Mat. 2:23-28

23 A gdy Jezus szedł w szabat przez zboża, jego uczniowie zaczęli po drodze zrywać kłosy.

24 Wtedy faryzeusze mówili do niego: Spójrz, czemu oni robią w szabat to, czego nie wolno robić?

25 A on im odpowiedział: Nigdy nie czytaliście, co zrobił Dawid, gdy znalazł się w potrzebie i był głodny, on i ci, którzy z nim byli?

26 Jak wszedł do domu Bożego za Abiatara, najwyższego kapłana, i jadł chleby pokładne, których nie wolno było jeść nikomu oprócz kapłanów, i dał również tym, którzy z nim byli?

27 Powiedział im także: Szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu.

28 Dlatego Syn Człowieczy jest też Panem szabatu.

Pan sabatu

W drugim rozdziale Ewangelii Marka według standardów Żydów Jezus naruszył szabat. A kiedy się z Nim skonfrontowali, rzekł dwie rzeczy. Po pierwsze powiedział:

Szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu.

To oznaczało, że szabat nie miał być ciężarem, do którego ludzie musieli się dostosować, ale szabat miał być przyjemnością, którą ludzie mogli się cieszyć. Żydzi zamienili go w ciężar niemal nie do zniesienia.

Druga rzecz, którą powiedział, była jeszcze bardziej szokująca:

„Syn Człowieczy jest Panem szabatu”

Tym samym ogłosił swoją władzę nad szabatem.

Rola sabatu

Jak mamy zrozumieć rolę, jaką szabat odgrywa, jeśli w ogóle, w życiu ludu Bożego? Otwórz Biblię na chwilę na rozdziale 20 Księgi Wyjścia. Jest to Dekalog, Dziesięć Przykazań. Prawie w środku Dziesięciu Przykazań jest czwarte przykazanie. Zaczynamy czytać o nim w wierszu 8:

„Pamiętaj o dniu szabatu, aby go zachowywać. Sześć dni będziesz pracował i wykonywał całą pracę, ale siódmy dzień to szabat Pana, Boga waszego; W tym dniu nie będziesz wykonywał żadnej pracy, ty, twój syn, twoja córka, twoi męscy i twoi żeńscy słudzy, ani twoje bydło ani obcokrajowiec u ciebie – „czy też przybysz” – który przebywa u ciebie. Gdyż przez sześć dni Pan stwarzał niebo i ziemię, morze i wszystko, co w nich, odpoczywając w siódmym dniu; Dlatego Pan pobłogosławił dzień szabatu i uczynił go świętym”.

Nie ma wątpliwości, że pozostałe dziewięć przykazań ma charakter stały i wiążący.

  • Nie mamy mieć innych bogów.
  • Nigdy nie powinniśmy czynić sobie idola/bożka. Powinniśmy czcić tylko prawdziwego i żyjącego Boga.
  • Nigdy nie powinniśmy brać/wzywać imienia Pana na próżno/na daremno.
  • Nie powinniśmy szkodzić ojcu lub matce, ale oddawać im cześć.
  • Nie mamy mordować,
  • popełniać cudzołóstwa,
  • kraść,
  • kłamać,
  • czy pożądać.

Są to moralne rozkazy, moralne polecenia, z wyjątkiem wersetów od 8 do 11, czwartego przykazania dotyczącego szabatu. Często zadawane tu pytanie jest proste. Jeśli wszystkie inne przykazania są trwałe, czyż czwarte nie jest również trwałe?

Są ludzie, którzy wierzą, że tak i możemy nazwać ich ortodoksyjnymi sabatarianami. Są oni zasadniczo podzieleni na dwie kategorie.
.

Adwentyści Dnia Siódmego.

Myślę, że są wszystkim znani. Sądzę, że uzasadnione jest uznanie Adwentyzmu Dnia Siódmego za kult, ponieważ wierzą, że pisma Ellen G. White są inspirowane przez Boga i mogą być umieszczone obok Biblii. Ale identyfikują się jako wierni czwartemu przykazaniu.
.

Baptyści Dnia Siódmego

Mmniejsza grupa, która również interpretuje to przykazanie jako trwale wiążące. Nie aż tak ortodoksyjni, ale można również ich określić chrześcijańskimi sabatarianami. Postanowili, że jako chrześcijanie musimy przestrzegać szabatu, ale już nie jest to siódmy dzień (sobota), lecz jest to pierwszy dzień (niedziela). Więc zmieniają oni polecenie z Księgi Wyjścia z soboty na niedzielę.

Jest to klasyczny pogląd wśród zreformowanych teologów. Był to pogląd wielu, jeśli nie większości Purytanów. W rzeczywistości, jeśli wrócić do Baptystycznego Wyznania Wiary z roku 1689, znajdziemy chrześcijański tam szabatowy artykuł mówiący, że chrześcijanie mają traktować niedzielę jako nowy szabat i powinni na ogół przestrzegać zaleceń i ograniczeń, którymi obwarowany był stary szabat.
.

Ważne pytanie

Czy oni mają słuszność? Czy słuszne jest, abyśmy przestrzegali soboty, starego szabatu, a może niedzieli jako nowego szabatu zastępczego jako świętego dnia, odróżniającego się od innych dni?

Cóż, aby na to odpowiedzieć, musimy powrócić do rozdziału 1 Księgi Mojżeszowej 2. Rozdział ten otwiera się ze wskazaniem, że akt stworzenia dobiegł końca. Czytamy tam:

1 Mojż. 2:1-3 1 Dokończone tedy są niebiosa i ziemia, i wszystko wojsko ich. 2 I dokończył Bóg dnia siódmego dzieła swego, które uczynił; i odpoczął w dzień siódmy od wszelkiego dzieła swego, które uczynił. 3 I błogosławił Bóg dniowi siódmemu, i poświęcił (וַיְקַדֵּ֖שׁ way·qad·dêš) go; iż weń odpoczął od wszelkiego dzieła swego, które był stworzył Bóg, aby uczynione było.

W wersecie 3 zauważymy słowo „poświęcił”. Słowo to zasadniczo jest słowem „święty” i tu po raz pierwszy słowo „święty” użyte jest w Biblii.

קָדַשׁ qadash – być oddzielonym, poświęcić – denominatywna (nadawcza) forma słowa קֹ֫דֶשׁ qodesh – oddzielony, święty

Pierwotne znaczenie to „oddzielić” lub być może lepiej, aby przekształcić to w pionową koncepcję„podniesienia”. To oddzielenie, które podnosi rangę lub wynosi na urząd.

Po raz pierwszy w Biblii natknęliśmy się na ideę czegoś oddzielonego przez podniesienie. Oznacza to, że Bóg wyznacza ten siódmy dzień jako dzień wzniosły, dzień wyniesiony ponad wszystkie inne dni. I Bóg czyni go świętym i ogłasza go takim z trzech powodów. Te trzy przyczyny są w zasadzie związane z trzema czasownikami tworzącymi ten tekst.

Po pierwsze jest to dzień, który jest wyjątkowy, ponieważ zostały ukończone niebiosa i ziemia oraz wszelkie ich zastępy. To pierwszy czasownik, całe dzieło stworzenia zostało ukończone. To dzieło stworzenia zostało wykonane przez Boga zasadniczo w sześciu 24-godzinnych dniach, a od końca tego szóstego dnia nigdy nie było już dalszego tworzenia, z wyjątkiem tych Boskich cudów, o których od czasu do czasu czytywaliśmy w Starym Testamencie, a także lawiny cudów poprzez osobę Pana Jezusa Chrystusa, przez które tworzy zdrowie i dobrą kondycję pośród Swego teraz upadłego stworzenia.

Pomijając powyższe tworzenie ustało szóstego dnia. To nie trwało tysiące lat. To nie trwało miliony czy miliardy lat. Po sześciu dniach zostało zakończone, zostało skończone. I tak, jest to szczególny dzień, ponieważ sygnalizuje, że całe stworzenie Boże zostało ukończone.

Po drugie jest tam czasownik „odpoczął”. Gdy jest mowa w wersecie 2, że „do siódmego dnia Bóg ukończył Swoje dzieło, które uczynił, i odpoczął”. A potem w wersie 3 „Bóg odpoczął od całej swojej pracy, którą stworzył i wykonał”. Jest to wyjątkowy dzień, ponieważ po ukończonym dziele, Bóg zatrzymuje się i odpoczywa. Nie oznacza to znużenia. Pan nie męczy się

Izaj. 40:28  Izali nie wiesz? izaliś nie słyszał, że Bóg wieczny Pan, który stworzył granice ziemi, nie ustanie, ani się spracuje, i że nie może być dościgniona mądrość jego?

Psalmista mówi, że On nie drzemie ani nie śpi.

Psalm 121:4 Oto ten, który strzeże Izraela, nie zdrzemnie się ani nie zaśnie.

Spoczął tylko w tym sensie, że zaprzestał pracy, a nie że musiał uzupełnić swoją energię.

Po trzecie Bóg mówiąc nam, że odpoczywał, tak naprawdę stwierdza, że był zadowolony. A to zabierze cię z powrotem do Księgi Rodzaju. To była doskonała praca, a odpoczynek był pełną satysfakcją.

1 Mojż. 1:31 Bóg zobaczył wszystko, co On stworzył, a to było bardzo dobre

Nawiasem mówiąc, nie byłoby już stwarzania, a przez jakiś czas nie było już pracy do wykonania przez Boga. Bóg znowu nie udał się do pracy aż do trzeciego rozdziału Księgi Rodzaju, nie na długo, kiedy to Adam i Ewa upadli i Bóg musiał pójść do pracy.

I co było pierwszą rzeczą, którą Bóg zrobił?

1 Mojż. 3:21 Pan Bóg uczynił odzienie dla Adama i jego żony i ubrał ich

A potem wypędził ich z ogrodu.
.

Bóg wraca do pracy

Bóg nie wykonał żadnej pracy między końcem stworzenia a upadkiem człowieka. A wraz z upadkiem człowieka działanie Boże zaczęło się od nowa. Bóg musiał ich ocalić i jak mówi List do Hebrajczyków, rozdz. 1, musiał „podtrzymać Swoją mocą stworzenie Swoje”, ponieważ zostało ono już poddane rozkładowi.

I tak, On udał się do pracy, aby zachować wszechświat, który stworzył, stworzenie, które uczynił, a także poszedł do pracy, aby spełnić wszystkie aspekty konieczne do odkupienia tego stworzenia.
.

Odpoczynek dla ludzi?

Teraz, w tych trzech wersetach, nie słychać nic o odpoczywających ludziach. Nie ma tu nic o odpoczynku człowieka, nic o odpoczynku Adama i dlatego, że był bez grzechu i był doskonałym człowiekiem w każdym sensie, nie odczuwał wyczerpania swych sił, gdy wykonywał to, czego wymagała prosta pielęgnacja ogrodu. Nie ma potrzeby dnia odpoczynku dla człowieka. Od czego miałby odpoczywać? On żyje w raju bez pracy, bez potu, bez zużytej i straconej energii.

Nie ma tu prawa szabatu podanego Adamowi, bynajmniej żadnego. Nic nie mówi się o tym dniu, że jest to dzień kultu. Nic o tym nie mówi.

Nie nakazuje nic nikomu. Ten dzień jest całkowicie odizolowany dla Boga. On ukończył Swoje stworzenie, był z niego zadowolony, przestał, co stanowi odpoczynek, a trzeci czasownik użyty w wersecie 3 to: „Pobłogosławił siódmy dzień.”

Zaplanował, że ten siódmy dzień będzie szczególnym pomnikiem dla upamiętnienia Jego stworzenia i jego pierwotnej doskonałości. Ważnym jest aby to właściwie rozumieć. To dzień, który ma być wyniesiony ponad wszelkie inne dni, jako pamiątkę, aby pamiętać o chwale Bożej doskonałości w stworzeniu. Każdy siódmy dzień odtąd miał być przypomnieniem, że Bóg w sześć dni stworzył wszechświat w doskonałości.
.

Dlaczego tydzień ma siedem dni?

Dlaczego posługujemy się kalendarzami na całym świecie w liczbie siedem? Liczba ta wydaje się dziwna, prawda? Nie ma racjonalnego powodu, aby wymyślić siedem, a następnie wyznaczać tygodnie, miesiące i lata, aby występowały w zestawach po siedem. To rzeczywiście nieco niedogodny sposób wykonywania rzeczy. Może byłoby prościej, aby ułożyć je w dziesiątki. A przecież jest to powszechnie przyjęte na całym świecie, jest wyjątkowe i jest przeznaczone do tego, by było wyjątkowe, ponieważ każdy siódmy dzień jest przypomnieniem o mocy i chwale Boga wyrażonej we wspaniałości sześciu dni stworzenia.

Odrzucenie Boga jako Stwórcy stwarzającego wszystko w ciągu sześciu dni jest równoznaczne z pozbawieniem się błogosławieństwa dnia siódmego. Mówienie, że jakimś sposobem Bóg użył tysięcy lat, milionów lat, miliardów lat do stwarzania to zbezczeszczenie siódmego dnia.

Jest przyczyna dlaczego żyjemy w siedmiodniowych jednostkach, a człowiek zawsze tak czynił, a jest tak dlatego, że każdy siódmy dzień zapewnia nam przypomnienie, że Bóg jest Stwórcą, który stworzył w ciągu sześciu dni cały wszechświat.

W rozdziale 14 Księgi Apokalipsy znajduje się świadectwo ewangelii – aniołowie lecący przez niebo, a świadectwo ewangelii polega na uznaniu Boga za Stwórcę. Jest wiekuistą dobrą nowiną, że Bóg jest Stwórcą. Każdy siódmy dzień, który przechodzi, powinien stać się świadectwem Stwórcy.

Obj. 14:6-7 6 I zobaczyłem innego anioła lecącego środkiem nieba, który miał ewangelię wieczną, aby ją zwiastować mieszkańcom ziemi, wszystkim narodom, plemionom, językom i ludom; 7 Mówiącego donośnym głosem: Bójcie się Boga i oddajcie mu chwałę, bo przyszła godzina jego sądu. Oddajcie pokłon temu, który stworzył niebo i ziemię, morze i źródła wód.

Każdej soboty, Ameryka, świat zachodni ze swymi chrześcijańskimi wpływami, działa w kierunku pięciodniowego tygodnia pracy. Część tego miała ukryty sens, że sobota to dzień, aby cieszyć się stworzeniem.

Sobota jest wiecznym świadectwem Boga jako Stwórcy. Z drugiej strony, niedziela jest wiecznym świadectwem Boga jako Odkupiciela. 

Wracając do 2 2 Księgi Rodzaju, nie ma tam wzmianki o szabacie jako prawie, ani o szabacie jako dniu kultu. Następnym razem natrafiamy na to słowo dopiero w 16 rozdziale Księgi Wyjścia.

2 Mojż. 16:23 Toć jest, co mówił Pan: Odpocznienie sabbatu świętego Panu jutro będzie; co macie piec, pieczcie, a co macie warzyć, warzcie, a cokolwiek zbędzie, zostawcie sobie, a zachowajcie do jutra.

Minęły setki lat. Patriarchowie przybyli i odeszli. O ile nam wiadomo nikt nie czcił Boga, w szabat. To zostało wyznaczone Żydom potem. Nie było im to wcześniej nakazane. Nie było to dla nich wprowadzone jako obowiązek, nie dla Abrahama, Izaaka, Jakuba, Józefa i reszty ludu Bożego.

Po raz pierwszy szabat jest wymieniony w jakiś znaczący sposób w 16-tym rozdziale Księgi Wyjścia, kiedy Bóg karmi ludzi manną z nieba, gdy wędrują na pustyni, a manna przychodzi każdego dnia, z wyjątkiem dnia szabatu, a dzień wcześniej dostają od Boga wystarczającą ilość na ten dzień, aby nie musieli pracować w dniu szabatu. I to daje im niejaką zapowiedź tego, co nadchodzi, ponieważ w 20 rozdziale Księgi Wyjścia  widzimy Dziesięć Przykazań, a w Dziesięciu Przykazaniach, podane są zalecenia, które ustanawiają prawa na dzień szabatu. Po raz pierwszy takie prawa zostały przekazane przez Boga.

Jest to bardzo ważne, abyśmy zrozumieli, że szabat nie został ustanowiony dla człowieka w Księdze Rodzaju (Genesis).

Zostało ono oficjalnie ustanowione w Księdze Wyjścia w Prawie Mojżeszowym. Dalsze zrozumienie tego pochodzi z rozdziału 31 Księgi Wyjścia (Exodus). Pan rozmawia z Mojżeszem i i mówi do niego:

2 Mojż. 31:12-18 „Jeśli chodzi o ciebie, porozmawiaj z synami Izraelskimi, mówiąc: ‘Z pewnością będziecie przestrzegać Moje szabaty; bo to jest znak między Mną a wami przez wszystkie pokolenia, abyście wiedzieli, że Ja jestem Pan, który was uświęca. Dlatego musicie przestrzegać szabatu, gdyż jest święty dla was. Każdy, kto go profanuje, z pewnością poniesie śmierć; albowiem kto wykonuje jakąkolwiek pracę, ta osoba zostanie odcięta od swego ludu. Przez sześć dni praca może być wykonywana, ale w siódmym dniu jest szabat zupełnego odpoczynku, święty dla Pana; kto wykonuje jakąkolwiek pracę w dzień szabatu, z pewnością zostanie zabity. Synowie Izraelscy będą przestrzegać szabatu, aby obchodzić szabat przez wszystkie ich pokolenia jako przymierze wieczne. Jest to znak między Mną a synami Izraela na zawsze; – „Czemu?” – przez sześć dni Pan uczynił niebo i ziemię, ale w siódmym dniu zaprzestał; i został odświeżony’”, czy odpoczął.

Tutaj widzimy, że szabat jest znakiem. To znaczy, wskazuje na coś innego. Jest to symbol. Jest on umieszczony w środku lub blisko środka Dziesięciu Przykazań, ponieważ jest symbolem związanym z Przymierzem Mojżeszowym.
.

O znakach Przymierza

Kiedy Bóg zawarł przymierze z Noem, obiecał Noemu, że nigdy nie zniszczy świata, a Bóg zidentyfikował znak. Jaki był znak Przymierza Noego? Tęcza.

Kiedy Bóg zawarł przymierze z Abrahamem, przyjął przymierze z Abrahamem i wyznaczył znak, a znakiem Przymierza Abrahamowego, udziału w tym ludu przymierza Izraela, był znak obrzezania.

W Przymierzu Mojżeszowym znakiem jest szabat. To był tylko znak. Obchodzenie go z obłudnym sercem nie dawało żadnych korzyści.

Izajasz mówi:

Izaj. 1:13 Nie składajcie już ofiary daremnej, kadzenie, nowie i sabaty mi obrzydły, zwoływanie uroczystych zebrań – nie mogę ścierpieć świąt i uroczystości.

Prorok Ozeasz wypowiada podobny sąd na temat ich obłudnych szabatów:

Oz. 2:13 Położę kres wszystkim jej zabawom, świętom, dniom nowiu, szabatom”.

Przestrzeganie go zewnętrznie nie miało żadnego znaczenia bez serca pełnego miłości i oddania Bogu.
.

Rola szabatu

Ale po co był symbol? Po co był ten znak? Dlaczego ten znak? Szabat był przypomnieniem stworzenia. Szabat miał przypominać ludowi Izraela, że utracili raj, że człowiek utracił raj. Prawo powiedziało do nich:„Przestrzegajcie tego prawa, a będziecie błogosławieni”. Bóg powtarzał to wielokrotnie: „Przestrzegajcie tego prawa, a będziecie błogosławieni”, aby pokazać im, że prawe zachowanie przywróci im smak raju Ogrodu Eden.

Sprawiedliwe zachowanie wskazywało także na przyszłość, na przyszłe królestwo, kiedy to odzyska się (utracony) raj.

Tak więc szabat, każdy szabat, który mijał podczas odpoczynku, przypominał im o doskonałym stworzeniu, o Bożym raju, zdominowanym przez sprawiedliwość, który został utracony z powodu grzechu, a mógł zostać odzyskany na nowo tylko przez sprawiedliwość.
.

Dla kogo szabat?

Bóg ustanawia system siódmego dnia, nie dla wszystkich na świecie. Właściwie to mówi się o Izraelu.

2 Mojż. 31:17 Znak między Mną a Synami Izraela na zawsze

Każdego siódmego dnia było przypomnienie, że Izraelici żyją w upadłym świecie. Każdego siódmego dnia było przypomnienie, że utracili raj. A jedynym sposobem na odzyskanie smaku raju było posłuszeństwo Bogu, prawość charakteru. I dlatego musieli rozważyć ważność przestrzegania Dziesięciu Przykazań. Siódmego dnia mieli rozważać znaczenie badania własnego życia i sprawdzania tego jak spełniają oczekiwania Prawa Bożego. Uznanie grzechu było celem i doprowadzeniem ich do skruchy.
.

Nowe znaczenie szabatu

Pierwszy „siódmy dzień” identyfikował Boga jako Stwórcę, ale instytucja szabatu w gospodarce mojżeszowej zidentyfikowała Boga jako autora, dawcę Prawa.

  • Pierwszym zadaniem było obudzenie wdzięczności za cud stworzenia.
  • Drugim wywołać skruchę za utratę wszystkiego, co jest dobre.

Tak więc szabat nabrał nowego znaczenia. Tak, to nadal jest przypomnienie, że Bóg stwarzał, ale jest to przypomnienie, że Boże stworzenie, które było pierwotnie doskonałe, jest teraz zepsute i my jesteśmy zepsuci, królestwo Jego stworzenia jest splamione przez grzech, my też jesteśmy splamieni grzechem, a stworzenie, jak to ujął Paweł, jęczy i wzdycha, a także my jęczymy i wzdychamy.

Znak w środku Abrahamowego Przymierza obrzezania był sposobem na powiedzenie: „Musisz być czysty. Musisz być oczyszczony.” I znak tutaj, szabat, pośrodku Dziesięciu Przykazań, w istocie wyraził to samo.

Musicie zrozumieć, że utraciliście raj, a jedynym sposobem na odzyskanie go jest bycie sprawiedliwym.

Oczywiście Izraelici nie potrafili przestrzegać Prawa, ale mieli być prowadzeni w żalu za grzechy, aby błagać Boga o miłosierdzie dla nich jako grzeszników. Rozumiemy zatem, że to było jedyne w swoim rodzaju dla Izraelitów.
.

Całkowita zmiana

Jezus przyszedł, wszystko się zmieniło, wszystko się zmieniło. To, co On zrobił, nie było oczyszczaniem świątyni, to było zniesienie świątyni. On nie tylko chciał wyeliminować złych kapłanów i zachować dobrych kapłanów. On wyeliminował kapłaństwo. Nie chciał tylko oczyścić nastawienia ludzi, kiedy ci składali ofiary; zlikwidował system ofiarny, ponieważ położył kres judaizmowi ze wszystkimi jego obrzędami, wszystkimi jego rytuałami, wszystkimi jego ofiarami, wszystkimi jego zewnętrznymi uroczystymi strojami, Świątynią, Miejscem Najświętszym, wszystkim w ogóle, łącznie z szabatem.

Obchody szabatu przeminęły z całą tą resztą, która należała do judaizmu.

Zaczynamy to rozumieć obserwując Jezusa i to, jak On traktował szabat. A jak Jezus traktował szabat? Traktował go w jakikolwiek sposób zechciał, absolutnie w jakikolwiek sposób chciał. On jest pośrednikiem, jak wiemy, Nowego Przymierza, lepszego przymierza. Ważne jest, aby zauważyć, że podobnie jak Jezus zlikwidował system ofiarny, zlikwidował też system szabatu.

Przyjrzeliśmy się temu w szczegółach w Ew. Marka, ale spójrzmy na kilka innych fragmentów, aby rozważyć to, ponieważ jest to sedno tego przesłania

Jezus zrywa kłosy

Mat. 12:1 W tym czasie szedł Jezus w sabat wśród zbóż, a uczniowie jego byli głodni i poczęli rwać kłosy i jeść

Nawiasem mówiąc, nie było w rzeczywistości żadnego prawa Starego Testamentu zakazującego im tego. Właściwie było to dozwolone. Ale Żydzi dodali niezliczone ograniczenia do Starego Testamentu.

 Dawid i jego ludzie jedli chleb pokładny

Mat. 12:2 Gdy faryzeusze to ujrzeli, rzekli do Niego: ‘Spójrz, uczniowie Twoi czynią to, co nie jest zgodne z Prawem w szabat’. Powiedział im: ‘Czy nie czytaliście tego, co uczynił Dawid?’ Kiedy Dawid był głodny, on i jego towarzysze, weszli do domu Bożego i jedli poświęcony chleb pokładny, co nie było zgodne z Prawem dla niego, aby jeść, ani dla tych z nim, ale tylko dla kapłanów?

Czy to było złe?

Kapłani łamią szabat

Jezus podaje jeszcze poważniejszy przykład

Mat. 12:3 Czy nie czytaliście w Prawie, że w szabat kapłani w świątyni łamią szabat i pozostają niewinni?

Wszyscy robicie duży problem z pracy w szabat. Zgadnijcie co? Podczas gdy wy nie pracujecie, wszyscy kapłani pracują, wykonując wszystkie ofiary i wszystkie poświęcenia.

To nam przypomina, że to prawo nie jest moralne, lecz symboliczne.

Zatem Jezus, zamiast przychylić się do ich troski o pogwałcenie szabatu, wskazuje na inne pogwałcenia szabatu. W 8 wersecie Mateusza 12 mówi:

„Syn Człowieczy jest Panem szabatu”.

On może robić z szabatem wszystko co chce

  • On może go ustanawiać.
  • On może nadawać ograniczenia
  • Może zażądać śmierci z powodu naruszenia tych poleceń, tak jak w Prawie Mojżeszowym
  • Lub też może całkowicie go uchylić, anulować, unieważnić
    .

Czas zmiany

Istnieje przejście, które ma miejsce w Nowym Testamencie. Gdy Jezus przybywa, wszystko, co jest częścią systemu judaizmu, dobiega końca.

Łuk. 14:1 Zdarzyło się, że gdy w szabat w domu jednego z przywódców faryzeuszy jadł chleb, oni uważnie przyglądali się mu. A przed nimi był człowiek cierpiący na puchlinę wodną. A Jezus odpowiedział i odezwał się do uczonych w Prawie i faryzeuszy mówiąc: ‘Czy jest zgodne z Prawem uleczyć w szabat, czy nie?’ Ale milczeli. Wziął go, uzdrowił i odesłał. I rzekł do nich: Kto z was mając syna albo wołu, który wpadł do studni, nie wyciągnie go natychmiast w dniu szabatu? I nie umieli odpowiedzieć na to.

Żydzi myśleli, że uzdrowienie kogoś było pogwałceniem szabatu.  Wydaje się, że Jezus celowo wybrał dzień szabatu dla uzdrowienia przez Niego, ponieważ to był cios zadany w ten symbol. Jezus ogłasza koniec szabatu.

Nawiasem mówiąc, uzdrowienie nie było pogwałceniem prawa szabatu; Stary Testament nie wskazuje na to. Ale z drugiej strony, uzdrowienie się nie wydarzyło.

W rozdziale 2 Ewangelii Marka  – wróćmy do tego rozdziału, gdzie po raz pierwszy zaczęliśmy się temu przyglądać niedawno – Jezus przechodzi przez pole zbóż w szabat. Jego uczniowie zaczynają podążać drogą zbierając kłosy z ziarnami. To samo sprawozdanie jest w Ewangeli Mateusza. Faryzeusze mówią do Niego:„Słuchaj, dlaczego oni to robią? To nie jest zgodne z prawem w szabat.”

Jezus przytacza przykład Dawida i streszcza to w wersecie 27 następująco

„Szabat został stworzony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu. Syn Człowieczy jest Panem nawet szabatu”.

Bóg zaprojektował szabat jako błogosławieństwo, aby zapewnić odpoczynek, aby ustanowić dzień w tygodniu, kiedy można podziękować Bogu za chwałę Jego stworzenia, a także uświadomić sobie, że raj został utracony. Był to dzień, aby okazywać wdzięczność za stworzenie i dzień, aby żałować za grzech, aby szukać przebaczenia. To było w samym środku Prawa, ponieważ oni żyli z naruszeniem tego prawa, jeśli nie aktywnie, to w swoich sercach.

Jak Jezus powiedział w kazaniu na górze: „Jeśli czynisz te rzeczy w sercu, to tak, jakbyś popełnił te grzechy”.

Tak więc nasz Pan dał szabat, aby był błogosławieństwem dla człowieka, aby odpoczął od swojej pracy, posmakował Raju, gdzie przed Upadkiem wszystko było odpocznieniem, dając mu możliwość podziękowania Bogu za stworzenie, a następnie zbadania swego życie w świetle Prawa. Aby, dostrzegając tam grzech, szukał przebaczenia i miłosierdzia, co ostatecznie daje radość, pokój i zbawienie.
.

Jezus Panem szabatu

Powtórzmy, On jest Panem szabatu. On jest większy niż szabat. Szabat będzie czymkolwiek On zapragnie, do czegokolwiek On go przeznaczy, niczym więcej, niczym mniej. To nie jest przykazanie moralne. Szabat nie był nawet nakazany aż do czasu Mojżesza i został zniesiony w czasach Chrystusa.

Przejdźmy do 5 rozdziału Jana. Opozycja wobec Jezusa tli się pod powierzchnią w tym czasie i to konkretne uzdrowienie ujawniło to. Jest to jakieś święto Żydów. Nie jesteśmy pewni dokładnie jakie to święto, ale nazywamy to świętem lub uroczystością szabatową.

Jan 5:2-3 A jest w Jerozolimie przy Owczej Bramie sadzawka, zwana po hebrajsku Betesda (Sadzawka Owcza), mająca pięć krużganków. W nich leżało mnóstwo chorych, ślepych, chromych i wycieńczonych, którzy czekali na poruszenie wody;

Niektórzy kwestionują autentyczność ostatniej części: „Od czasu do czasu (w stosownym czasie) zstępował bowiem anioł Pana do sadzawki”. Część wersetu 3 i 4 mogła zostać dodana później. Stąd te teksty dodane w nawiasach w niektórych tłumaczeniach Biblii.

Ale w wersecie 5 jest dalej kontynuacja oryginalnego tekstu.

Jan 5:5-7 A był tam pewien człowiek, który chorował od trzydziestu ośmiu lat. I gdy Jezus ujrzał go leżącego, i poznał, że już od dłuższego czasu choruje, zapytał go: ‘Chcesz być zdrowy?’  Chory odpowiedział mu: ‘Panie, nie mam człowieka, który by mnie wrzucił do sadzawki, gdy woda się poruszy; zanim zaś ja sam dojdę, inny przede mną wchodzi.’

Było to prawdopodobnie jakieś przesądne wyobrażenie, że kto pierwszy znalazł się w wodzie, kiedy nadeszły drobne fale, bywał uzdrowiony.

Jan 5:8 „I rzekł Jezus do niego: ‘Wstań, weź łoże swoje i chodź’”.

Bardzo lekka mata ze słomy mogła być zwinięta pod pachę.

Jan 5:9 I natychmiast ten człowiek odzyskał zdrowie podniósł łoże i zaczął chodzić. A właśnie tego dnia był sabat.

Prawo Starego Testamentu nie zabraniało chodzenia, nie zakazywało przenoszenia łoża (maty, siennika) z jednego miejsca na drugie. Ale tradycja rabiniczna sformułowała, jak niektórzy twierdzą, prawie 40 różnych zabronionych zajęć. Widzimy je w Misznie, z których jedno to właśnie niesienie maty. Więc Jezus pozwolił mu naruszyć szabat. Nie musiał przecież uzdrowić tego człowieka w szabat. Nie musiał kazać człowiekowi robić czegoś, co pogwałcało ich wrażliwość na punkcie szabatu. Ale On to zrobił, a zrobił to celowo I umyślnie.

Werset 15 mówi:

„Odszedł ten człowiek i powiedział Żydom, że to Jezus go uzdrowił.”

Jezus nigdy nie naruszyłby Dziesięciu Przykazań. Jezus nigdy nie naruszyłby Prawa Bożego. Jest święty, nieszkodliwy, nieskalany, oddzielony od grzeszników. Jezus jednak czynił wszystko, czego chciał w szabat, czyniąc to na oczach przywódców, gdyż to było częścią obalenia tego całego systemu.

W wersecie 17 wykracza nawet daleko poza to, broniąc tego, co powiedział, w taki oto sposób:

Jan 5:17 Mój Ojciec aż dotąd działa i Ja działam

To jest twierdzenie, że jest Bogiem. Mój Ojciec i ja wykonujemy naszą pracę przed waszymi oczami. Działamy.

Jan 5:18 Dlatego też Żydzi tym usilniej starali się o to, aby go zabić, bo nie tylko łamał sabat, lecz także Boga nazywał własnym Ojcem, i siebie czynił równym Bogu

Nazywał Boga Swoim Ojcem i był nieustannie zaangażowany w działania naruszające prawo szabatu.

Faryzeusze oskarżali Jezusa o łamanie prawa szabatu, o czynienie samego siebie Bogiem, i to w końcu doprowadziło ich do zabicia Go.  Jezus nigdy nie próbował dostosować swoich działań do prawa szabatu dawnego przymierza. On ustanowił swój własny autorytet jako jeden z Bogiem i jako Pan ponad szabatem. Faryzeusze ściśle przestrzegali szabatu. Postępowali zgodnie ze Starym Przymierzem i dodatkami do niego co do joty. A jednak nie zrozumieli o co chodzi w całym tym szabacie.

Nie znaleźli odpoczynku od ich niekończących się działań i wysiłków na rzecz zbawienia. Nie znaleźli prawdziwej skruchy. Prawa szabatu były jedynie cieniem nadziei, tygodniowym przypomnieniem, że istnieje raj, który ma zostać odzyskany i to dzięki środkom sprawiedliwości.
.

Koniec walki o zbawienie

Lecz nadszedł kres niekończącej się walki i strasznego ciężaru starania o zdobycie zbawienia. Kiedy przyszedł Jezus, przyniósł odpocznienie, prawdziwy odpoczynek.  Dziecko Boże jest teraz nową osobą. W Nowym Przymierzu jesteśmy uzdrowieni, obmyci, odnalezieni i zaakceptowani. Weszliśmy do odpoczynku nie z kim innym jak Samym Stwórcą. Obdarowano nas sprawiedliwością. Radujemy się tym darem. Zaprzestajemy wszelkich starań, aby zdobyć nasze zbawienie. Jezus dosłownie zniósł szabat.
.

Prawdziwy odpoczynek

A co z odpoczynkiem Nowego Testamentu? Co Nowy Testament mówi do Kościoła odnośnie szabatu? Spójrzmy na 3 rozdział Listu do Hebrajczyków. Widzimy tutaj kilka rozstrzygających fragmentów.

Hebr. 3:7-11 Dlatego, jak mówi Duch Święty: Dziś, jeśli głos jego usłyszycie, nie zatwardzajcie serc waszych, jak podczas buntu, w dniu kuszenia na pustyni, gdzie kusili mnie ojcowie wasi i wystawiali na próbę, chociaż oglądali dzieła moje przez czterdzieści lat. Dlatego miałem wstręt do tego pokolenia i powiedziałem: Zawsze ich zwodzi serce; nie poznali też oni dróg moich, tak iż przysiągłem w gniewie moim: Nie wejdą do odpocznienia mego.

Prawdziwy odpoczynek od Boga nie przyszedł przez Jozuego. Prawdziwy odpoczynek Boży nie przyszedł przez Mojżesza.

Prawdziwy Boży odpoczynek przychodzi tylko przez Jezusa Chrystusa. Jozue poprowadził naród Izraela do ziemi ich obiecanego odpoczynku, a to był nic więcej niż tylko tymczasowy ziemski odpoczynek, zaledwie cień tego ostatecznego, niebywałego, niebiańskiego odpoczynku. Jest to obietnica zbawienia, którą Bóg daje tym, którzy pokładają swą ufność w Nim.

Hebr. 3:12-19 Baczcie, bracia, żeby nie było czasem w kimś z was złego niewierzącego serca, które by odpadło od Boga żywego Ale napominajcie jedni drugich każdego dnia, dopóki trwa to, co się nazywa ”dzisiaj”, aby nikt z was nie popadł w zatwardziałość przez oszustwo grzechu. Staliśmy się bowiem współuczestnikami Chrystusa, jeśli tylko aż do końca zachowamy niewzruszenie ufność, jaką mieliśmy na początku. Gdy się powiada: ‘Dziś, jeśli głos jego usłyszycie, nie zatwardzajcie serc waszych, jak podczas buntu (ang. wersja: jak wtedy gdy Mnie prowokowali do gniewu)’.  Kto to byli ci, którzy usłyszeli, a zbuntowali się (ang. wersja: którzy, gdy usłyszeli, sprowokowali Go do gniewu)? Czy nie ci wszyscy, którzy wyszli z Egiptu pod wodzą Mojżesza? Całe pokolenie wymarło na pustyni. Do kogo to miał wstręt przez czterdzieści lat? Czy nie do tych, którzy zgrzeszyli, a których ciała legły na pustyni? A komu to przysiągł, że nie wejdą do odpocznienia jego, jeśli nie tym, którzy byli nieposłuszni? Widzimy więc, że nie mogli wejść z powodu niewiary.

Ważnym dla nas rodzajem odpoczynku jest odpoczynek płynący ze zbawienia, który przychodzi przez wiarę w Boga. Niewiara pozbawia odpoczynku.

Co do odpoczynku, którym zajmują się autorzy Nowego Testamentu, np. w księdze Hebrajczyków, która jest bardzo żydowskim listem, nacisk nie jest położony na przestrzeganie szabatu, ale na odpoczynek duchowy płynący ze zbawienia.

Hebr. 4:1 Gdy tedy obietnica wejścia do odpocznienia jego jest jeszcze ważna, miejmy się na baczności, aby się nie okazało, że ktoś z was pozostał w tyle.

Odpoczynek, którym zajmuje się Nowy Testament, nie dotyczy dnia tygodnia, lecz zbawienia.

Hebr. 4:2 I nam bowiem była zwiastowana dobra nowina, jak i tamtym; lecz tamtym słowo usłyszane nie przydało się na nic, gdyż nie zostało powiązane z wiarą tych, którzy je słyszeli. Albowiem do odpocznienia wchodzimy my, którzy uwierzyliśmy.

Brak nakazu przestrzegania szabatu

W Nowym Testamencie nigdy nie ma obowiązku przestrzegania szabatu. Wszystkie Dziesięć Przykazań jest powtórzonych w Nowym Testamencie, niektóre z nich wielokrotnie, z wyjątkiem czwartego przykazania.

1: Nie będziesz miał innych Bogów obok mnie Przeniesione do Nowego Prawa w Dzieje 14:15

2: Nie będziesz rzeźbił żadnych idoli dla siebie Przeniesione do Nowego Prawa w 1 Tes. 1:9

3: Nie będziesz brał imienia Twego Boga na próżno Przeniesione do Nowego Prawa w Efez. 4:29

4: Sześć dni będziesz pracować, ale siódmego dnia jest szabat. Nie przeniesione do Nowego Prawa lecz przybite do krzyża (Kol. 2:14-17).

5: Szanuj swoją matkę i ojca Przeniesione do Nowego Prawa w Efez. 6:1-2

6: Nie zabijaj Przeniesione do Nowego Prawa w 1 Jana 3:15

7: Nie cudzołóż Przeniesione do Nowego Prawa w Hebr. 13:4

8: Nie kradnij Przeniesione do Nowego Prawa w Efez. 4:28

9: Nie świadcz fałszywie Przeniesione do Nowego Prawa w Kol. 3:9

10: Nie pożądaj Przeniesione do Nowego Prawa w Efez. 5:5

Nigdy ono nie powtarza się w Nowym Testamencie, ani jeden raz. Ono było w środku Prawa Moralnego (Dekalogu) znakiem i symbolem, aby doprowadzić ludzi do odpoczynku i skruchy.
.

Nowe Przymierze, nowe odpocznienie

Gdy udajemy się do Nowego Testamentu, nie ma tam nigdy powtórzenia tego polecenia. Odpoczynek, o który chodzi w Nowym Testamencie, jest odpoczynkiem, który przychodzi do duszy z powodu wysłuchania i uwierzenia w Dobrą Nowinę. To jest odpoczynek, który oferuje Nowy Testament.

Hebr. 4:9 A tak pozostaje jeszcze odpocznienie dla ludu Bożego; kto bowiem wszedł do odpocznienia Jego, ten sam odpoczął od dzieł swoich, jak Bóg od swoich.

To jest tak niezwykłe. Co to znaczy? Są tylko dwa możliwe drogi do nieba.

  1. Albo wkupujesz się uczynkami. Żydzi dokonywali uczynków.
  2. Albo jest to dar, prawda?  Ale gdy wchodzisz do odpocznienia łaski i odpocznienia wiary, uczynki ustają (tracąc znaczenie).

W dniu, w którym przychodzicie do Jezusa Chrystusa, przestajecie próbować zarobić uczynkami na swoje zbawienie. Wchodzicie do stałego odpoczynku.

To jest akurat wspaniale podkreślone w Nowym Testamencie. Szabat mojżeszowy, symbol czy znak, był tylko słabym odbiciem prawdziwego odpoczynku.
.

Szabat nie ma żadnego znaczenia

Ponieważ jest prawdą, że odpoczynek, którego wymaga Nowy Testament, to duchowy odpoczynek, czyli zbawienny odpoczynek od uczynkowej postawy wobec sprawiedliwości, nie można już nic więcej zrobić na bazie szabatu.

Rzym. 14:5 Jeden robi różnicę między dniem a dniem, drugi zaś każdy dzień ocenia jednakowo; niechaj każdy pozostanie przy swoim zdaniu. Kto przestrzega dnia, dla Pana przestrzega.

Byli pewni Żydzi, którzy uwierzyli w Chrystusa i było im bardzo ciężko zerwać z szabatem. Było to w nich głęboko zakorzenione. Oni myśleli, że nadal będą posłuszni Panu, przestrzegając szabatu starego przymierza. Zachowywali go dla Pana.

„Kto przestrzega dnia, dla Pana przestrzega; kto je” –  zgodnie z koszernymi prawami dietetycznymi – „dla Pana je, dziękuje bowiem Bogu; a kto nie je, dla Pana nie je, i dziękuje Bogu”

Innymi słowy, każda osoba jest w pełni przekonana w swoim własnym umyśle, co uważa za słuszne. To naprawdę nie ma znaczenia.

Rzym. 14:8 Jeśli żyjemy, dla Pana żyjemy; jeśli umieramy, dla Pana umieramy. Przeto czy żyjemy, czy umieramy, Pańscy jesteśmy

Jak mówi wcześniej werset 2, niektórzy ludzie martwią się prawami dietetycznymi. Niektórzy przejmują się przestrzeganiem szabatu. Te rzeczy są częścią przemijającego schematu. I tak w Nowym Testamencie w innym miejscu jest nauczanie, aby ludzie ci mogli zrozumieć swoją wolność od tych nakazów. Nie przymuszajcie ich wbrew ich sumieniu.

Żydzi wierzący nadal czuli się zmuszeni przestrzegać prawa szabatu, koszerności. Niech to robią, dopóki nie dojdą do pełni swojej wolności. Co jest niezwykłe w tym, że nie ma tu polecenia, aby to robić. Byłby to idealny moment, aby powiedzieć:

„A ci z was, którzy tego nie czynią, niech zaczną przestrzegać szabatu”.

Tak się nie dzieje.

W Liście do Galacjan czytamy, że nie ma żadnego obowiązku powrotu do kalendarzowych przepisów związanych ze świętami i szabatami gospodarki mojżeszowej.

Gal. 4:9-11 Teraz jednak, kiedy poznaliście Boga, a raczej, kiedy zostaliście przez Boga poznani, czemuż znowu zawracacie do słabych i nędznych żywiołów, którym ponownie, jak dawniej służyć chcecie? Zachowujecie dni i miesiące, i pory roku, i lata! Boję się, że może nadaremnie mozoliłem się nad wami

Przejdźmy do 2 rozdziału Listu do Kolosan, rozdziału 2. Jest to chyba najbardziej definitywne, ponieważ łączy dwa znaki razem, znak Przymierza Abrahamowego, obrzezanie i znak Przymierza Mojżeszowego, szabat. Oczywiście wiemy, że obrzezanie zostało zupełnie zniesione w nowym przymierzu, całkowicie zniesione.

Gal. 5:2 Jeśli otrzymasz obrzezanie, Chrystus nie przynosi Ci żadnej korzyści (dosł. z j. ang.). „Jeśli się dacie obrzezać, Chrystus wam nic nie pomoże”

Jeśli otrzymacie obrzezanie, Chrystus nie przynosi wam żadnej korzyści. To nie ma znaczenia.

Gal. 5:5 W Chrystusie Jezusie ani obrzezanie, ani nieobrzezanie nic nie znaczy, lecz wiara, która jest czynna w miłości

I tak w Liście do Kolosan czytamy, że wierzący przechodzi przez duchowy, a więc bardziej radykalny zabieg operacyjny. Należy odrzucić obrzezanie. Jeśli przyzwyczaisz się do tradycji obrzezania, sprawisz, że Chrystus nie będzie miał żadnego wpływu. Znak Przymierza Abrahamowego zniknął. To Przymierze przemija, ponieważ to Przymierze nie może zbawiać.

Kol. 2:11-13 W nim [w Chrystusie] też zostaliście obrzezani obrzezką, dokonaną nie ręką ludzką, gdy wyzuliście się z grzesznego ciała ziemskiego; to jest obrzezanie Chrystusowe Wraz z nim zostaliście pogrzebani w chrzcie, w którym też zostaliście wespół wzbudzeni przez wiarę w moc Boga, który go wzbudził z martwych. I was, którzy umarliście w grzechach i w nieobrzezanym ciele waszym, wespół z nim ożywił, odpuściwszy nam wszystkie grzechy;

Wolność od szabatu

Nie pozwólcie nikomu aby domagał się od was zachowywania szabatu. Odnosi się to do cotygodniowego szabatu, ponieważ inne świąteczne szabaty są objęte terminem „święto i nów księżyca”.

Kol. 2:16-17 Niechże was tedy nikt nie sądzi z powodu pokarmu i napoju albo z powodu święta lub nowiu księżyca bądź sabatu. Wszystko to są tylko cienie rzeczy przyszłych; rzeczywistością natomiast jest Chrystus.

Nie pozwólcie nikomu aby wymuszał na was przestrzeganie szabatu. Był on częścią systemu obejmującego świątynię, kapłaństwo, ofiary. To przeminęło. To był tylko cień, a nie rzeczywistość (w Chrystusie). Wskazało to tylko na fakt, że Bóg był Stwórcą, że raj został utracony, że znaleźliście się pod straszliwym sądem Prawa, że musieliście żałować za grzechy, przyjść do Boga i szukać sprawiedliwości, miłosierdzia i łaski z Jego ręki. Ale to nie zapewniało wam tego. To jest zapewnione w Jezusie Chrystusie. Paweł mówi, że już nie potrzebujecie cienia, gdyż macie rzeczywistość (w Chrystusie). Macie odpocznienie, prawdziwy odpoczynek.

  1. Nie ma ani jednego polecenia Nowego Testamentu, żeby przestrzegać szabat.
  2. Wszystkie Dziesięć Przykazań jest powtórzonych w Nowym Testamencie oprócz tego dotyczącego szabatu.
  3. Nigdy nie jest podawany jako przykład w Nowym Testamencie.
  4. W Nowym Przymierzu nie ma żadnych zaleceń lub zasad dotyczących szabatu.
  5. W Nowym Testamencie nie ma nauk dotyczących postępowania w szabat.

W 15 rozdziale Dziejów Apostolskich, kiedy Sobór Jerozolimski (sobór apostolski) postanowił, co będzie wymagane od (nawróconych) wierzących pogan w Kościele, nie wymagano od nich przestrzegania szabatu.

Dzieje 15:28-29 28 Uznał bowiem Duch Święty za słuszne, i my też, nie nakładać na was żadnego ciężaru oprócz tego, co konieczne. 29 Wstrzymujcie się od ofiar składanych bożkom, od krwi, od tego, co uduszone, i od nierządu. Dobrze uczynicie, jeśli będziecie się tego wystrzegać. Bywajcie zdrowi.

Apostołowie nigdy nie kazali nikomu przestrzegać szabatu. Nigdy nie łajali nikogo za nie przestrzeganie szabatu. Nigdy nie ostrzegali wierzących o naruszeniach szabatu. Nigdy nie zachęcali wierzących do trzymania się szabatu.
.

Podsumowanie

To przeminęło, z jednym wyjątkiem. Możemy wróchttps://www.youtube.com/watch?v=cCWpEs_Lg8Q&feature=youtu.beić do tego oryginalnego rozdziału 2 Księgi Rodzaju i możemy sobie przypomnieć, że każdy siódmy dzień, który mija, jest dla nas okazją do uznania wielkości naszego Stwórcy. Możemy błogosławić ten dzień i w tym dniu, uznając Boga za Stwórcę. A potem pierwszego dnia tygodnia – w niedzielę uznajemy Boga jako Odkupiciela.

Nigdy tak naprawdę nie świętujemy szabatu w sensie mojżeszowym, ponieważ jest to służba śmierci.

Ale możemy świętować szabat w sensie podanym w Księdze Rodzaju, ponieważ sławimy Boga jako naszego Stwórcę, a następnie pierwszego dnia tygodnia, w niedzielę, kiedy wysławiamy Go jako naszego Odkupiciela.

John MacArthur, tłumaczył Robert Jarosz

Zobacz w temacie

Print Friendly, PDF & Email