Spis treści
Współczesny kontekst
Konfesja Westminsterska, rozdział 13., traktuje o uświęceniu i składa się z trzech punktów. Zanim jednak przejdziemy do wykładu samej Konfesji, musimy zmierzyć się z poważnymi błędami teologicznymi, które we współczesnym chrześcijaństwie miesza pojęcia usprawiedliwienia i uświęcenia. Czynią to przede wszystkim: współczesny
- rzymski katolicyzm,
. - neo-ewangelikalizm
. - i MacArthuryzm.
Zacznijmy od właściwych definicji, aby wszelki dalszy wywód był jasny i precyzyjny.
Usprawiedliwienie jest prawnym aktem przypisania nam sprawiedliwości Chrystusa — zarówno Jego biernej, jak i czynnej sprawiedliwości, to znaczy Jego posłuszeństwa w życiu i śmierci krzyżowej. Cierpienia i posłuszeństwo krzyża zostają nam przypisane przez wiarę i poczytane jako nasza sprawiedliwość, która czyni nas sprawiedliwymi i akceptowalnymi w oczach Bożych — jako tych, którzy są oczyszczeni z wszelkiego grzechu. Sprawiedliwość ta nie jest naszą własną sprawiedliwością, lecz jest zewnętrzną sprawiedliwością osoby obcej — osoby Jezusa Chrystusa — którą On nam daje przez wiarę.
Uświęcenie jest natomiast wlaniem w nas zasady nowego życia — zasady bezgrzesznej — czyli stworzeniem w nas nowego człowieka, który coraz mocniej dominując nad umysłem sprawia, że z zewnątrz jesteśmy postrzegani jako coraz bardziej oddzieleni od grzechu i coraz bardziej upodobnieni do Jezusa Chrystusa. Jest to zasada, która jest w nas i która się rozwija i rozrasta — lecz nie jest podstawą naszego usprawiedliwienia. Sprawiedliwość Chrystusa jest nam przypisana, a jeśli chodzi o uświęcenie — jest w nas wlane. Są to dwa zupełnie różne, choć nierozerwalnie połączone z krzyżem, dzieła Boże.
Katolicy mylą się tutaj fundamentalnie. Mieszają oni usprawiedliwienie z uświęceniem. Kanon 11. Soboru Trydenckiego stwierdza:
„Jeżeli ktoś mówi, że ludzie są usprawiedliwieni albo przez samo przypisanie sprawiedliwości Chrystusowej, albo przez samo odpuszczenie grzechów, z wyłączeniem łaski i miłości, które są rozlane w ich sercach przez Ducha Świętego i są im wrodzone; albo nawet, że łaska, dzięki której jesteśmy usprawiedliwieni, jest jedynie przychylnością Bożą: niech będzie obłożony anatemą” [1]
Według Trydentu usprawiedliwienie dokonuje się przez przypisanie sprawiedliwości Chrystusa i przez wlanie łaski — i dla Rzymu są to jedność. Mało tego, to samo mówi nam John MacArthur. Stwierdza on wprost:
„Nie tylko jesteśmy uznani za prawych; jesteśmy uczynieni sprawiedliwymi” […] „Wierzący grzesznik jest usprawiedliwiony przez wlaną w niego sprawiedliwość” [2]
Bernard z Clairvaux (1090 – 1153) rzymski katolik postrzegał unię z Chrystusem jako wynikającą z ludzkiej zasługi relację, która może osiągnąć swój ostateczny kształt czyli zbawienie dzięki ludzkim zasługom: pokucie, modlitwom, dobrym uczynkom i sakramentom.
„Wzrost w łasce przynosi poszerzenie ufności. Najpierw rzucamy się do Jego stóp. Płaczemy przed Panem, który nas stworzył, ubolewamy nad złem, które uczyniliśmy. A potem sięgniemy po rękę, która nas podniesie, która uspokoi nasze drżące kolana. I w końcu, kiedy otrzymamy te łaski przez wiele modlitw i łez, z pokorą ośmielamy się podnieść nasze oczy do Jego ust, aby otrzymać Jego pocałunek. A ten, kto łączy się z Nim w świętym pocałunku, przez Jego upodobanie staje się jednym duchem z Nim.„ [3]
Widzimy tu wyraźnie: łaska udzielana jest przez ludzkie zasługi. Ale to nie koniec. MacArthur mówi to samo, co jego rzymskokatoliccy bracia w błędzie. Dostrzegał on zbawiającą łaskę jako osiągalną dzięki dziesięciu krokom, które grzesznik musi wykonać, aby Bóg stał się dla niego łaskawy. Oto jego nauka na podstawie Listu Jakuba 4:7-10:
„W serii 10 poleceń (10 czasowników imperatywnych w tekście greckim) Jakub wyjawia, jak otrzymać zbawczą łaskę. Werset ten opisuje odpowiedź człowieka na łaskawą Bożą ofertę zbawienia. 1. poddajcie się Bogu 2. oprzyjcie się diabłu 3. przybliżcie się do Boga 4 oczyśćcie swoje serce 5. oczyśćcie swoje ręce 6. okażcie żal 7. zamućcie się 8. zapłaczcie 9. przestańcie się śmiać 10. uniżcie się”[4]
Widzimy tę herezję: Bóg oferuje zbawienie, a człowiek musi wykonać dziesięć kroków, aby ta oferta stała się skuteczna. Jest to klasyczny Arminianizm — podobny do tego, co głosili pierwsi Arminianie:
Nieodrodzony człowiek nie jest ani naprawdę ani całkowicie martwy w swym grzechu, ani pozbawiony wszelkich mocy do duchowego dobra, lecz że może odczuwać głód i pragnąć sprawiedliwości i życia, i złożyć ofiarę skruszonego i złamanego ducha, który jest miły Bogu. [5]
Łaska i wolna wola są częściowymi przyczynami, które razem wypracowują początek nawrócenia, i łaska ta, nie poprzedza działania woli, to znaczy że Bóg nie pomaga wystarczająco i skutecznie woli człowieka ku nawróceniu, dopóki wola człowieka nie zostanie poruszona i nie postanowi tego uczynić. [6]
Katechizm kościoła katolickiego w artykule 1993. mówi wprost:
„Usprawiedliwienie ustanawia współpracę między łaską Bożą i wolnością człowieka. Jej wyrazem ze strony człowieka jest przyzwolenie wiary na słowo Boże, które wzywa go do nawrócenia, oraz współdziałanie miłości z poruszeniem Ducha Świętego, który go uprzedza i strzeże.” [7]
A artykuł 2008. dopowiada:
„Zasługa człowieka u Boga w życiu chrześcijańskim wynika z tego, że Bóg w sposób dobrowolny postanowił włączyć człowieka w dzieło swojej łaski. Ojcowskie działanie Boga jest pierwsze. Dzięki jego poruszeniu wolne działanie człowieka jest wtórne jako jego współpraca.” [8]
Wynika z tego, że dla Rzymu i jego bękartów usprawiedliwienie jest przez uświęcenie — przez ludzką współpracę z łaską. Konfesja Westminsterska całkowicie odrzuca tę koncepcję.
.
Konfesja Westminsterska 13.1
I. Ci, którzy są skutecznie powołani i odrodzeni, mając nowe serce i nowego ducha stworzonego w nich, są dalej uświęcani, rzeczywiście i osobiście, mocą śmierci i zmartwychwstania Chrystusa, [a] przez Jego Słowo i Ducha mieszkającego w nich; [b] panowanie całego ciała grzechu zostaje zniszczone, [c] a jego różne pożądliwości są coraz bardziej słabsze i umartwione, [d] a oni sami są coraz bardziej ożywieni i wzmocnieni we wszystkich zbawczych łaskach, [e] ku praktykowaniu prawdziwej świętości, bez której nikt nie ujrzy Pana. [f]
[a] Ci, którzy są skutecznie powołani i odrodzeni, mając nowe serce i nowego ducha stworzonego w nich, są dalej uświęcani, rzeczywiście i osobiście, mocą śmierci i zmartwychwstania Chrystusa,
Dzieje 20:32 A teraz, bracia, polecam was Bogu i słowu jego łaski, które może zbudować was i dać wam dziedzictwo wśród wszystkich, którzy są uświęceni.
Jesteśmy zatem uświęcani przez Słowo. Jeśli bowiem zostaliśmy z Chrystusem szczepieni w podobieństwo Jego śmierci, to będziemy też szczepieni w podobieństwo Jego zmartwychwstania:
Rzym. 6:5-6 5. Jeśli bowiem zostaliśmy z nim wszczepieni w podobieństwo jego śmierci, to będziemy też z nim wszczepieni w podobieństwo zmartwychwstania; 6. Wiedząc o tym, że nasz stary człowiek został ukrzyżowany razem z nim, aby ciało grzechu zostało zniszczone, żebyśmy już więcej nie służyli grzechowi.
Stary człowiek nie został ukrzyżowany po to, żebyśmy zostali usprawiedliwieni— tego dokonał ukrzyżowany za nas Chrystus, przypisując nam swoją sprawiedliwość — ale żebyśmy nie służyli grzechowi. To jest zupełnie różne dzieło Boże. Oba są jednak ze sobą związane, ponieważ są związane z krzyżem. Chrystus na krzyżu dokonał obydwóch dzieł — zapewnił nam usprawiedliwienie i uświęcenie, gdzie uświęcenie prowadzi nas do uwolnienia z mocy grzechu, do przemiany umysłu.
1 Kor. 6:11 A takimi niektórzy z was byli. Lecz zostaliście obmyci, lecz zostaliście uświęceni, lecz zostaliście usprawiedliwieni w imię Pana Jezusa i przez Ducha naszego Boga.
Usprawiedliwienie zapewnia nam oczyszczenie z każdego oskarżenia przed Panem Bogiem za nasz grzech — bo Chrystus poniósł nasze grzechy i przypisana nam jest Jego sprawiedliwość. Bóg nie widzi w nas tych rzeczy. Ale z drugiej strony zostaliśmy obmyci i uświęceni po to, aby Duch Święty działał w nas i żebyśmy mogli coraz bardziej upodabniać się do Chrystusa:
Filip. 3:10 Żeby poznać jego i moc jego zmartwychwstania oraz swój udział w jego cierpieniach, upodabniając się do jego śmierci;
Cierpienia są środkiem, który powoduje nasze oderwanie umysłu od myślenia o tym, co cielesne.
[b] przez Jego Słowo i Ducha mieszkającego w nich;
Jan 17:17 Uświęć ich w twojej prawdzie. Twoje słowo jest prawdą.
Słowo Boże jest natchnione z Ducha. Zatem wszystko, co czytamy — a co pochodzi z tchnienia Bożego, z tchnienia Ducha Świętego — jest podstawą naszego uświęcenia. Słowo Boże ma w sobie moc, która łamie wszelkie grzechy w naszym umyśle i zaczynamy tym słowem żyć i wykonywać je, ponieważ słowo Boże jest silniejsze niż nasz grzech. Dalej uświęcenie Ducha jest dowodem naszego wybrania:
Efez. 5:26 Aby go uświęcić, oczyściwszy obmyciem wodą przez słowo;
2 Tes. 2:13 Lecz my nieustannie powinniśmy dziękować Bogu za was, bracia umiłowani przez Pana, że Bóg od początku wybrał was do zbawienia przez uświęcenie Ducha i wiarę w prawdę.
Uświęcenie Ducha jest dowodem wybrania. Widzimy, że ktoś jest wybrany, kiedy widzimy, że jest uświęcony — wyznaje właściwą Ewangelię, a po drugie widzimy moc tej Ewangelii działającą w nim przez uświęcenie Ducha, czyli człowiek zaczyna żyć w zgodzie z Ewangelią. Pamiętajmy jednak: podstawą naszej osobistej pewności zbawienia nie jest doktryna uświęcenia, lecz doktryna usprawiedliwienia. Uświęcenie jest dowodem dla osób trzecich.
[c] panowanie całego ciała grzechu zostaje zniszczone,
Rzym. 6:6 Wiedząc o tym, że nasz stary człowiek został ukrzyżowany razem z nim, aby ciało grzechu zostało zniszczone, żebyśmy już więcej nie służyli grzechowi.
Rzym. 6:14 Grzech bowiem nie będzie nad wami panował, bo nie jesteście pod prawem, lecz pod łaską.
Łaska Chrystusa zapewnia nam detronizację grzechu nad naszym ciałem.
[d] a jego różne pożądliwości są coraz słabsze i umartwione,
Rzym. 8:13 Jeśli bowiem żyjecie według ciała, umrzecie, ale jeśli Duchem uśmiercacie uczynki ciała, będziecie żyć.
Gal. 5:24 A ci, którzy należą do Chrystusa, ukrzyżowali swoje ciało wraz z namiętnościami i pożądliwościami.
Nie jest to całkowite i natychmiastowe oddzielenie, ale jest to coraz bardziej widoczny i postępujący proces. Nasz umysł coraz bardziej przyswaja sobie Słowo Boże i coraz mocniej jesteśmy związani z Chrystusem.
[e] a oni sami są coraz bardziej ożywieni i wzmocnieni we wszystkich zbawczych łaskach,
Efez. 3:16-19 16. Aby według bogactwa swej chwały sprawił, żeby wasz wewnętrzny człowiek był utwierdzony mocą przez jego Ducha; 17. Aby Chrystus przez wiarę mieszkał w waszych sercach, abyście zakorzenieni i ugruntowani w miłości; 18. Mogli pojąć wraz ze wszystkimi świętymi, jaka jest szerokość, długość, głębokość i wysokość; 19. I poznać miłość Chrystusa, która przewyższa wszelkie poznanie, abyście zostali napełnieni całą pełnią Boga.
Kol. 1:11 Umocnieni wszelką mocą według jego chwalebnej potęgi, ku wszelkiej cierpliwości i wytrwałości z radością;
Pomijamy tutaj fanaberie zielonoświątkowców, którym rzekomo objawia się Pan Bóg, prowadząc ich do fałszywego chrystusa, który kocha wszystkich ludzi i traci większość z nich po drodze do nieba. Ci, którzy w to wierzą, wszyscy idą do piekła. A odrodzone dzieci Boże są wzmocnione we wszystkich zbawczych łaskach. Moc Ducha Świętego sprawia, że jesteśmy w stanie pokonać grzech. Prowadzi nas to do praktykowania prawdziwej świętości, bez której nikt nie ujrzy Pana:
[f] ku praktykowaniu prawdziwej świętości, bez której nikt nie ujrzy Pana.
2 Kor. 7:1 Mając więc te obietnice, najmilsi, oczyśćmy się z wszelkiego brudu ciała i ducha, dopełniając uświęcenia w bojaźni Bożej.
Hebr. 12:14 Dążcie do pokoju ze wszystkimi i do świętości, bez której nikt nie ujrzy Pana.
Słowo „dopełniając” oznacza, że istnieje jakaś pełnia, do której się zbliżamy. Do tej pełni jednak nie możemy dojść całkowicie w tym życiu, ponieważ ciało wciąż będzie nas ciągnąć w dół — ale jednocześnie istnieje tu pewien progres.
.
Konfesja Westminsterska 13.2
II. To uświęcenie jest w całym człowieku, [a] jednak niedoskonałe w tym życiu; wciąż pozostają pewne pozostałości zepsucia w każdej części, [b] skąd powstaje ciągła i nieprzejednana wojna, ciało pożądające przeciwko duchowi, a duch przeciwko ciału. [c]
[a] To uświęcenie jest w całym człowieku,
1 Tes. 5:23 A sam Bóg pokoju niech was w pełni uświęci, a cały wasz duch, dusza i ciało niech będą zachowane bez zarzutu na przyjście naszego Pana Jezusa Chrystusa.
Sfera duchowa, jak i cielesna podlegają zatem doktrynie progresywnego uświęcenia. Duch, dusza i ciało są zjednoczone — a umysł, który panuje nad duszą i ciałem, jest miejscem, w którym dokonuje się ten progres.
[b] jednak niedoskonałe w tym życiu; wciąż pozostają pewne pozostałości zepsucia w każdej części,
Rzym. 7:18 Gdyż wiem, że we mnie, to jest w moim ciele, nie mieszka dobro, bo chęć jest we mnie, ale wykonać tego, co jest dobre, nie potrafię.
Rzym. 7:23 Lecz widzę inne prawo w moich członkach, walczące z prawem mego umysłu, które bierze mnie w niewolę prawa grzechu, które jest w moich członkach.
Filip. 3:12 Nie żebym to już osiągnął albo już był doskonały, ale dążę, aby pochwycić to, do czego też zostałem pochwycony przez Chrystusa Jezusa.
1 Jana 1:10 Jeśli mówimy, że nie zgrzeszyliśmy, robimy z niego kłamcę i nie ma w nas jego słowa.
Mamy tu cel nieosiągalny w pełni w tym życiu. Dopiero po śmierci jest on osiągalny — ale cały czas dążymy do niego uparcie. Herezja weslejańska mówi nam, że człowiek może osiągnąć stan, w którym nie czyni grzechu świadomie. Jest to bzdura totalna — wszyscy grzeszymy każdego dnia, chociażby nie miłując Pana Boga z całego serca nieustannie. Jednym z ciekawszych heretyków, który nauczał, że istnieją trzy stany duchowe — przed krzyżem, pod krzyżem i za krzyżem — był Siergiej Nieczytajło, heretyk bardzo popularny wśród zielonoświątkowców i charyzmatyków. Mówi on, że istnieje stan „za krzyżem”, do którego należy zdążyć, po osiągnięciu którego człowiek już nie grzeszy. Jest on po prostu kłamcą. Uczynił z Pana Boga kłamcę i nie ma w nim Jego słowa.
[c] skąd powstaje ciągła i nieprzejednana wojna, ciało pożądające przeciwko duchowi, a duch przeciwko ciału.
Gal. 5:17 Ciało bowiem pożąda na przekór Duchowi, a Duch na przekór ciału; są one sobie przeciwne, tak że nie możecie czynić tego, co chcecie.
1 Piotra 2:11 Umiłowani, proszę was, abyście jak obcy i goście powstrzymywali się od cielesnych pożądliwości, które walczą przeciwko duszy.
Konfesja Westminsterska 13.3
III. W tej wojnie, chociaż na jakiś czas może przeważać resztka zepsucia,[a] jednak dzięki ciągłemu dopływowi siły od uświęcającego Ducha Chrystusa odrodzona część zwycięża;[b] i tak święci wzrastają w łasce,[c] doskonaląc świętość w bojaźni Bożej.[d]
[a] W tej wojnie, chociaż na jakiś czas może przeważać resztka zepsucia,
Rzym. 7:23 Lecz widzę inne prawo w moich członkach, walczące z prawem mego umysłu, które bierze mnie w niewolę prawa grzechu, które jest w moich członkach.
W członkach jest nic innego, tylko grzech; ciało może tylko grzeszyć, to wszystko co może robić; nie może się podobać Panu Bogu — jednak dzięki ciągłemu dopływowi siły od uświęcającego Ducha Chrystusa odrodzona część zwycięża. I to jest dla nas dobra wiadomość:
[b] jednak dzięki ciągłemu dopływowi siły od uświęcającego Ducha Chrystusa odrodzona część zwycięża
Rzym. 6:14 Grzech bowiem nie będzie nad wami panował, bo nie jesteście pod prawem, lecz pod łaską.
Efez. 4:15-16 15. Lecz będąc szczerymi w miłości, wzrastajmy we wszystkim w tego, który jest głową – w Chrystusa. 16. Z niego całe ciało harmonijnie złożone i zespolone we wszystkich stawach, dzięki działaniu każdego członka, stosownie do jego miary, przyczynia sobie wzrostu dla budowania samego siebie w miłości.
1 Jana 5:4 Bo wszystko, co się narodziło z Boga, zwycięża świat. A tym zwycięstwem, które zwyciężyło świat, jest nasza wiara.
Bóg, który nam daje łaskę przez Ducha Świętego, który nas kropi krwią Chrystusa, który nas odradza i powstrzymuje od grzechu — zwycięża nad grzechem. Wzrastamy w Chrystusie. Wzrastanie w tym, który jest głową, oznacza nasze uświęcenie, bo wszystko, co się narodziło z Boga, zwycięża świat. Wiara jest zatem bardzo ważna w procesie uświęcenia — jest w nim bierna, lecz właśnie ona zaczyna widzieć przez Słowo Boże, co jest dla nas niezbędne i jak powinniśmy postępować. Patrzymy na prawo Boże, które nam jest drogowskazem i pokazuje nam naszą moralność — i wiara zwycięża, stosując to prawo.
[c] i tak święci wzrastają w łasce
2 Kor. 3:18 Lecz my wszyscy, którzy z odsłoniętą twarzą patrzymy na chwałę Pana, jakby w zwierciadle, przemieniamy się w ten sam obraz, z chwały w chwałę, za sprawą Pana Ducha.
2 Piotra 3:18 Wzrastajcie zaś w łasce i poznaniu naszego Pana i Zbawiciela, Jezusa Chrystusa. Jemu chwała i teraz, i na wieczne czasy. Amen.
Duch Święty — który jest Panem, jak Pan Jezus jest Panem — sprawia, że jesteśmy coraz bardziej upodobnieni do Chrystusa.
[d] doskonaląc świętość w bojaźni Bożej
2 Kor. 7:1 Mając więc te obietnice, najmilsi, oczyśćmy się z wszelkiego brudu ciała i ducha, dopełniając uświęcenia w bojaźni Bożej.
Wzrastanie w łasce — czyli wzrastanie coraz bardziej w uświęceniu — dokonuje się przez poznanie naszego Pana Jezusa Chrystusa, które odbywa się przez Słowo Boże. Pozostajemy zatem w łasce, doskonalimy naszą świętość w bojaźni Bożej, zwyciężamy nad grzechem, który jest w nas obecny — i to jest proste wytłumaczenie naszego tekstu. Chwała Panu Bogu
Nauczanie wygłoszone dnia 01.05.2026
Przypisy
[1] Kanon XI Soboru Trydenckiego
[2] John MacArthur, Usprawiedliwienie przez wiarę, 1988, s. 98, 122
[3] Bernard z Clairvaux, Kazanie o Pieśni nad pieśniami
[4] John MacArthur, komentarz do Jakuba 4:7-10
[5] Kanony z Dort 3/4 § 4
[6] Tamże, 3/4 § 9
[7] Katechizm kościoła katolickiego, art. 1993
[8] Tamże art. 2008]
Zobacz w temacie
- Konfesja Westminsterska 12.1 – Usynowienie
- Trzecie użycie Prawa
- Rola prawa w uświęceniu, część 1
- Usprawiedliwienie i uświęcenie: ich różnice i wzajemne relacje, część 1
- Niedoskonałość uświęcenia w tym życiu
