Dopełniacz liczby pojedynczej wygląda jak 2-ga deklinacja.
  • Wołacz liczby pojedynczej powraca do α .
προφήτης
l. poj. l. mnoga
Nom. / Mian. προφήτης προφῆται
Gen. / Dop. προφήτου προφητῶν
Dat. / Cel. προφήτῃ προφήταις
Acc. / Biern. προφήτην προφήτας
Voc. / Woł/. προφῆτα προφῆται

.


Rzeczowniki pozycji atrybutu

Znamy już porządek słowny

Przedimek określony | Przymiotnik | Rzeczownik

W lekcji 4 wprowadziliśmy termin „pozycja atrybutu„. Rozwińmy to nieco bardziej. Zamiast przymiotnika następującego po przedimku określonym możemy mieć rzeczownik, a nawet całe wyrażenie, w tej pozycji.

Przedimek określony | Zdanie atrybutu | Rzeczownik

Rozważ Jana 18:10. Słowo ἀρχιερέως jest dopełniaczem liczby pojedynczej z 3-ciej deklinacji rzeczownika ἀρχιερεύς co znaczy arcykapłan . Czytamy to

Piotr uderzył τὸν τοῦ ἀρχιερέως δοῦλον

(Piotr uderzył tego tego najwyższego-kapłana sługę )

τόν jest w l. poj. wołacza ponieważ modyfikuje obiekt bezpośredni, δοῦλον . Ale fraza wstawiona między τόν i δοῦλον jest frazą pozycji atrybutu „arcykapłana„. Oczywiście tłumaczymy to: „Piotr uderzył sługę arcykapłana„.

Takie frazy atrybucyjne niekoniecznie będą skutkować dwoma kolejnymi przedimkami określonymi, jak miało to miejsce w tym przykładzie. Ale za każdym razem, gdy natkniesz się na dwa występujące po sobie przedimki określone. Τὸν τοῦ , sprawdź, czy masz jakieś zdanie w pozycji atrybutu oddzielające jeden z przedimków kreślonych od rzeczownika, który jest przez niego modyfikowany.


Ściągnij lekcję

 

Print Friendly, PDF & Email